عوامل مؤثر بر خلاقیت و نوآوری و نقش آن در کارآفرینی سکونتگاه‌های روستایی مورد مطالعه: بخش دشمن‌زیاری- شهرستان ممسنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه جغرافیا، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

چکیده

کارآفرینی از رویکردهای اقتصادی مهم در مناطق روستایی محسوب میشود. تحقق و پیادهسازی این رویکرد در مناطق روستایی، نیازمند زیرساخت‌ها و عوامل مختلف از جمله خلاقیت و نوآوری است. جهت بهبود خلاقیت و نوآوری در مناطق روستایی بایستی عوامل مختلف را شناسایی و متناسب با آن برنامهریزی نمود. در این پژوهش هدف آن است که عوامل مؤثر در بهبود خلاقیت و نوآوری در  سکونتگاههای روستایی شهرستان ممسنی در بخش دشمن زیاری مطالعه و تحلیل شود. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر گردآوری دادهها از طریق روش پیمایشی است. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامة محقق­ساخته بوده است. روایی پرسشنامه از طریق جامعة نخبگان تأیید و پایایی آن نیز با استفاده از ضریب کرونباخ بیشتر از 70/0 تأیید شد. جامعة آماری تحقیق را ساکنان روستایی تشکیل دادهاند که برابر با 7702 نفر بودهاند. بر اساس فرمول کوکران، حجم نمونه به تعداد 366 نفر تعیین شد. نتیجة آزمون نشان­داد که شاخصهای کارآفرینی روستایی در سطح کمتر از 05/0 و با میانگین 759/2 نامناسب بوده­اند. همچنین 19 عامل در خلاقیت و نوآوری مؤثر شناخته شدهاند که در چهار عامل کلان شامل: توانمندسازی و بهبود سرمایه اجتماعی (786/28 درصد)، قانونگذاری (712/19 درصد)، زیرساختی (744/13 درصد) و اعتبارات مالی (518/8 درصد) دستهبندی شدهاند. نتیجه مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان­داد که عوامل خلاقیت و نوآوری با تبیین 69/0 (معادل 69 درصد واریانس)، میتوانند در کارآفرینی روستایی تأثیرگذار باشند. بر اساس نتایج مدل، بیشترین تأثیرگذاری مربوط به انجام فعالیت مشارکتی و گروهی روستاییان با تبیین 87/0 است. در مجموع خلاقیت و نوآوری در راستای کارآفرینی روستایی و تغیر وضعیت موجود مؤثر است و بایستی برنامهریزی عملیاتی در این زمینه مورد تأکید باشد.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Factors Affecting Creativity and Innovation and its Role in Entrepreneurship in Rural Settlements of Doshman Ziari District, Mamasani County

نویسنده [English]

  • Ali Shamsoddini
Assistant Professor of Geography, Shi.C, Islamic Azad University, Shiraz, Iran
چکیده [English]

