تحلیل مؤلفه‌های محیطی در مکان‌گزینی و ساخت مجتمع‌‌های مسکن‌‌مهر شهر اردبیل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

10.22111/j10.22111.2022.6706

چکیده

یکی از مهم‌ترین مشکلات و ابعاد پنهان طرح‌های مسکن‌مهر که در صورت عدم مدیریت این مشکلات می‌تواند باعث بروز مشکلات بسیاری به ساکنان این مساکن و هم‌چنین از بین رفتن این مجتمع‌ها شود، بحث مکان‌یابی سایت‌های مسکن‌مهر می-باشد. ازاین‌رو، هدف پژوهش حاضر، تحلیل و ارزیابی وضعیت مکان گزینی سایت‌های مسکن‌مهر شهر اردبیل به لحاظ مؤلفه‌های محیطی است. روش پژوهش، با توجه به هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت‌ و روش توصیفی- تحلیلی است. معیارهای مورد‌ بررسی، مشتمل بر 7 مؤلفه‌ی محیطی(معیار‌های شیب، خطوط گسل، سطح عمق آب‌های زیرزمینی، وضعیت خاک، زمین-شناسی، فاصله از مراکز شهری و شبکه‌های ارتباطی) می‌باشد. جهت استانداردسازی و ارزش‌گذاری نقشه‌های معیار، از روش منطق فازی استفاده گردید. به‌منظور وزن‌دهی نقشه‌های مذکور، روش تلفیقی CRITIC-AHP و جهت تحلیل تناسب مکانی اراضی موجود سایت‌های مسکن‌مهر تکنیک VIKOR به کار گرفته‌شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد سایت مسکن مهر ولیعصر با امتیاز نهایی 29/0 دارای نزدیک‌ترین فاصله با وضعیت ایدئال و در عین حال دورترین فاصله با بدترین حالت می‌باشد. در مقابل، مسکن مهر میر اشرف با امتیاز نهایی 76/0 دارای دورترین فاصله از گزینه ایدئال مثبت و نزدیک‌ترین فاصله از گزینه ایدئال منفی می‌باشد. امتیاز نهایی محاسبه‌شده برای مسکن مهر پیله سحران نیز 56/0 است که وضعیت این گزینه را در مقایسه با سایر گزینه‌ها و گزینه مطلوب نشان می‌دهد. بدین ترتیب مشخص می‌شود که مسکن مهر میر اشرف دارای پایین‌ترین رتبه و دورترین فاصله از مکان گزینی مطلوب بوده و نیز دارای بدترین حالت در بین گزینه‌های مورد مطالعه می‌باشد..نتایج خروجی حاصل از تکنیک‌های به کار گرفته‌شده، نشان داد که از میان سایت‌های اختصاص‌یافته به مسکن‌مهر شهر اردبیل(سایت‌های پیله سحران، میر اشرف و شام اسبی)، سایت میر‌اشرف به لحاظ مؤلفه‌های محیطی در بدترین وضعیت قرار دارد. درمجموع با توجه به تحلیل‌های انجام‌گرفته می‌توان گفت که عملکرد‌ سایت‌های اختصاص‌یافته به مسکن‌مهر شهر اردبیل تا حدی ناموفق بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of localization Mehr housing complexes in Ardebil city in terms of environmental factors

نویسندگان [English]

  • Mohamad Hasan Yazdani 1
  • Jila Farzaneh sadat zarangi 2
  • Ata Ghafarigilandeh 3
چکیده [English]

One of the most important housing projects that otherwise hidden aspects of the management of can cause a lot of problems to the residents of the housing, the housing site is the location. So,this paper is to analyze the status of locating housing sites in Ardabil in terms of environmental factors.The method, according to the purpose and nature of the analytical method. Evaluation criteria include environmental 7 factors (criteria dip, fault lines, the depth of ground water, soil, geology, distance from urban centers and networks) are. In order to standardize and benchmark valuation maps, fuzzy logic techniques were used. In order to weigh the map, CRITIC-AHP integrated method for analyzing whether the existing land area of housing used taken VIKOR. The findings show that the housing site Valieasr with a final score of 0.29 with close to ideal conditions. In contrast, Mehr housing Myrashrf with a final score of 0.76 has a farthest distance from the ideal option positive. The final score is calculated for Mehr housing Pile shran also 0.56, the status of this option compared with other options and shows the desired option. Thus, it appears that Mehr housing Myrashrf, with the lowest and farthest from locating desirable and is also the worst among the options studied. It should be noted that priority is shown, depending on the criteria used their weight is obtained. The results output, that the sites dedicated to housing Ardabil ,due to environmental conditions in the worst situation is Mir Ashrf site.

