آسیب‌شناسی حریم کلان‌ شهر تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیارگروه شهرسازی، دانشگاه علم و فن ارومیه، ارومیه، ایران

2 کارشناس ارشد برنامه‌ریزی شهری، گروه برنامه‌ریزی، طرحی شهری و منطقه‌‌ای، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی شهر بابک

4 دانشجوی دکتری تخصصی شهرسازی واحد مشهد، مسئول‌شهرسازی و طرح‌تفصیلی شهرداری صباشهر مسئول کمیته فنی ستاد بحران‌صباشهر

چکیده

در عصر حاضر مهم‌ترین چالش شهر تهران موضوع حریم و اداره آن است. حریم کلان‌شهر تهران به دلیل گستردگی فضایی-کالبدی، با پیچیدگی‌ها و آسیب‌های بسیاری در ابعاد مختلف مدیریتی، زیست‌محیطی، اجتماعی، اقتصادی و کالبدی روبرو می باشد. تداوم این آسیب‌ها نوعی ناپایداری را به همراه داشته است که این موضوع را به مسئله‌ای محلی و ملی تبدیل کرده است. لذا تحقق راهبرد صیانت و توسعه پایدار منوط به رفع چالش و آسیب‌های مذکور و برپایی مدیریت یکپارچه می‌باشد ، امری که می‌تواند به عنوان یک راهبرد اساسی مورد توجه مدیران و سیاست‌گذاران شهری قرار بگیرد.لذا، هدف از این مقاله بررسی آسیب‌های پیش روی حریم کلان‌شهر تهران می‌باشد. نوع تحقیق توصیفی -تحلیلی می‌باشد که برای تجزیه‌وتحلیل آسیب‌های یاد شده از تکنیک دیمتل فازی استفاده شده است. یافته‌های تحقیق بیانگر آن است که مؤلفه مدیریت و زیست‌محیطی جز مهم‌ترین آسیب‌ها در حریم کلان‌شهر تهران می باشند. همچنین نتایج حاصل از شاخص‌ها نشان می‌دهد که افزایش جمعیت شهرها و روستاهای واقع در پهنه حریم، تداوم سوداگری زمین، افزایش تخریب و دست‌اندازی به دره‌های طبیعی، رشد بی‌رویه سکونت‌گاه‌های خرد در اطراف شهر تهران و محدوده حریم و عدم مدیریت یکپارچه در ساماندهی سکونتگاه‌های اطراف کلان‌شهر تهران جز مهم‌ترین آسیب‌های پیش روی حریم کلان‌شهر تهران هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Pathology of Tehran's metropolitan privacy

نویسندگان [English]

  • nobakht sobhani 1
  • sina salmanzadeh 2
  • Maryam Behnami moghadam 3
  • ahmad faraji 4
1 os
2 k
3 K
4 d
چکیده [English]

Nowadays, the most important challenge for Tehran is the issue of privacy and its management. Tehran metropolitan privacy faces many complexities and damages in various managerial, environmental, social, economic and physical aspects due to spatial-physical extent. The continued of these damages has produced a kind of instability that has made it as a national and local issue. Therefore, the realization of the conservation and sustainable development strategy depends on addressing the challenges, disadvantages and establishing of integrated management can be considered as a key strategy by urban managers and urban policy makers. The purpose of this article was to investigate the damages of Tehran's metropolitan privacy. The research is descriptive-analytical. The FUZZY-DEMATEL technique has been used for the analysis of these damages. The findings indicated that management and environmental components were identified as the most important damages in Tehran metropolitan privacy. The results also showed that the most important damages to Tehran's metropolitan privacy included increasing the population of cities and villages in the privacy zone, Continuation of speculative land, increasing the destruction of natural valleys, the unnecessary growth of micro-settlements around Tehran and the area of privacy and the Lack of integrated management in settlement around Tehran metropolis.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pathology
  • Privacy
  • City Development
  • Tehran
-    ادارۀ کل حریم (1390). گزارش‌های منتشرنشده از وضعیت حریم تهران.
 
-    انوری، نعمت‌الله (1397). ساماندهی حریم کلان‌شهر تهران در چارچوب مطالعۀ روابط متقابل میان اسکان جمعیت و اشتغال، جغرافیا. سال هشتم. شمارۀ دوم. صفحات 356-337.
 
-    بافرانی‌، جمال؛ زهرا پروانه مهدوی (1394). راهبردها سیاست‌ها و ملاحظات ناظر بر ساماندهی و آمایش درونی منطقۀ دوازده تهران، مجموعه مقالات همایش تمرکززدایی و ساماندهی پایتخت.
-    بحیرایی، حمید؛ رحیم سرور؛ بهمن کارگر؛ عبدالرضا فرجی‌راد (1395). تحلیل راهبردی تحولات فضایی-کارکردی در پهنۀ حریم جنوبی کلان‌شهر تهران (مطالعۀ موردی: شهرستان‌های ری و اسلام‌شهر)، اطلاعات جغرافیایی سپهر. دورۀ 25. شمارۀ 98. صفحات 72-57.
 
