کاربست منطق فازی با هدف شناسایی محدوده بافت فرسوده شهری درمحیط GIS (نمونه موردی: شهر لطیفی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 بخش شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز

2 دانشگاه شیراز

چکیده

بافت‌های فرسوده شهری از جمله مسائل کلیدی در حوزه برنامه‌ریزی و مدیریت شهری به شمار می‌آیند که در صورت بی‌توجهی، موجب تضعیف کیفیت زندگی، افزایش آسیب‌پذیری در برابر مخاطرات طبیعی و اختلال در توسعه پایدار شهری می‌شوند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی پهنه‌های فرسوده در شهر لطیفی از توابع شهرستان لارستان، با تمرکز بر شاخص‌های کالبدی و عملکردی، انجام شده است. ابتدا با مرور ادبیات، معیارهای رایج از مطالعات مرتبط استخراج گردید و در نهایت هشت شاخص شامل جنس مصالح ابنیه، کیفیت ابنیه، نفوذپذیری بافت، قدمت ساختمان‌ها، ریزدانگی قطعات، دسترسی به خدمات آموزشی، دسترسی به خدمات درمانی و وضعیت سیستم جمع‌آوری آب‌های سطحی انتخاب شد. به منظور اولویت بندی هر معیار از متخصصان خبره در این موضوع نظرسنجی به عمل آمد و با بهره گیری از تکنیک تصمیم گیری چندمعیاره مشخص شد معیارهای جنس مصالح و کیفیت ابنیه دارای بیشترین و معیارهای دسترسی به کاربری درمانی و آموزشی و ریزدانگی دارای کمترین وزن و نقش در تعیین فرسودگی هستند. با توجه به ماهیت پیچیده و چندوجهی پدیده فرسودگی شهری و دشواری تعیین مرز دقیق بین وضعیت «فرسوده» و «غیرفرسوده» از منطق فازی در محیط GIS بهره گرفته شد. نتایج حاصل از همپوشانی معیارها با استفاده از عملگر گامای فازی نشان داد که بخش مرکزی شهر لطیفی که هسته تاریخی شهر را نیز شامل می‌شود، دارای بالاترین سطح فرسودگی است. شناسایی محدوده بافت فرسوده با بهره مندی از روش های علمی بخصوص در شهرهای کوچک، میتواند بستر مناسبی برای مدیریت هزینه – فایده طرحهای اجرایی و حمایتی در این بافت ها شود. در عین حال با تدقیق محدوده بافت فرسوده در شهرهای کوچکی همچون لطیفی، میتوان راهکارهایی هدفمند و زودبازده برای ارتقا کیفیت خدمات شهری و تاب آوری، بهبود کیفیت محیط مسکونی و کیفیت زندگی ساکنان ارائه داد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Applying fuzzy logic to identify the boundary of urban decay by GIS (case study: Latifi city)

نویسندگان [English]

  • Mojtaba Arasteh 1
  • Amirhosein Bagheri 2
1 Department of urban planning and design, Faculty of Art and Architecture, Shiraz University
2 Shiraz University
چکیده [English]

Urban decayed fabrics are key issues in urban planning and management. Neglecting them weakens quality of life, increases vulnerability to natural hazards, and disrupts sustainable urban development. This research aims to identify decayed areas in Latifi city, a district of Larestān County, focusing on physical and functional indicators. A literature review extracted common criteria from domestic studies, resulting in eight selected criteria: building material type, building quality, fabric permeability, building age, plot size, access to educational services, access to healthcare services, and surface water drainage system status. Expert surveys were conducted to prioritize each criterion. Multi-criteria decision-making models revealed that building material type and building quality had the highest weights, while access to healthcare and educational services and plot size had the lowest weights in determining decay. Due to the complex and multifaceted nature of urban decay and the difficulty in precisely defining the boundary between "decayed" and "non-decayed" areas, fuzzy logic within GIS tools was used. Results from overlaying the criteria using the fuzzy gamma operator showed that Latifi's central area, including the historical core, has the highest level of decay, comprising 18.5% of the city's service area. This research's findings, by accurately identifying decayed areas, provide a foundation for urban regeneration planning, resilience enhancement, and improved quality of life for residents

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban Decay
  • Urban Decay Criteria
  • Fuzzy Logic
  • Geographic Information System (GIS)

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 21 آذر 1404
  • تاریخ دریافت: 12 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری: 13 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش: 21 آذر 1404