کلیدواژه‌ها [English]

  • localization
  • environmental conditions
  • housing Ardebil
  • techniques VIKOR
- اردکانی، طاهره؛ افشین دانه‌کار؛ محمود کرمی؛ حسین عقیقی (1390). زون‌بندی خلیج چابهار با استفاده از مدل تصمیم‌گیری چند‌متغیره جهت کاربری تفرج متمرکز، فصلنامۀ جغرافیا و آمایش سرزمین. دورۀ 1. شمارۀ 1. صفحات 20-1.
http://www.gps.gu.ac.ir/article_5321.html
- ایمان،محمدتقی؛ مهدی کاوه (1391). سنجش میزان رضایت زندگی در میان ساکنان مسکن مهر فولادشهر اصفهان، نشریۀ مطالعات جامعه‌شناختی شهری. سال 2. شمارۀ 5. صفحات 32-1.
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=199355
- بدری، سیدعلی؛ حسنعلی فرجی‌سبکبار؛ مجتبی جاودان؛ حجت‌اله شرفی (1391). رتبه‌بندی سطح پایداری نقاط روستایی براساس مدل وایکور (مطالعۀ موردی: روستاهای شهرستان فسا- استان فارس)، مجلۀ جغرافیا و توسعه. شمارۀ 26. صفحات 20-1.
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=151219
- پورطاهری،مهدی(1389).کاربردروش‌های‌تصمیم‌گیری چندشاخصه در جغرافیا، انتشارات سمت. چاپ اول. تهران.
https://www.gisoom.com/book/11128473/
- پور محمدی، محمدرضا (1390). برنامه‌ریزی مسکن، انتشارات سمت. چاپ چهارم. تهران.
- پورمحمدی، محمدرضا (1390)، برنامه‌ریزی کاربری اراضی شهری، انتشارات سمت. چاپ پنجم. تهران.
https://www.gisoom.com/book/1277022/
- پورمحمدی. محمدرضا. (1393). برنامه‌ریزی مسکن، چاپ دوازدهم. تهران. انتشارات سمت.
https://samta.samt.ac.ir/content/10806
- پورمحمدی، محمدرضا؛ احمد اسدی (1393). ارزیابی پروژه‌های‌مسکن‌مهرشهرزنجان،نشریۀ تحقیقات‌کاربردی علوم جغرافیایی. شمارۀ 33. صفحات 1921-171.
https://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-246&slc_lang=fa&sid=1
- پورمحمدی، محمدرضا (1387). برنامه‌ریزی مسکن، چاپ پنجم. انتشارات سمت.
https://www.gisoom.com/book/1574883
- جهانی، علی (1376). قابلیت‌های اطلاعات ماهوره‌ای و سیستم اطلاعات جغرافیایی در مطالعات ارزیابی زمین (مطالعۀ موردی: حوزۀ آبریز طالقان)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه تربیت مدرس. تهران.
http://thesis.iauctb.ac.ir/fa/thesis
- حکمت‌نیا، حسن؛ میرنجف موسوی (1390)، کاربرد مدل در جغرافیا با تأکید بر برنامه‌ریزی شهری و ناحیه‌ای، انتشارات آزادپیما. چاپ سوم. تهران.
https://www.gisoom.com/book/1379059/
- رضایی، محمدرضا؛ یعقوب کمائی‌زاده(1392). ارزیابی میزان رضایت‌مندی ساکنان از مجتمع‌های مسکن مهر (مطالعۀ موردی: سایت مسکن مهر فاطمیۀ شهر یزد)، فصلنامۀ علمی- پژوهشی مطالعات شهری. دورۀ 2. شمارۀ 5.
https://urbstudies.uok.ac.ir/article_5063.html
- رضایی، محمدرضا؛ یعقوب کمائی‌زاده؛ محمدحسین سرائی (1393). اولویت‌بندی تناسب مکان‌گزینی پروژه‌های مسکن مهر شهر یزد با استفاده از رهیافت ترکیبی AHP-VIKOR، مجلۀ آمایش جغرافیایی فضا. دورۀ 4. شمارۀ 11. صفحات 124-105.
http://gps.gu.ac.ir/article_7400.html
- رفعیان، مجتبی؛ ماندانا مسعودی‌راد؛ مریم‌ رضایی؛ مونا مسعودی‌راد (1393). سنجش‌ میزان ‌رضایت‌مندی ساکنان از کیفیت سکونتی مسکن مهر (موردشناسی: مهرشهر زاهدان)، جغرافیا و آمایش شهری- منطقه‌ای.  شمارۀ 12. صفحات 150-135.
https://dx.doi.org/10.22111/gaij.2014.1665
- زنگنه، مینا؛ مریم قهرمانی؛ سروش گودرزی (1396). سنجش میزان رضایت‌مندی ساکنان از کیفیت سکونتی مسکن‌مهر در شهر همدان، مطالعات محیطی هفت حصار. شمارۀ 22. صفحات 44-31. 
