بررسی عملکرد مدیریت شهری با رویکرد جامعة دوستدار سالمند (مطالعة موردی: شهر ساری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

3 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور، نور، ایران

چکیده

جمعیت ایران، دوران جوانی خود را پشت سر گذاشته و با روندی صعودی، در حال ورود به میان­سالی و سالخوردگی است. علی‌رغم نرخ بالای شهرنشینی در کشور، با تأمل بر روی ساختار شهرهای ایران، می‌توان به این نتیجه رسید که نظام مدیریت شهری در ایران، برای مواجهه با این پدیده، از آمادگی کامل برخوردار نیست. از آن­جایی­که مازندران چهارمین استان سالمند کشور در سال 1395 بوده است، این پژوهش که به­لحاظ هدف، کاربردی و از نظر روش‌شناسی، توصیفی-تحلیلی است، با هدف کلی ارزیابی عملکرد مدیریت شهری شهر ساری، در راستای تحقق جامعة دوستدار سالمند انجام شده است. جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات به­صورت اسنادی و میدانی بوده است. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش­نامة سالمندان و پرسش­نامة خبرگان بوده و از روش «دلفی» بهره گرفته شده است. تعداد خبرگان در این پژوهش 20 نفر بوده که به­صورت نمونه‌گیری هدفمند، موارد خاص انتخاب شده‌اند. همچنین به­منظور تحلیل پرسش­نامة متخصصان از روش نقشه شناختی فازی استفاده شد و جهت تحلیل پاسخ شهروندان از تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم در نرم‌افزار «AMOS» استفاده شده است. نتایج نقشه شناختی فازی نشان­داد که از دیدگاه خبرگان؛ تخصیص‌های مالی جهت استفاده از خدمات سلامت(59/5.)، خانه‌های ارزان­قیمت برای سالمندان(88/4)، وجود مبلمان و تجهیزات استاندارد برای افراد مسن(75/4)، خدمات مراقبت در منزل(49/4)، فضاهای دارای سیستم گرمایشی و خدمات اضطراری در فضاهای باز(5/4)، به­عنوان شاخص‌های کلیدی در پژوهش حاضر هستند که مدیریت شهری باید به آن‌ها توجه ویژه داشته باشد. در ادامه، نتایج حاصل از آزمون مدل معادلات ساختاری، بیانگر آن است که ابعاد حمایت اجتماعی و خدمات بهداشتی (78/0)، فضاهای باز و ساختمان‌های عمومی (76/0) و مسکن (73/0)، به­ترتیب با بیشترین بار عاملی، مؤثرترین عوامل مدیریت شهری بر شکل‌گیری جامعة دوستدار سالمند تلقی­می‌شوند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Investigating the Performance of Urban Management with an Age-Friendly Community Approach (A case study of Sari city)

نویسندگان [English]

  • Sedigheh Lotfi 1
  • Tina Esmaeili 2
  • Mostafa Ahmadi Fouladi 3
1 Professor of Geography and Urban Planning, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Mazandan, Babolsar, Iran
2 Ph. D Canditadete of Geography and Urban Planning, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Mazandan, Babolsar, Iran
3 Asstant Professor of Geography and Urban Planning, Islamic Azad University Nour Baranch, Nour, Iran
چکیده [English]

The Population of  Iran has passed its youth and is entering middle age and old age with an upward trend. Despite the high rate of urbanization in the country, by reflecting on the structure of Iranian cities, it can be concluded that the urban management system in Iran is not fully prepared to face this phenomenon. Since Mazandaran was the second most elderly province in the country in 2015, this research aimed to evaluate the performance of urban management in Sari city regarding the elderly-friendly city approach. The methodology of the research is based on descriptive-analytical approaches. The data were collected by conducting a field work to complete the given questionnaires. Delphi method was used to investigate the situation of urban management of Sari towards elderly people by experts. The DEMATEL method was used, and to analyze the citizens' answers, second-order confirmatory factor analysis was used in AMOS software. The results of the DEMATEL method showed that from the point of view of experts, financial allocations for the use of health services, low-cost homes for the elderly, the presence of standard furniture and equipment for the elderly, home care services, spaces with heating systems and emergency services in open spaces and suitable job opportunities for the elderly are key and effective indicators in the current research. Next, the results of the structural rate model test indicate that the dimensions of social support and health services (0.78), open spaces and public buildings (0.76) and housing (0.73), respectively.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Age-friendly city
  • Urban management
  • Fuzzy cognitive map
  • zari city

