ارزیابی و سنجش قابلیت مدل هیدروگراف واحد لحظه‌ای ژئومورفولوژی در شبیه‌سازی هیدروگراف سیل حوضه آبریز رودخانه میناب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموحته دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 دانشیار گروه ژئومورفولوژی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

3 استادیار مرکز تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

10.22111/j10.22111.2022.7005

چکیده

پیش‌بینی درست وقوع سیلاب بخصوص در مناطق خشک که با بی‌نظمی و شدت بیشتری همراه است از اهمیت زیادی برخوردار می‌باشد. کمبود ایستگاه‌های هیدرومتری در این مناطق از کشور ما در کنار مزیت مهم مدل هیدروگراف ژئومورفولوژی (GIUH)، که با کمترین داده‌های اطلاعاتی امکان شبیه‌سازی بارش – رواناب یک حوضه را فراهم می‌کند، محققین این پژوهش را بر آن داشت تا ارزیابی مدل فوق‌الذکر را در حوضه آبریز سد استقلال میناب را به عنوان هدف خود در نظر بگیرند. مقادیر کمی هر یک از پارامترهای ژئومورفولوژیک مدل GIUH که مهمترین آن‌ها نسبت انشعاب، نسبت طول و نسبت مساحت است، با بهره‌گیری از فن‌آوری GIS و به کمک الحاقیه HECGeoHMS محاسبه شده‌اند. در رتبه‌بندی آبراهه‌ها نیز از روش استراهلر به عنوان مبنا استفاده گردید. مدل هیدروگراف واحد ژئومورفولوژی در حوضه مورد بررسی با توجه به میانگین خطای محاسبه شده (معادل 22/17 درصد) برای دبی اوج 4 واقعه انتخاب شده نتایج قابل قبولی داشته است. ولی در برآورد زمان وقوع دبی اوج مقدار خطا بیشتر بوده و در همه وقایع زمان وقوع دبی اوج کمتر از زمان واقعی به دست آمده است. علاوه بر این، نتایج این مدل در حوضه مشابه مورد بررسی (آبنما) نیز با میانگین درصد خطای حدود 30 درصد در محاسبه دبی اوج نتایج قابل قبولی ارائه داد. مدل هیدروگراف واحد ژئومورفولوژی در حوضه آبریز میناب با توجه به میانگین خطای محاسبه شده برای دبی اوج 4 واقعه انتخاب شده نتایج قابل قبولی داشته است. بنابراین می‌توان از این مدل در شرایط مشابه و با اعمال تغییرات به نتایج مطلوبی رسید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation and assessment of capability of hydrograph model of instantaneous geomorphology unit in simulating flood hydrograph of Minab river basin

نویسندگان [English]

  • Masoumeh Asadi 1
  • Iraj Jabbari 2
  • Homayoon Hesadi 3
1 Kermanshah - Razi University - Razi University PhD student.
3 Faculty member of Kermanshah Agricultural Education and Natural Resources Research Center
چکیده [English]

Accurate prediction of floods is especially important in arid areas with more irregularities and intensities. Lack of hydrometric stations in these areas of our country, along with the important advantage of the GIUH model, which allows the simulation of precipitation-runoff of a basin with the least information data, led the researchers to evaluate the above model in the basin. Consider the catchment of Minab as their goal. The quantitative values of each of the geomorphological parameters of the GIUH model, the most important of which are the bifurcation ratio, length ratio and area ratio, have been calculated using GIS technology and with the help of HECGeoHMS add-on. In ranking waterways, the Strachler method was used as a basis. The hydrograph model of the geomorphology unit in the study basin has had acceptable results according to the calculated average error equivalent to 17.22% for the peak discharge of 4 selected events. However, in estimating the peak occurrence time, the amount of error is higher and in all events, the peak discharge time is less than the real time. In addition, the results of this model in the same basin under study also provided acceptable results with an average error rate of about 30% in calculating the peak discharge. The GIUH in the Minab catchment has had acceptable results according to the mean error calculated for the peak discharge of 4 selected events. Therefore, it is possible to achieve the desired results from this model in similar conditions and by applying changes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • GIUH. hydrogeomorphology
  • morphometric characteristics
  • basin Minab river