-    داداش‌پور، هاشم؛ محمد جوادی؛ مجتبی رفیعیان (1393)، بررسی نحوه ایجاد کمربند سبز  و تأثیر آن در هدایت و کنترل رشد شهری حریم تهران، فصلنامه معماری و شهرسازی آرمانشهر. شماره 13. صفحات 303- 293.
-    داوودی، مهدی (1392). کلان‌شهرهای جهان: جانی شدن شهرها در دنیای سرمایه‌داری، انتشارات انجمن ژئوپلیتیک ایران. چاپ اول ، صفحات 232-1.
 
 
-    زالی، نادر؛ مهدی علیلو؛ سیدرضا آزاده (1393). تحلیلی بر توان جمعیت‌پذیری‌کلان‌شهر تبریز با تأکید بر الگوهای نوین توسعۀ شهری، مجلۀ پژوهش و برنامه‌‌ریزی شهری، سال پنجم. شمارۀ نوزدهم. صفحات 90-73.
 
-    زیاری، سمیه؛ کرامت‌الله زیاری؛ محمدرضا عبدلی (1395). جایگاه تحولات جمعیت و حریم در شهر اسلامی و الزامات مدیریتی آن، نمونۀ مطالعاتی کلان‌شهر تهران، نقش جهان. شمارۀ 6- 2. صفحات 85-73.
 
-     سامان، شرکت مهندسان مشاور (1395). سازمان برنامه و بودجه استان سمنان، مطالعات برنامه آمایش استان سمنان.
 
-    سبحانی، نوبخت (1396). سناریوهای مدیریت یکپارچۀ حریم پایتخت با رویکرد آینده‌پژوهی، رساله دکتری. دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران.
 
-    سرور، رحیم؛ جمال بافرانی (1395). حریم، حلقۀ مفقوده در نظام مدیریت سیاسی فضا در تهران؛ تحلیلی راهبردی از وضعیت موجود و ارائۀ پیشنهادات، فصلنامۀ آمایش سیاسی فضا. سال اول. شمارۀ اول. صفحات 98-73.
 
-    سعیدی، عباس (1382). روابط شهر و روستا و پیوندهای روستایی-  شهری (یک بررسی ادراکی)، فصلنامۀ جغرافیا.  نشریه علمی- پژوهشی انجمن جغرافیایی ایران. شمارۀ 1. صفحات 90-71.
 
 
-    فتحعلی‌بیگی، علی (1390). ارزیابی اثرات زیست‌محیطی گسترش افقی شهرها با تأکید بر زمین‌های کشاورزی پیرامون، نمونۀ موردی: شهر زنجان، پایانامۀ جهت اخذ کارشناسی ارشد. استاد راهنما: محسن احدنژاد. دانشگاه زنجان.
-    قادری‌حاجت، مصطفی؛ حسین مختاری‌هشی (1397). عدالت فضایی در ایران و سامان‌دهی سیاسی شهر تهران، دوره 1. شماره 1.  صفحات 38-31.
 
-    قائدرحمتی، صفر؛ سیروس احمدی‌نوحدانی (1395). بررسی‌مشکلات مدیریت‌سیاسی فضا در حریم شهر تهران، فصلنامۀ تحقیقات جغرافیایی. سال سی‌و‌یکم. شمارۀ سوم. شمارۀ پیاپی 122. صفحات 102- 93.
 
-    قائدرحمتی، صفر؛ وح‌اله قائمی (1391). تحلیل تأثیر گسترش فضایی شهرتهران در افزایش آسیب‌پذیری ناشی از زلزله (دورۀ زمانی: گسترش فیزیکی 200 سال اخیر، فصلنامۀ تحقیقات جغرافیایی. سال 27. شمارۀ 105. صفحات 191-169.
-    کارگر، بهمن؛ رحیم سرور (1392). شهر، حاشیه و امینت اجتماعی، انتشارات سازمان جغرافیایی. تهران.
 
-    کاظمیان، غلامرضا؛ سیدزهره عابدینی (1390). آسیب‌شناسی مدیریت یکپارچۀ شهری در تهران از منظر سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری شهری، نشریۀ هنرهای زیبا - معماری و شهرسازی. شمارۀ 46. صفحات 38-27.
 
-    کوهی، کمال (1393). جوانان و آسیب‌های اجتماعی، تبیین جامعه‌شناختی انحرافات اخلاقی دانش‌‌آموزان دبیرستانی در استان آذربایجان شرقی، فصلنامۀ دانش انتظامی آذربایجان شرقی.سال سوم. شمارۀ سوم. صفحات 47-27.
 