مراجع

 
اداره کل راه و شهرسازی استان مازندران (1394). طرح جامع شهر ساری.
اکبری، مجید؛ فاطمه طاهرپور؛ وحید بوستان‌احمدی؛ عاطفه فولادی (1399). مدل‌سازی ساختاری- تفسیری عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری مذهبی در ایران با رویکرد آینده‌پژوهی، گردشگری و توسعه. دوره 9. شماره 4. صفحات 296-285. 
https://doi.org/10.22034/jtd.2019.194595.1783
افقه، سید مرتضی؛ سیدامین منصوری؛ حسین ملتفت؛ پرستو بهاروند (1401). بررسی اثر تغییرات جمعیتی و سرمایه انسانی بر رشد اقتصادی در ایران، اقتصاد باثبات. دوره 3. شماره 1. صفحات 185-161.
https://doi.org/10.22111/sedj.2022.40383.1142  
رحیمی، بابک (1398). نقش مدیریت شهری در طراحی محیطی شهری برای سالمندان (مورد مطالعه منطقه 5 شهر تهران)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت. دانشکده علوم انسانی. گروه مدیریت. مرودشت.
سموعی، راحله؛ محمود کیوان آرا (1400). تبیین چالش‌های نظام سلامت ایران در مواجهه با سالمندی آینده: یک مطالعه کیفی. سالمند، مجله سالمندی ایران. دوره 16. شماره 4. صفحات 623-608.  
https://doi.org/10.32598/sija.2022.3270.1
شرقی، علی؛ اسماعیل ضرغامی؛ میلاد الفت؛ فرزانه صالحی کوسالاری (1395). سنجش وضعیت شاخص‌های جهانی شهر دوستدارسالمند در کلان‌شهر تهران(AFC). مطالعات و پژوهش‌های شهری‌ومنطقه‌ای. دوره 8. شماره 28. صفحات 22-1.  
https://urs.ui.ac.ir/article20537a3587705497fb2d32e69f355e8b056f.pdf
شورای اسلامی شهر ساری (1403). بودجه سرمایه‌ای شهرداری ساری.
شیرازی‌ایرائی، شقایق (1399). مطالعه شهر دوستدار سالمند (یک مطالعه موردی از شهر آمل)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه مازندران. دانشکده علوم انسانی و اجتماعی. گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری. بابلسر.
طایری، سودابه؛ مهرنوش جعفری؛ خلیل علی‌محمدزاده؛ سیدمجتبی حسینی؛ کامران شهانقی (1400). مدل مفهومی سلامت زنان سالمند در ایران: مطالعه مروری، سالمند، مجله ایرانی سالمندی. دوره 16. شماره 3. صفحات 329-304.  
https://doi.org/10.32598./sija.2021.16.3.3090.1
غفاری‌گیلانده، عطا؛ چنور محمدی؛ الهام داوری (1401). ارزیابی شاخص‌های شهر دوستدار سالمند مطالعه موردی: شهر ساری، آمایش محیط، دوره 15. شماره 56. صفحات 25-1.  
 https://sid.ir/paper/956771/fa
فتحی، الهام (1398). پدیده سالخوردگی جمعیت در ایران، مجلۀ بررسی‌های آمار رسمی ایران. دوره 30. شماره 2. صفحات 413-387.  
 http://ijoss.srtc.ac.ir/article-1-351-fa.html
قنبری، ابولفضل؛ علی اسکوئی‌ارس؛ پریناز بادامچی‌زاده (۱۴۰۳). ارزیابی وضعیت کلان شهر تبریز با تأکید بر شاخص‌های شهر دوستدار سالمند در سکونتگاه‌‏های رسمی و غیررسمی (مطالعه موردی: مناطق ۲، ۸ و ۱۰)، جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه. دوره 13. شماره 1. صفحات 230-195. 
https://doi.org/10.22034/jeds.2024.60738.1798
محمودزاده، حسن؛ توکل آقایاری‌هیر؛ داود حاتمی (1403). ارزیابی وضعیت منطقه چهار کلانشهر تبریز از منظر شهر دوستدار سالمند، جغرافیا و برنامه‌ریزی، دوره 28. شماره 88. صفحات 355-329.  
http//doi.org10.22034/GP.2023.54153.3060
مرکز آمار ایران (1395). سرشماری نفوس و مسکن، شهرستان ساری، استان مازندران.
 