Entrepreneurship is one of the important economic approaches in rural areas. The realization and implementation of this approach in rural areas requires different infrastructures and factors, including creativity and innovation. In order to improve creativity and innovation in rural areas, different factors should be identified and planned accordingly. The purpose of this research is to study and analyze the effective factors in improving creativity and innovation in entrepreneurship in the rural settlements of Mamsani county in Doshmen Ziari sector. The research method is descriptive-analytical and based on data collection through survey method. The data collection tool was a researcher-made questionnaire. The validity of the questionnaire was confirmed through the elite community and its reliability was also confirmed using Cronbach's coefficient greater than 0.70. The statistical population of the research was made up of rural residents, which were equal to 7702 people. Based on Cochran's formula, the sample size was determined to be 366 people. The result of the test showed that the indicators of rural entrepreneurship at the level of less than 0.05 and with an average of 2.759 were inappropriate. Also, 19 factors are known to be effective in creativity and innovation, in four major factors including empowerment and improvement of social capital (28.786 percent), legislation (19.712 percent), infrastructure (13.744 percent), and financial credits (518.51 percent). 8 percent) are categorized. The result of structural equation modeling showed that creativity and innovation factors can be effective in rural entrepreneurship with an explanation of 0.69 (equivalent to 69% of the variance). According to the results of the model, the most effective is related to the participation and group activities of the villagers with an explanation of 0.87. In general, creativity and innovation are effective in rural entrepreneurship and changing the existing situation, and operational planning should be emphasized in this field.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Entrepreneurship
  • Talent
  • Innovation and creativity
  • Rural areas
ابراهیم‌زاده، عیسی؛ ابوذر پایدار (1398). برنامه‌ریزی توسعه اقتصادی و اشتغال‌زایی روستایی برپایه پیشران‌ها و زنجیره پیشین و پسین مطالعه موردی‌: روستای مسجد ابوالفضل در ایرانشهر، جغرافیا و توسعه. دوره 17. شماره 57. صفحات 30-1.
https://doi.org/10.22111/gdij.2019.4982
ترکاشوند، زهرا؛ امیر حیدریان؛ حسنعلی فرجی‌سبکبار (1402). تحلیل عوامل تشخیص فرصت‌های کارآفرینی روستایی از نظر مهاجران افغانستانی (مطالعه موردی: شهرستان ورامین)، اقتصاد فضا و توسعه روستایی. دوره 12. شماره 43. صفحات130-115.
http://serd.khu.ac.ir/article-1-3913-fa.html
جمینی، داود؛ علیرضا جمشیدی (1400). مدل‌سازی عوامل مؤثر بر توسعة شاخص‌های کارآفرینی در مناطق روستایی ایران نمونة پژوهش: منطقة اورامانات، استان کرمانشاه. برنامه­ریزی فضایی.  دوره 11. شماره 3. صفحات 94-73.
https://doi.org/10.22108/sppl.2021.128388.1576
حیدری‌ساربان، وکیل (1394). بررسی عوامل مؤثر بر موفقیت کارآفرینان روستایی استان اردبیل، مجله جغرافیا و توسعه. دوره 13. شماره 38. صفحات 168-151.
حیدری، غلامحسین(1390). فرهنگ خلاقیت و خلاقیت فرهنگی، ابتکار و خلاقیت در علومانسانی. دوره 1.شماره 2.صفحات 88-57.
https://sanad.iau.ir/Journal/ichs/Article/930820
دربان‌آستانه، محمدرضا؛ حمید شایان؛ علی‌اکبر عنابستانی؛ حمداله سجاسی‌قیداری (1398). بررسی عوامل ساختاری مؤثر در نوآوری در کارآفرینی روستایی (نمونۀ مورد مطالعه: شهرستان فاروج)، جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای. دوره 17. شماره 2. صفحات 100-67.
شمس‌الدینی، علی؛ محمدرضا  امیری‌فهلیانی (1393) تجزیه و تحلیل عوامل مرتبط با توسعه صنعت گردشگری در مناطق روستایی شهرستان ممنسی (با استفاده از مدل تصمیم‌گیری SWOT))، فصلنامه جغرافیایی فضای گردشگری. دوره 3. شماره 12. صفحات 125- 107.
https://sanad.iau.ir/Journal/gjts/Article/999655
شهبازی، حسین­رضا (1401). کارآفرینی کشاورزی راهبردی در توسعه پایدار روستایی، فصلنامه جغرافیا و راوبط انسانی. دوره 5. شماره 2. صفحات 248- 243.
https://doi.org/10.22034/gahr.2022.341751.1716
صادقی‌فیضی، جعفر؛ احسان یوسفی؛ محمد سلیمانی (1390). بررسی میزان تأثیر مدیریت دانش بر نوآوری (در میان مدیران و کارکنان شرکت‌های فناور مستقر در پارک علم و فناوری دانشگاه ارومیه)، ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی. دوره 1. شماره3. صفحات 53-29.
https://sanad.iau.ir/Journal/ichs/Article/930796
طبیعی، منصور؛ محمدتقی ایمان؛ ماندانا کریمی (1400). کاوش مردم‌نگارانۀ انتقادی چالش‌های بحران آب در روستا‌های شهرستان ممسنی، پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران. دوره 10. شماره 2. صفحات 22-1.
https://doi.org/10.22108/srspi.2021.126606.1657
عباسی، صوفیا؛ سیدمهدی میردامادی؛ مریم امیدی نجف‌آبادی؛ سیدجمال فرج‌الله‌حسینی (1401). طراحی مدل توسعۀ کارآفرینی اکوتوریسم روستایی با رویکرد کیفی، جغرافیا و توسعه. دوره 20. شماره 66. صفحات 160-131.
علیپور‌شعاری‌دهقانی، زهرا (1394). خلاقیت و نقش آن در معماری، کنفرانس سالانه پژوهش‌های معماری، شهرسازی و مدیریت شهری.
https://civilica.com/doc/544286/