-    محسنی، رضاعلی (1388). تحلیل جامعه‌شناسی امنیت اجتماعی و نقش آن در کاهش جرم و آسیب‌های اجتماعی، فصلنامۀ نظم و امنیت انتظامی. شمارۀ چهارم. سال دوم. صفحات 23-1.
 
-    محمدزاده، رحمت (1386). بررسی اثرات زیست‌محیطی توسعۀ فیزیکی شتابان شهرها با تأکید بر شهرهای تهران و تبریز، مجلۀ جغرافیا و توسعۀ ناحیه‌ای. شمارۀ نهم. صفحات 112-93.
 
-    نوبری، نازک؛ محمد رحیمی (1389). حکمرانی خوب شهری یک‌ ضرورت تردیدناپذیر، مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران.
-    هادی‌زاده‌بزار، مریم (1392). مدیریت اراضی حریم شهرها؛ راهکاری اصولی در کاهش مشکلات شهری نمونه: کلان‌شهر مشهد، هفت‌شهر. دورۀ 4. شمارۀ 43 و 44. صفحات 16-6.
 
-    یادگاری، مهدی؛ محمدجعفر تارخ (1396). استفاده از تکنیک دیمتل فازی برای رتبه‌بندی راهبردهای مدیریت دانش، فصلنامۀ پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران، دورۀ 32. شمارۀ 3. صفحات 788-761.
-     Allen, J, Voget, R and Cordes, S (2002). Quallity of Life in Rural Neebraska: Trends and Changes, Institute of agriculture and natural resoures.
 
 
-     Angel, M and Lopez, G (2010). Population Suburbanization in Barcelona-2010: Is its spetial structure changing? Journal of Housing Economics, Vol 19, No 2, PP. 119-132.
 
-     Braun, T, Benjamin C.M., F, Farkhund, I and Babar, SH (2018). Security and privacy challenges in smart cities, Sustainable Cities and Society, Vol 39, PP. 499-507.
 
-     Brohi N, Sarfraz,m, Bamiah, M and N. Brohi, M (2018). Big Data in Smart Cities: A Systematic Mapping Review, Journal of Engineering Science and Technology, 13(7).PP., 2246-2270.
 
-     Estevez (2014). Smart Sustainable Cities-Reconnaissance Study, United Nations University, Operating Unit on Policy-Driven Electronic Governance.
 
-     Gale, Th, (2008). Pathology: Social, International Encyclopedia of the Social Sciences, Social Sciences and the Law.
 
-     Gerda, R., W and Carolyn W, (1998). Safe Cities, Guidelines for Planning, Design, and Management,
-     Hesari, A.R.E., Abdolmaleki, H. Sobhani, N. Abedini, M. (Review the effective processes and mechanism in development of informal settlements in Tabriz metropolis emphasizing on urban boundaries), Scientific Journal of Pure and Applied Sciences (2014) Vol 3,No.7,PP.481-490.
-     Ickes, B, (2005). Economic Pathology and Comparative Economics: Why Economies Fail to Succeed 1, Comparative Economic Studies, 47(3).
-     Laitinen, A, (2018). Four conceptions of social pathology, European Journal of Social Theory. 
 
-     Neuman, N. (2004). Fiscal Impacts of Alternative Land Development Patterns in Michigan: the
-     Pitcher, Brian, L (1997). Urban Pathology,  College of Humanities, Arts and Social Sciences, Utah State University, logan, Utah, U.S.A.
 
-     Rinne, J, Paloniemi, R, Tuulentie, S, Kietäväinen, A, (2015). Participation of second-home users in local planning and decision-making-A study of three cottage-rich locations in Finland,  Journal of Policy Research in Tourism Leisure and Events, Vol 7, No 3, PP. 98–114.
 
-     Schmitt R. B(2002). Considering Social Cohesion in Quality Of Life Assessments: Consepts and Measurment, Social Indicators Research, Vol 58, PP.403-428.
 
-     Sorace, Ch and hurst, W (2015). China’s Phantom Urbanisation and the Pathology of Ghost Cities, Journal of Contemporary Asia, Vol 46, No 2, PP.304-322.
 
-     Swann, G. M. P (2019). Economic Pathology, Radical Innovation in Empirical Economics.
 
-     Van Acker, V., Witlox, F. and van Wee, B (2007). The effects of the land use system on travel behaviour: A structural equation modelling approach, Transportation Planning &Technology, 30, PP. 331-354.
-     Van Zoonen, L (2016). Privacy concerns in smart cities, Government Information Quarterly,  Vol 33, No.
 
-     Zhang, X, Wu, Y and Shen, L (2011). An evaluation framework for the sustainability of urban land use: A study of capital cities and municipalities in China, Habitat International, Vol 35, No 1, PP. 141-149.
 
-