Biglieri, Samantha., & Hartt, Maxwell. (2024). The ‘Double Risk’ of Aging: Examining Vulnerability and (Un) supportive Built Environments in Canadian Cities. Canadian Journal on Aging / La Revue canadienne du vieillissement,43(1), 99-113.   
https://doi.org/10.1017/S.0714980823000429
Chau, Hing. Wah., & Jamei, Elmira. (2021). Age-friendly built environment. Encyclopedia, 1(3), 781-791. 
https://doi.org/10.3390/encyclopedia1030060
Chung, Soondool., Kim, Miri., Auh, Erika. Y., & Park, Nan Sook Sook. (2021). WHO’s global age-friendly cities guide: its implications of a discussion on social exclusion among older adults. International journal of environmental research and public health, 18(15), 8027.
https://doi.org/10.3390/ijerph18158027
Fallahi, Fatemeh., Adib-hajbaghery, Mohsen., & Safa, Azadeh. (2024). Status of age-friendly city indicators in Iran cities: a systematic review. BMC Geriatr,412, 24. 
https://doi.org/10.1186/s.12877-024-05021-1
Findsen, Brian. (2024). Age-friendly cities and lifelong learning. International Journal of Population Studies, 10(2), 18-26.
https://doi.org/36922/ijps.380
Han, J., Chan, E. H. W., Qian, Q. K., & Yung, E. H. K. (2021). Achieving sustainable urban development with an ageing population: An “age-friendly city and community” approach. Sustainability, 13(15), 8614. 
https://doi.org/10.3390/su.13158614
Inoue, T., & Inoue, N. (2024). The Future Process of Japan’s Population Aging: A Cluster Analysis Using Small Area Population Projection. DataPopul Res Policy Rev,58, 43 
https://doi.org/10.1007/s.11113-024-09903-5
Komasi, Hossein., Hashemkhani Zolfani, Sarfaraz., &  Jurgita Antuchevičienė. (2023). Emphasizing access to health and treatment services in order to identify the key factors influencing an age-friendly city. International Journal of Strategic Property Management, 27(3), 176-187. 
https://doi.org/10.3846/ijspm.2023.19865
Leeson, George. W. (2018). The Growth, Ageing and Urbanisation of our World. Journal of Population Ageing. Springer Science and Business Media LLC.
http://doi.org/10.1007/s.12062-018-9225-7
Martín Cano, M. Carmen., De la Fuente Robles, Yolanda. M., Durán Castellón, Ginley, & Roque Doval, Yamila. (2020). Friendly cities with vulnerable groups. A comparative perspective on Cuba-Spain. Revista Internacional de apoyo a la inclusión, logopedia, sociedad y multiculturalidad. Universidad de Jaen.
http://doi.org/10.17561/riai.v6.n.2.4
Pan, Z., Liu, Y., Liu, Y., Huo, Z., & Han, W. (2024). Age-friendly neighbourhood environment, functional abilities and life satisfaction: A longitudinal analysis of older adults in urban China. Social Science & Medicine, 116403, 340.
https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2023.116403
Peng, Yuanhong., Cheng, Zibiao., Fu,  Ping., Gao, Liya., Cai, Xin., & Jiang, Yongyang. (2022). A Study on the Elderly-Orientation of Urban Public Space. Open Access Library Journal, 9, 1-11.
https://doi.org/10.4236/oalib.1109616
Plouffe, Louise., Kalache, Alexandre., & Voelcker, Ina. (2016). A Critical Review of the WHO Age-Friendly Cities Methodology and Its Implementation. In book: Age-Friendly Cities and Communities in International Comparison. International Perspectives on Aging. Springer, Cham.
https://doi.org/978-3-319-24031-2/10.1007.2   
Rémillard-Boilard, Samuele., Buffel, Tine., & Chris Phillipson. (2021). Developing Age-Friendly Cities and Communities: Eleven Case Studies from around the World. International Journal of Environmental Research and Public Health,18(1)133.
https://doi.org/10.3390/ijerph.18010133
Sheykhi, Mohammad Taghi. (2020). Aging and Gerontology in the East and the West: A Sociological Appraisal. Perception in Reproductive Medicine,4(2). 
https://doi.org/10.31031 /PRM.2020.04.000581
United Nations (2020). Department of Economic and Social Affairs, Population Division. World Population Ageing 2020 Highlights: Living arrangements of older persons (ST/ESA/SER.A/451).
Van Hoof, J., & Marston, H. R. (2021). Age-friendly cities and communities: State of the art and future perspectives. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(4),1644.
https://doi.org/10.3390/ijerph18041644
Van Hoof, J., Kazak, J. K., Perek-Białas, J. M., & Peek, S. T. (2018). The challenges of urban ageing: Making cities age-friendly in Europe. International journal of environmental research and public health, 15(11), 2473
doi: 10.3390/ijerph15112473.
Van Hoof, J., Marston, H. R., Kazak, J. K., Buffel, T. (2021). Ten questions concerning age-friendly cities and communities and the built environment. Building and Environment,107922,199
https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2021.107922
World Health Organization. (2007). Global Age-Friendly Cities: A Guide. World Health Organization: Geneva, Switzerland. ISBN 9789241547307
World Health Organization. (2018). Age-friendly environments in Europe: indicators, monitoring and assessments. WHO Regional Office for Europe.
 
 
 
 

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 14 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری: 19 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش: 31 فروردین 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار