ارزیابی توان اکولوژیک پارک جنگلی برای تفرج گسترده با روش تحلیل سلسله‌مراتبی مطالعۀ موردی: پارک جنگلی چیتگر (منطقۀ 22 تهران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار محیط زیست دانشگاه پیام‌نور تهران شرق

2 کارشناسی ارشد مهندسی منابع طبیعی- محیط زیست -ارزیابی و آمایش سرزمین، دانشگاه پیام نور تهران شرق

10.22111/gdij.2020.5653

چکیده

ارزیابی توان اکولوژیک، سنجش توان بالقوه سرزمین با ملاک ها و معیارهای مشخص و از پیش طرح ریزی شده است. هدف از این مطالعه بررسی پتانسیل پارک جنگلی چیتگر برای گردشگری است. در این پژوهش ابتدا با بررسی منابع مختلف و کسب استانداردها، معیارها و زیرمعیارها انتخاب شدند. معیارهای مورد مطالعه، عبارتند از: نقشه‌های خاکشناسی، زمین شناسی، توپوگرافی، دما و بارندگی، پوشش گیاهی، کاربری اراضی، فاصله از منابع آبی، فاصله از جاذبه های گردشگری، فاصله از راه ارتباطی، فاصله از سکونتگاه انسانی. با استفاده از پرسشنامه‌ی مقایسات زوجی، وزن معیارها و زیرمعیارها تعیین گردید و از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی برای وزن‌ دهی به معیارها بهره گرفته شد. ارزیابی توان تفرجی با توجه به وزنهای اختصاص داده شده برای تفرج گسترده صورت پذیرفت و در نهایت با تلفیق لایه ها، توان نهایی منطقه مشخص گردید. برای وزن دهی معیارها از نرم افزار ExpertChoice11و برای تجزیه و تحلیل لایه‌ها ازنرم افزار Arc GIS 10.5 استفاده شد. بر اساس نتایج حدود 20% از منطقه جهت تفرج گسترده مناسب تشخیص داده شد. از این میزان 1383هکتار برای فعالیت گسترده طبقه یک دارای توان است، 541/184هکتار برای تفرج گسترده طبقه دو مناسب شناخته شد و 78/2 هکتار در طبقه نامناسب قرار گرفت که در ارتفاعات قرار دارد. در این مدل موانع طبیعی قابل رفعی وجود نداشت. در مجموع باید توجه داشت که کم شدن پوشش گیاهی موجب اثراتی بر تنوع گیاهی و نیز تخریب و آلودگی منطقه خواهد داشت که در آینده موجب کاهش پتانسیل گردشگری شده و باید مسئولان تصمیماتی در این خصوص اتخاذ نمایند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Forest park ecological ability assessment using hierarchical analysis process Case stydy: chitgar forest park, (Tehran 22 district)

نویسندگان [English]

  • mohammad rezvani 1
  • hadis zaheri 2
1 head of the faculty of agriculture and natural resources, payamenoor of the country
2 payamnoor of tehranshargh university
چکیده [English]

Evaluating ecological capability, potential of the land is determined by criteria. The purpose of this study is Check the potential of Chit gar Forest park for tourism. In this research, with study different sources and take standards, the criteria and sub-criteria, were determined the criteria used: maps soil science, land science, topography, temperature and rain, blanket plant, land use, distance of water source, distance of tourism appeal, distance of way, distance of human habitation. with use form of twin analogies weight of criteria and sub-criteria become assignment and the hierarchical analysis process was used to weight the criteria. Recreational ability assessment was carried out according to the weight assigned to a large outing. Finally, the final strength of the area was determined by combining layers. Expert Choice 11 software was used to weigh the criteria and ArcGIS 10.5 software was used to analyze the layers. Based on the results of about, 20% of the area has the potential for a massive outdoor recreation of this amount 1383 hectares were suitable for extensive class1 activity, 184/541 hectares were considered suitable for extensive recreation of tow classrooms, and 2/78hectares were classified as inappropriate. Which is on the highlands. In this model, there were no removable natural barriers. Overall, it should be noted that vegetation depletion will have an impact on vegetation diversity as well as degradation and pollution of the area, which in turn will reduce tourism potential in future seals, and local authorities should make decisions

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ecological power
  • Assessment
  • Extensive Outing
  • Hierarchical analysis
  • Chit gar park
-    اسکندری،سعیده؛ جعفر اولادی‌قادیکلایی؛ علی یخشکی (1390). ارزﯾﺎﺑﯽ ﺗﻮان ﺗﻔﺮﺟﯽ ﭘﺎرکﻫﺎی ﺟﻨﮕﻠﯽ ﺑﺎ ﺗﮑﯿﻪ ‌ﺑﺮ ﻓﺎﮐﺘﻮرﻫﺎی ﻣﺆﺛﺮ در ﺗﻔﺮج ﻣﻄﺎلعۀﻣﻮردی‌:ﭘﺎرک ﺟﻨﮕﻠﯽ ﺳﺮﺧﻪ ﺣﺼﺎر، ‌فصلنامۀ جغرافیا و آمایش سرزمین. سال سوم. شمارۀ 5. صفحات 91-71.
 
-    اولادی،جعفر (1385). مقدمه‌ای بر طبیعت‌گردی، چاپ اول. بابلسر. انتشارات دانشگاه مازندران. 395ص.
 
