تحلیل راهبردی امکان‌سنجی ایجاد بازارچه‌های روستایی مشترک با استفاده از روش‌های «SWOT» «AHP» (مطالعة موردی: روستاهای بخش بهار همدان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد گروه برنامه ریزی و توسعه اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران ، ایران

3 دانشیار جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، گروه اقتصاد جمعیت و سرمایه انسانی، مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران

چکیده

   کشاورزی، به­عنوان یکی از اصلی‌ترین عوامل توسعه در روستاها شناخته شده است و ایجاد بازارچه‌های روستایی می‌تواند نقشی کلیدی در افزایش درآمد، اشتغال و توسعة پایدار روستایی ایفا کند. این تحقیق با هدف تحلیل و اولویت‌بندی راهبردهای ایجاد بازارچه‌های مشترک روستایی در بخش بهار همدان انجام شده است. جامعة آماری شامل 450 خانوار روستایی، کارشناسان توسعه و مسئولین محلی بود. روش نمونه‌گیری در بین خانوارها به­صورت خوشه‌ای چندمرحله‌ای و در میان کارشناسان از روش گلوله­برفی استفاده شد. برای تحلیل داده‌ها از مدل «SWOT» جهت شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها و همچنین با تکمیل 100 پرسش­نامة جدید، از مدل تحلیل سلسله‌مراتبی «AHP» برای اولویت‌بندی راهبردها بهره گرفته شد. نتایج نشان­داد که ایجاد بازارچة روستایی در این منطقه به لحاظ اقتصادی برای روستائیان مقرون­به­صرفه است و امکان پایداری و رشد آن فراهم می‌شود. از مهم‌ترین نقاط قوت می‌توان به آمادگی بالای روستائیان و نزدیکی روستاها به یکدیگر اشاره کرد. در بخش فرصت‌ها نیز افزایش درآمد پایدار، رونق کسب‌وکارهای جدید و اشتغال‌زایی، بهترین نتایج را داشتند. اولویت‌های راهبردی شامل جذب مشارکت‌های مردمی و استفادة بهینه از زیرساخت‌های موجود بود. همچنین اولویت‌بندی راهبردهای ارائه­شده به­روش  «AHP» نیز با اولویت‌های خروجی روش «SWOT» تطابق کامل داشت.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Strategic Analysis of Establishing Joint Rural Marketplaces Using SWOT and AHP Methods: A Case Study of Villages in the Bahar Region of Hamadan"

نویسندگان [English]

  • Shamsi Aberi mansoor 1
  • Meysam Mousaaei 2
  • Adel Abdolahi 3
1 Ph. D Student in Economic Sociology and Development, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2
3 Associate Professor in Sociology of Economic and development, Department of Population Economic and Human Capital, National Institute for Population Research (NIPR), Tehran, Iran
چکیده [English]

 
Agriculture is recognized as one of the main factors in rural development, and the establishment of rural marketplaces can play a key role in increasing income, employment, and sustainable rural development. This study aims to analyze and prioritize strategies for establishing joint rural marketplaces in Bahar region of Hamadan. The statistical population includes 450 rural households, development experts, and local officials. The sampling method for households was a multi-stage cluster sampling, while a snowball sampling method was used for the experts. For data analysis, the SWOT model was employed to identify strengths, weaknesses, opportunities, and threats, along with the Analytic Hierarchy Process (AHP) model for prioritizing strategies. The results indicate that establishing a rural marketplace in this area is economically viable for residents and allows for sustainability and growth. Among the most significant strengths are the high readiness of residents and the proximity of the villages to one another, while opportunities such as sustainable income increases, the revitalization of new businesses, and job creation yielded the best results. Strategic priorities include attracting community participation and optimizing existing infrastructure.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rural development
  • Rural marketplace
  • SWOT analysis
  • AHP model
  • Bahar region of Hamadan