https://hafthesar.iauh.ac.ir/article-1-497-fa.html
- سعیدنیا، احمد (1383).کتاب سبز شهرداری‌ها (جلد چهارم)، نظام مراکز شهری و فضاهای مسکونی، انتشارات سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور. تهران.
https://www.gisoom.com/book/1272921/-4/
- سعیدی‌رضوانی، نوید؛ داوود کاظمی (1390). بازشناسی چارچوب توسعۀ درون‌زا در تناسب با نقد سیاست‌های جاری توسعۀ مسکن (مسکن مهر)، نمونۀ موردی: شهر نطنز. پژوهش جغرافیای انسانی. شمارۀ 75. صفحات 132- 113.
http://ensani.ir/fa/article/260928
- عطایی، محمد. (1389). تصمیم‌گیری چند‌معیاره، انتشارات دانشگاه صنعتی شاهرود، چاپ اول، شاهرود.
https://www.gisoom.com/book/11208081/
- عبدی،محمدعلی؛مهدی زادگان؛  سیماکردی(1390). شش‌ ده برنامه‌ریزی مسکن در ایران (1387-1327)، انتشارات مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن.
https://www.gisoom.com/book/1821995
- غفاری‌گیلانده، عطا؛ عبدالوهاب غلامی (1393). مقایسۀ کارایی فنون تحلیل چندمعیاری در بررسی تناسب ارضی (مطالعۀ موردی: مکان‌یابی محل دفن پسماندهای شهری شیراز)، پژوهش‌های جغرافیای انسانی. شمارۀ 12.صفحات 448-427.
https://dx.doi.org/10.22059/jhgr.2014.51572
- غلامی، عبدالوهاب (1390). کاربرد فنون MCDM در طرح و اولویت‌بندی گزینه‌های مناسب در امر بازیافت و دفن پسماندهای شهری، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد رشتۀ جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری. دانشگاه محقق اردبیلی. اردبیل.
https://www.virascience.com/thesis/536180/
- فرج‌زاده،منوچهر؛تاج‌الدین کرمی (1383). برنامه‌ریزی کاربری اراضی با استفاده از سنجش ‌ازدور و سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعه موردی: خرم‌آباد)، پژوهش‌های جغرافیایی. شماره 47. صفحات 94-81.
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=7758
- قادرمرزی، حامد؛ بیتا زارع‌ممقان؛ کرامت‌اله زیاری (1392). ارزیابی کیفیت محیط مسکونی روستاهای ادغام‌شده در شهر سنندج، مورد: روستاهای حسن‌آباد و نایسر، فصلنامۀ اقتصاد فضا و توسعۀ روستایی. شمارۀ 3. صفحات 56-39.
https://sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=239459
- قنبری، ابوالفضل؛ محمد ظاهری (1389). ارزیابی سیاست‌های مسکن قبل و بعد از انقلاب اسلامی ایران، فصلنامۀ مسکن و محیط روستا. بنیاد مسکن انقلاب اسلامی. شمارۀ 32. صفحات 90-77.
http://jhre.ir/article-1-27-fa.html
- قنبری، ابوالفضل (1394). تحلیلی بر مکان‌یابی مسکن مهر شهر تبریز، جغرافیا و برنامه‌ریزی، سال 20. شمارۀ 55. صفحات 254-229.
http://ensani.ir/fa/article/355602
- گروه مطالعات شرکت رهپوساخت شارستان (1392). ارزیابی طرح مسکن مهر، تهران. دفتر برنامه‌ریزی و اقتصاد مسکن. وزارت راه و شهرسازی.
https://news.mrud.ir/news/3238
- مالچفسکی، یاچک (1390).  سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی و تحلیل تصمیم چندمعیاری، ترجمۀ اکبر پرهیزکار و عطا غفاری گیلانده، انتشارات سمت. چاپ دوم. تهران.
https://samt.ac.ir/fa/book/837
- متکان. علی‌اکبر؛ علیرضا شکیبا؛ سیدحسین پورعلی؛ حسین نظم‌فر (1387). مکان‌یابی مناطق مناسب درجهت دفن پسماند با استفاده از GIS (مطالعۀ موردی: شهر تبریز)، مجلۀ علوم محیطی. شمارۀ 2. صفحات 132-121.
https://envs.sbu.ac.ir/article_95471.html
- مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن شهرستان اردبیل. (1390).
https://www.amar.org.ir
- مشکینی، ابوالفضل؛ سیدنصرالدین الیاس‌زاده؛ الهام  ضابطیان (1391). ارزیابی مکان‌گزینی پروژه‌های مسکن مهر با رویکرد کالبدی- زیست‌محیطی با استفاده از مدل AHP (شهرهای استان یزد)، فصلنامۀ مطالعات شهری. شمارۀ 2. صفحات 70-57.
http://ensani.ir/fa/article/446328
- مهدوی، مسعود؛ محمد رحمانی (1390). تحلیلی بر مکان‌یابی اراضی مسکن در شهرهای اقماری با روش TOPSIS (مطالعۀ موردی: شهر صالح‌آباد همدان)، فصلنامۀ جغرافیایی آمایش محیط. شمارۀ 14. صفحات 194-165.
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=156731
- نسترن، مهین؛ احد رعنایی (1389). تحلیلی بر مفهوم مشارکت و کارگروهی در پروژه‌های آماده‌سازی اراضی مسکن‌مهر،دو فصلنامۀ معماری و شهرسازی آرمان‌شهر. شمارۀ 4. صفحات 123-111.
http://www.armanshahrjournal.com/article_32647.html
- Atashin, panjeh.s & sasani, A. (2013). Applying logarithmic fuzzy preference programming and vikor methods for supplier selection: a case study, journal of American science, vol9, PP.105-109.
http://www.jofamericanscience.org
- Boshagh M.R., Salarvand E. & Tabrizi J., (2012). Analytical on Housing Indicators Sustainability in Rural Area (Case Study: Silakhor Sharghi Rural District –Azna Township), Geography and Environmental Planning Journal, 25th Year, Vol. 54, No. 2, Summer.
http://dx.doi.org/10.22067/jrrp.v5i4.67903
- Gallent, N, & Robinson, S (2011). Housing affordability and implications for the localism agenda in England. Journal of Rural Studies. 297.307.
DOI:10.1016/j.jrurstud.2011.05.004
- Meng, Y, Malczewski, J., Boroushaki, S (2011). A GIS-based Multicriteria Decision Analysis Approach for Mapping Accessibility Patterns of Housing Development Sites: A Case Study in Canmore, Alberta, Journal of Journal of Geographic Information System, Vol. 3, PP.50-61.
http://dx.doi.org/10.4236/jgis.2011.31004
- Maliene,V.,,Naglis. M .(2008). Sustainable Communities: Affordable Housing and Socio-economic Relations, LocalEconomy 23(4): 267-276.
http://dx.doi.org/10.1080/02690940802407989
- Schwartz A.F., (2006). Housing Policy in the United States: An Introduction, Routledge, Taylor & Francis group.
https://www.routledge.com
- Shen, G (2005). Location of manufactured housing and its accessibility to community services: a GIS-assisted spatial analysis. Socio-Economic Planning Sciences, 39:25-41
http://dx.doi.org/10.1016%2Fj.seps.2003.10.008
- Yaakup, A., Johar, F., Maidin, M., Ahmad, E. (2011). GIS and Decision Support System for Malaysian Development Plan Studies, Journal of Environment and Planning B: Planning and Design, Vol. 21, 1-26.
https://www.semanticscholar.org/papr
- Westaway, M. S. (2006). A longitudinal Investigation of Satisfaction with Personal and Environmental Quality of Life in an Informal South African Housing Settlement, Doorknob, Soweto. Habitat International, 30, 175-189.
https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2004.09.003
- World Development Report 2016: Digital Dividends
https://www.worldbank.org/en/publication/wdr2016