فتحی، سروش؛ معصومه مطلق (1389). رویکرد نظری بر توسعه پایدار روستایی مبتنی بر فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات، فصلنامه جغرافیای انسانی. دوره 2. شماره 2. صفحات  66-47.
https://www.sid.ir/paper/177075/fa
فراهانی، حسین؛ زکیه رسولی‌نیا؛ زهرا اصدقی‌سراسکانرود (1393). عوامل اثرگذار بر رشد کارآفرینی در نواحی روستایی مورد: دهستان جابرانصار در شهرستان آبدانان، اقتصاد فضا و توسعه روستایی. دوره 3. شماره 9. صفحات 16-1.
کرد، باقر؛ عبدالعزیز آبتین (1392). بررسی عوامل مؤثر بر توسعۀ کارآفرینی روستایی در استان سیستان و بلوچستان (با تمرکز بر توسعه‌ی مراکز رشد روستایی، توسعه‌ی فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات و توانمندسازی زنان روستایی)،  دوره 11. شماره 32. صفحات 14-1.
محمدی، نعیمه؛ حسن دانایی‌فرد (1398). الگوی حکمرانی مشارکتی توسعه انرژی تجدیدپذیر ایران: رویکرد نهادی، مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی (مطالعات راهبردی جهانی شدن)، دوره 5. شماره 3. صفحات 95- 67.
http://epprjournal.ir/article-1-552-fa.html
میرزایی، خلیل؛ اعظم شکوری؛ مرجان سپه‌پناه؛ فرشته عواطفی‌کمل؛ مسعود سامیان (1402). شناسایی سناریو‌های توسعه پایدار روستایی استان همدان (با تأکید بر توسعه کارآفرینی و مشاغل خانگی)، اقتصاد فضا و توسعه روستایی. دوره 12. شماره 43. صفحات۱-۱۸.
http://serd.khu.ac.ir/article-1-3907-fa.html
همتی، فاطمه؛ سامان صالحی‌نوری؛ یونس وکیل‌الرعایا (1401). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل موثر بر نوآوری در طرح‌های کارآفرینانه سبز و کسب و کارهای سبز با کمک مدل‌های تصمیم‌گیری، فصلنامه مدیریت سبز. دوره 2. شماره 1. صفحات 52-37.
https://dorl.net/dor/20.1001.1.28210050.1401.1.2.3.7
یزدانی، رقیه؛ مسعود خیراندیش؛ محسن محمدی‌خیاره؛ هادی امینی (1399). بررسی عوامل مؤثر بر توسعۀ  روستایی با تأکید بر کارآفرینی کشاورزی (مورد مطالعه:استان خراسان شمالی)، راهبرد‌های کارآفرینی در کشاورزی. دوره . شماره 13. صفحات 77-63.
https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.25383426.1399.7.13.7.3
Ahl, H., Berglund, K., Pettersson, K., & Tillmar, M. (2023). Women's contributions to rural development: implications for entrepreneurship policy. International Journal of Entrepreneurial Behavior & Research.
Ashomre, C. (2008). Criteria for youth entrepreneurship education. Consortium for entrepreneurship education. Retrieved on 26, September, Retrieved from:
http.//www.entre-ed.org/_entre/criteria.htm.‌
Bukhari, Z., Rafi, F., Nawaz, M. T., & Jamal, D. F. Q. (2017). Significance of Creativity, Innovation, and Resource-management in Entrepreneurial Ventures. Industrial Engineering Letters, 7(5), 37-41.
https://www.iiste.org/Journals/index.php/IEL/article/view/38767
Chen, X., Wang, Y., & Li, J. (2022). Digital innovation and rural entrepreneurship: Enhancing access and capabilities in underserved regions. Journal of Rural Studies, 92, 58-68.
Deller, S., Kures, M., & Conroy, T. (2019). Rural entrepreneurship and migration. Journal of Rural Studies, 66,30-42.
Faggio, G., Silva, O. (2014). Self-employment and entrepreneurship in urban and rural labour markets. Journal of Urban Economics, 84, 67–85.
Fortunato, M. W. P. (2014). Supporting rural entrepreneurship: A review of conceptual developments from research to practice. Community development, 45(4), 387-408.
Garcia, M., & Lopez, S. (2023). The role of emerging technologies in sustainable rural development: A systematic review. Sustainability, 15(4), 2105.
Hughes, D. J., Lee, A., Tian, A. W., Newman, A., & Legood, A. (2018). Leadership, creativity, and innovation: A critical review and practical recommendations. The Leadership Quarterly, 29(5), 549-569.
Korsgaard, S., Müller, S., & Tanvig, H. W. (2015). Rural entrepreneurship or entrepreneurship in the rural–between place and space. International Journal of Entrepreneurial Behavior & Research, 21(1), 5-26.
Krismiyaningsih, E., Mendrofa, M. J. S., Arifianto, A., & Fahmi, F. Z. (2020). Building the resilience of rural creative entrepreneurship through leadership concept: the case of Kaliabu, Indonesia. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 592, No. 1, 012029). IOP Publishing.
DOI 10.1088/1755-1315/592/1/012029
Muñoz, P., & Kimmitt, J. (2019). Rural entrepreneurship in place: An integrated framework. Entrepreneurship & Regional Development, 31(9-10), 842-873.
Olmo-García, F. del, Domínguez-Fabian´, I., Crecente-Romero, F. J., & del Val-Núnez, M. T. (2023). Determinant factors for the development of rural. Technological Forecasting and Social Change, 191, 122487.
Rodríguez-Rodríguez, D., Larrubia, R. (2022). Protected areas and rural depopulation in Spain: a multi-stakeholder perceptual stud. Land 11 (3), 1-15.
Smith, L., & Anderson, R. (2021). Social and cultural factors influencing innovation adoption in rural communities. International Journal of Innovation Management, 25(6), 2150043.
Tabares, A., Londoño-Pineda, A., Cano, J. A., & Gómez-Montoya, R. (2022). Rural entrepreneurship: An analysis of current and emerging issues from the sustainable livelihood framework. Economies, 10(6), 142.
Walia, C. (2019). A dynamic definition of creativity. Creativity Research Journal, 31(3), 237-247.