مراجع

 
اکبراقلی، فرحناز (1401). مکان‌یابی بازارهای محلی روستایی (مطالعه موردی: مراکز دهستان استان خراسان رضوی)، جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای. سال بیستم. شماره 4. زمستان 1401. شماره پیاپی 41.  صفحات 206-175.
https://www.sid.ir/paper/1115443/fa
اکبرپور، محمد؛ سیدعلی عبادی‌نژاد؛ زهرا کردی (1398). تأثیر بازارچه‌های مرزی تمرچین بر توسعه اقتصادی و اجتماعی مناطق روستایی (مطالعه موردی: استان آذربایجان غربی)، علوم و فنون مرزی.
https://elmnet.ir/doc/2323410-83195
حق‌پناه، هانیه؛ طاهره صادقلو (1400). تحلیل نقش بازارهای محلی در توانمندسازی زنان روستایی: شهرستان قائن، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی. سال دهم. شماره چهارم. پیاپی 38. صفحات 208-185. 
https://serd.khu.ac.ir/article-1-3773-fa.html
رضائی‌نوده، سمیه؛ بهمن صحنه؛ علیرضا خواجه‌شاهکویی (1401). نقش بازارچه‌های محلی در معیشت پایدار خانوارهای روستایی مطالعه موردی: روستاهای شهرستان گرگان، توسعه محلی (روستائی- شهری). دوره 14. شماره 1. صفحات 203-171.
https://www.sid.ir/paper/1357616/fa
سلطانی، ناصر؛ تانیا سانیار؛ حسن حیدری (1400). ارزیابی اثرات تجارت مرزی بر شاخص‌های جمعیتی سکونتگاه‌های روستایی بازارچه مرزی تمرچین، پژوهش‌‎های جغرافیای سیاسی.
https://pg.um.ac.ir/article_41679.html
شفیعی‌ثابت، ناصر؛ ابوالقاسم براتی‌طرقی (1388). نقش بازارچه‌های هفتگی روستایی در تحولات اقتصادی روستاهای استان تهران، روستا و توسعه. دوره 12. شماره 1. صفحات 52-29.
https://journals.areeo.ac.ir/article_59241.html
مهدوی، احسان؛ بیژن رحمانی (1399). تدوین استراتژی بهبود اقتصاد شهرهای مرزی با استفاده از مدل SWOT (نمونه موردی: قصرشیرین)، آمایش محیط. دوره 15. شماره 56. صفحات 126-109.
https://journals.iau.ir/article_691857.html
نصیری‌هنده‌خاله، اسماعیل؛ مرضیه سالاری‌نیا؛ امید جمشید‌زهی؛ امیرهوشنگ  رجبی‌کلوانی (1403). بررسی تطبیقی تأثیر ابعاد اقتصادی، اجتماعی و کالبدی بازارچه میلک بر کیفیت زندگی شهروندان زابل، مهندسی جغرافیایی سرزمین.
https://www.jget.ir/article_166528.html
Abdul, S., & Bhole, L (2000). Regional disparities in rural development in India. Journal of Rural Development (Hyderabad), 19(1), 103-117.
https://www.cabidigitallibrary.org/doi/full/10.5555/20001813861
Addai, G., Suh, J., Bardsley, D (2023). Contributions of urban periodic markets to sustainable rural development in Ghana: A rural web analysis, Social Sciences & Humanities Open, Volume 7, Issue 1, 2023, 100480, ISSN 2590-2911.
 https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2023.100480.
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2590291123000852
Agboola, O. P (2022). The significance of rural markets as a public space in Nigeria, Habitat International, Volume 122, 2022, 102519, ISSN 0197-3975.
https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2022.102519.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0197397522000169
Conning, J., & Udry, C (2007). Rural financial markets in developing countries. Handbook of agricultural economics, 3, 2857-2908.
http://www.econ.yale.edu/growth_pdf/cdp914.pdf
Dvoryadkina, E., Khacheva, L., & Istomina, N (2021). Trends and risks of developing local consumer markets in rural areas. E3S Web of Conferences, 262, 03030.
https://doi.org/10.1051/e3sconf/202126203030.
https://www.e3s-conferences.org/articles/e3sconf/pdf/2021/38/e3sconf_iteea2021_03030.pdf
Escribano, M., Gaspar, P., Mesias, F.J (2020). Creating market opportunities in rural areas through the development of a brand that conveys sustainable and environmental values, Journal of Rural Studies, Volume 75, 206-215, ISSN 0743-0167.
https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2020.02.002.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0743016719309076
Food and Agriculture Organization (FAO) (2021). Rural Development and Market Integration. Rome.
https://www.fao.org/family-farming/detail/en/c/1444259/
Goyal, A (2010). Information, direct access to farmers, and rural market performance in central India. American Economic Journal: Applied Economics, 2(3), 22-45.
https://www.aeaweb.org/articles?id=10.1257/app.2.3.22
Kleymenov,. D.S (2016). Improving the management of the development of rural areas, 23, 2016.  
Kovtun, B. A. Papelo, V. N., Yarmanov, V. V (2019). Comprehensive development of rural areas: factors, institutions and mechanisms of advanced development, 400.
Liu, ZH., Liu, Q., Zhao, P., Tang, J., Gong, ZH (2022). Investigating access to periodic markets in rural China, Transportation Research Part D: Transport and Environment, Volume 103, 2022, 103162, ISSN 1361-9209.
https://doi.org/10.1016/j.trd.2021.103162.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1361920921004570
Nagy, H., Tóth, T., & Oláh, I (2012). The role of local markets in the sustainable economic development of Hungarian rural areas. Visegrad Journal On Bioeconomy And Sustainable Development, 1(1), 27-31.
https://vua.uniag.sk/sites/default/files/27-31.pdf
Trobe, H. L (2001). Farmers' markets: consuming local rural produce. International journal of consumer studies, 25(3), 181-192.
World Bank (2020). Strategies for Sustainable Rural Development. Washington D.C.
https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/445541468326432599/rural-development-from-vision-to-action
 

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 01 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری: 28 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش: 25 اسفند 1403

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار