شناسایی الگوهای گردشی ایجادکننده‌ی سیلاب در جنوب غرب ایران مورد: حوضه‌ی‌ مُند

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه پیام نور

چکیده

هدف این پژوهش شناسایی رابطه‌ی الگوهای گردشی با سیلاب در جنوب غرب ایران می‌باشد. برای این منظور داده‌های رواناب روزانه 12 ایستگاه آب‌سنجی حوضه‌ی مُند به عنوان حوضه‌ی نمونه تهیه و رواناب پایه آن به روش دستی جدا شده است. حوضه‌ی مُند یکی از زیرحوضه‌های حوضه‌ی آبریز خلیج‌فارس می‌باشد که با مساحت تقریبی 47000 کیلومتر مربع بخش‌های عمده از استان فارس و بوشهر را پوشش می‌دهد.
داده‌های ایستگاه‌های منتخب دوره‌ی آماری از سال آبی 1341-1340 تا 1379-1378 را شامل می‌گردند. برای تحلیل همدید رابطه‌ی الگوهای گردشی با سیلاب، روش همدید گردشی به محیطی انتخاب شده است. برای این منظور از الگوهای گردشی تراز 500 هکتوپاسکال تهیه شده توسط مسعودیان استفاده شده است.
نتایج این پژوهش نشان داد ارتباط معنی‌داری بین الگوهای گردشی تراز 500 هکتوپاسکال منطقه‌ی خاورمیانه با میانگین درصد روزانه سیلاب در حوضه‌ی مُند وجود دارد. بطوری‌که در تمام ایستگاه‌های منتخب الگوی گردشی شماره‌ی 2 (فرود دریای سیاه) با 70/35 درصد، الگوی گردشی شماره 7 (فرود سوریه) با 14/29 و الگوی گردشی شماره 1 (فرود شرق مدیترانه) با 24/25 درصد بیشترین درصد رابطه را با سیلاب‌های حوضه داشته‌اند. 
نقشه روز نماینده الگوی شماره 2 یک فراز بر روی اروپا و یک فرود برروی دریای سیاه را نمایش می‌دهد. مهمترین پدیده همدید بر روی نقشه روز نماینده الگوی گردشی شماره 7، فرودی است که از روسیه شروع و تا سوریه ادامه می‌یابد. الگوی گردشی شماره 1 نیز شامل یک فرود عمیق بر روی شرق دریای مدیترانه می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identification of Circulation Patterns Producing Floods Over Southwest of Iran Case: Mond Basin

نویسنده [English]

  • bahram nagafpoor
چکیده [English]

The aim of this research is identifying the  relationship between circulation patterns and floods over southwest of Iran. For this purpose, the daily runoff data of 12 hydrometric stations of Mond basin was prepared and its basic runoff was separated by manual method. Mond basin is one of the sub-basins of  Persian Gulf that with about 47000 km2 areas is located in Southwest of Iran and covers major parts of Fars and Bushehr provinces. The data of selected stations include the statistical periods of 1961-2000. For synoptic analysis  of relationship between circulation patterns and floods the circulation-to- environment method has been selected.
For this purpose, the circulation patterns of elevation 500 hPa which was prepared by Masoodian's was used. The results showed there is a significant correlation between circulation patterns HGT 500 hPa of Middle East with the mean daily floods over Mond basin. So that at all the selected stations, circulation pattern number 2 (Black sea trough) with 35.70 percent, number 7 (Syria sea trough) with 29.14 percent and number 1(East of Mediterranean Sea trough) with 25.24 percent had the most relationship with floods of the basin.
The map of sample day of circulation pattern No. 2 shows a ridge on Europe and a trough on the Black sea. The most important synoptic phenomena on the map of sample day of circulation pattern No. 7, is a trough that is started from Russia and has continued to Syria. Circulation pattern No. 1 is a trough that is located on the Mediterranean Sea. 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Floods
  • circulation patterns
  • Geo potential height
  • 500hPa Level
  • Southwest of Iran