-    جوزی، سیدعلی؛ نسرین مرادی‌مجد؛ هدی عبدالهی (1388). ارزیابی‌توان اکولوژیک منطقۀ بوالحسن دزفول به‌منظور استقرار کاربری گردشگری به‌روش تصمیم‌گیری چندمعیاره، نشریۀ پژوهش‌های علوم و فنون دریایی. دورۀ 4. شمارۀ 4. صفحات 84-71.
 
-    حبیبی، کیومرث؛ جاهده تکیه‌خواه؛ محمد آزاداحمدی (1391). ارزیابی توان اکوتوریسم و برنامه‌ریزی توسعۀ پایدارگردشگری نمونۀ موردی:پارک جنگلی ابیدر، مجلۀ مطالعات شهری. شمارۀ 3. صفحات 23-13.
 
-    رشیدی، آرمان؛ مجید مخدوم؛ جهانگیر فقهی؛ مرتضی شریفی (1389). ارزیابی اکوتوریسم در جنگل‌های اطراف تالاب زریبار با استفاده از سامانۀ اطلاعات جغرافیایی GIS، پژوهش‌های محیط زیست. سال 1. شمارۀ 2. صفحات 30-19.
 
-    دانه‌کار، افشین؛ بیت‌الله محمودی (1392). گردشگری طبیعت: معیارهای توسعه و طراحی، جهاد دانشگاهی. جلد اول. چاپ اول. تهران .
 
-    رهنمایی، محمدتقی (1371). توان‌های محیطی ایران، انتشارات مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران. چاپ اول. تهران.
 
-    سنجری، صالح؛ ناصر برومند (1392). پایش تغییرات کاربری/ پوشش اراضی درسه دهۀ گذشته با استفاده از تکنیک سنجش‌ازدور (مطالعۀ موردی: منطقۀ زرند استان کرمان)، مجلۀ کاربرد سنجش‌ازدور و GIS درعلوم منابع طبیعی. سال چهارم. شمارۀ 121. صفحه‌67-56.
 
-    صالحی، هیرو، محمد؛ مهتاب کیومرث؛ پیرباوقار؛ هدایت غضنفری (1392). پهنه‌بندی مناطق جهت توسعۀ گردشگری در منطقۀ عباس‌آبادبانه، دانشگاه کردستان. دانشکدۀ منابع طبیعی. صفحه 117.
 
-    قدسی‌پور، سیدحسن (1379). فرایند تحلیل سلسله ‌مراتبی AHP، انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران)، جلد اول. چاپ یازدهم. تهران.
-    موحد، علی (1384). توریسم شهری، مجلۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه شهید چمران اهواز. شمارۀ 1. صفحه 98-73.
 
-    نوری، هدایت‌الله؛ اصغر نوروزی‌آورگانی (1386). ارزیابی توان محیطی برای توسعه توریسم در دهستان چغاخور، مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان. جلد 22. شماره 1. اصفهان.
-    مخدوم، مجید (1385). شالوده آمایش سرزمین، انتشارات دانشگاه تهران. چاپ ششم. صفحه 55.
 
-    یاراحمدی، محبوبه؛ جعفر اولادی‌قادیکلایی؛ جاهده نیکخواه(1393).ارزﻳـﺎﺑﻲ-‌ ﺗﻔﺮﺟـﻲ با مدل ارتقاء ﻳﺎﻓﺘــﻪ تجزیه‌و‌تحلیل سیستمی و سیستم اطلاعات جغرافیایی (ﻣﻄﺎﻟﻌﺔ ﻣﻮردی: ﭘﺎرک ﺟﻨﮕﻠﻲ ﺷﻮراب-ﺧﺮم‌آﺑﺎد)، نشریۀ سنجش‌ از‌دور و سامانۀ اطلاعات جغرافیایی در منابع ‌طبیعی. سال پنجم. شمارۀ 1. شمارۀ پیاپی 14. صفحات 27- 15.
-    یخکشی، علی (1381). شناخت، حفاظت و بهسازی محیط زیست ایران، مؤسسۀ آموزش عالی علمی- کاربردی جهاد کشاورزی تهران.چاپ‌اول. صفحات 445.
 
-     Bun rom ko K. Murayama Y (2012). Land use and natural resources planning for sustainable ecotourism using GIS in Surat Thani, Thailand. Sustainability, 4(3): 412-429.
 
-     Bur rough, P. A (1990). Methods of spatial analysis in GIS. International Journal of Geographical Information Systems 4, 221-223.
 
-     Eastman, J. et al (1995): raster procedure for urban multicriterial multi objective decisions photogram metric engineering& remote sensing ,61. PP.539-547.
-     Eastman, J. R., Jiang, H., Toledano, J (2007). Multi-criteria & multi-objective decision making for land allocation using GIS. In Multicriteria analysis for land-use management. Springer Netherlands, 227-25.
 
-     Liu, Y., L v, X., Qin, X., Guo, H., Yu, Y., Wang, J, Mao, G (2007). An Integrated GIS based Analysis System for Land use Management of Lake Areas in Urban Fringe. Landscape and Urban Planning 82, 233-246.
 
-     SaatiT. L (2008). Decision making with the analytic hierarchy process International journal of Services Science PP.83-98.
-     Mal Cow Ski J (2004). GIS-based land-use suitability analysis: a critical overview. Progress in planning, 62. PP.3-65.