بررسی تاثیر گنبد‌های نمکی بر روی کیفیت منابع آب زیرزمینی دشت راور (شمال استان کرمان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنرکرمان، کرمان، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مخاطرات محیطی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنرکرمان، کرمان، ایران

10.22111/j10.22111.2022.6999

چکیده

گنبد‌های نمکی یکی از عوامل مهم در تخریب منابع آبی مجاور خود محسوب می‌شوند. بر این اساس و با توجه به رخنمون داشتن 17 گنبد نمکی در منطقه راور استان کرمان، احتمال تاثیرپذیری آبخوان دشت راور از این ساختار‌های نمکی زیاد است، بنابراین در این پژوهش سعی شده است تا با استفاده از تحلیل‌ داده‌های هیدرولوژی و هیدروژئوشیمی، بررسی راه‌های تغذیه آبخوان و ارتباط آن با گنبد‌های نمکی مجاور، به بررسی موضوع پرداخته شود. در این راستا از اطلاعات 15 چاه بهره‌برداری استفاده شد، به طوری که با ترسیم نقشه‌های هم عمق و هم تراز آب زیرزمینی، مسیر و جهت جریان آب زیرزمینی تعیین شد. علاوه بر این با نمونه‌برداری از آب چاه‌ها پارامتر‌های هیدروژئوشیمی آن شامل PH و هدایت الکتریکی (EC)، غلظت یون‌های بیکربنات (HCO3)، کلسیم (Ca)، کلر (Cl)، منیزیم (Mg) سدیم (Na) و غلظت یون سولفات (SO4) اندازه‌گیری شد. بر اساس نمودار پایپر ترسیم شده،40 درصد نمونه‌ها دارای رخساره کلروره و سولفاته، 30 درصد رخساره کربناته و بقیه رخساره ترکیبی هستند. ترسیم نقشه‌های توزیع مکانی پارامتر‌های هیدروژئوشیمیایی، نشان از تفاوت در کیفیت منابع آب زیرزمینی در بخش‌های مختلف دشت دارد. با تلفیق نقشه‌ موقعیت گنبد‌های نمکی، نقشه رودخانه‌ها و نقشه زمین شناسی در محیط GIS و با توجه به مسیر-های تغذیه آبخوان راور، و نمونه‌برداری از آب رودخانه‌های مرتبط، گنبد‌های نمکی تاثیرگذار بر کیفیت منابع آب زیرزمینی شناسایی شدند. با توجه به شناسایی عوامل و مسیر‌های اصلی کاهش کیفیت منابع آبی دشت راور می‌توان در جهت کاهش اثرات نامطلوب آن برنامه‌ریزی‌های لازم را انجام داد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation of the effect of salt domes on the quality of groundwater resources in Ravar plain (north of Kerman province)

نویسندگان [English]

  • Ali Mehrabi 1
  • Sadegh Karimi 1
  • Fatemeh Naghdi 2
1 Department of Geography- Shahid Bahonar University of Kerman- Kerman - Iran
2 Department of Geography, Shahid Bahonar University of Kerman
چکیده [English]

Salt domes are one of the most important factors in the destruction of nearby water resources. Based on this and considering the outcrop of 17 salt domes in Ravar region of Kerman province, the probability of Ravar plain aquifer being affected by these salt structures is high. Therefore, in this research, an attempt has been made to investigate the aquifer feeding paths and its relationship with the adjacent salt domes by analyzing hydrological and hydrogeochemical data. In this regard, the information of 15 observation wells was used. So that, the path and direction of groundwater flow was determined. In addition, by sampling well water, its hydrogeochemical parameters include pH and electrical conductivity (EC), concentration of bicarbonate ions (HCO3), calcium (Ca), chlorine (Cl), magnesium (Mg) sodium. (Na) and sulfate ion concentration (SO4) were measured. According to the piper diagram, 40% of the samples have chloride and sulfate facies, 30% have carbonate facies and the rest have composite facies. Drawing maps of spatial distribution of hydrogeochemical parameters shows the difference in the quality of groundwater resources in different parts of the plain. By combining the location map of salt domes, rivers and geological map in GIS environment and according to the feeding routes of Ravar aquifer, and water sampling of related rivers, salt domes affect the quality of resources Groundwater was identified. Considering the identification of the main factors and ways to reduce the quality of water resources in Ravar plain, the necessary plans can be made to reduce its adverse effects.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Salt domes
  • Hydrogeochemical properties
  • Groundwater resources
  • GIS
  • Ravar plain