سناریوهای باورپذیر اقتصاد روستاهای حریم کلان‌شهر تهران در دوران پساکرونا (مورد مطالعه: بخش مرکزی شهرستان ری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پسادکتری گروه جغرافیای انسانی، دانشگاه خوارزمی،تهران،ایران

2 دانشیار،گروه جغرافیای انسانی،دانشگاه خوارزمی،تهران،ایران

چکیده

وقوع اپیدمی کرونا، تأثیرات مختلفی بر وضعیت اقتصادی جهان به­ویژه اقتصاد محلی و در این میان اقتصاد روستایی برجای گذاشته است؛ بنابراین اقتصاد روستاهای حریم کلان­شهر تهران نیز تحت تأثیر آثار این اپیدمی بوده و در آینده نیز تحولاتی را بر خود خواهد دید. با توجه به نقش چندکارکردی روستاهای شهرستان ری در تأمین امنیت غذایی شهروندان کلان‌شهر تهران، سیاست‌های توسعه در دوران پساکرونا در این­گونه فضاها، می­بایست بر اهداف توسعه و معیشت پایدار متمرکز گردد. همچنین برای رسیدن به اهداف توسعة پایدار و تاب‌آوری اقتصادی در این ناحیه، تدوین سناریوهای پیش روی اقتصاد روستایی در دوران پساکرونا ضروری است تا مبنای تصمیم‌گیری راهبردی در آینده در این زمینه قرارگیرد. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، مهم­ترین پیشران‌ها و عوامل کلیدی مؤثر بر اقتصاد روستایی در محدودة مورد مطالعه به­ترتیب اهمیت؛ حاشیه‌نشینی، کالایی­شدن زمین، تخریب اراضی کشاورزی، کاهش سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی، تنوع‌بخشی به فعالیت‌های اقتصادی، افزایش خزش شهری، افزایش تورم، کاهش نیروی کار و وقوع اپیدمی کرونا است. در نهایت براساس این پیشران‌ها، سه سناریوی پیش روی اقتصاد روستاهای بخش مرکزی شهرستان ری در دوران پس از شیوع ویروس کرونا شامل: سناریوی خوش­بینانه، سناریوی تداوم روند موجود و سناریوی فاجعه ترسیم­ گردید. به این امید که با تصویرسازی این سناریوها، بستر مناسبی برای تصمیم­گیری و برنامه‌ریزی‌های پابرجای آتی در زمینۀ مواجهه با شگفتی­سازهایی همچون بیماری کرونا، در محدودۀ مورد مطالعه  فراهم آید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Plausible Scenarios of the Peri-Urban Economy of Tehran Metropolis in the Post-covid19 Era (Case study: Central district of Ray County)

نویسندگان [English]

  • Majid Saeidirad 1
  • Farhad Azizpour 2
1 Postdoc of Human Geography, Kharazmi University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Human Geography, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The outbreak of the Corona epidemic has left various effects on the economic situation of the world, especially the local economy and among them the rural economy. Therefore, the economy of the villages in the outskirts of Tehran metropolis has also been affected by the effects of this epidemic and will see changes in the future. Considering the multi-functional role of the villages of Ray County in providing food security for the citizens of Tehran metropolis, development policies in the post-corona era in such spaces should focus on sustainable development and livelihood goals. Also, in order to achieve the goals of sustainable development and economic resilience in this area, it is necessary to compile scenarios for the rural economy in the post-corona era in order to form the basis for strategic decision-making in the future in this field. Based on the obtained results, the most important drivers and key factors affecting the rural economy in the studied area in order of importance; Marginalization, commodification of land, destruction of agricultural land, reduction of investment in the agricultural sector, diversification of economic activities, increase in urban sprawl, increase in inflation, reduction of labor force and the occurrence of Corona epidemic. Finally, based on these drivers, three scenarios were drawn for the economy of the villages in the central part of Ray County in the post- covid19 era outbreak, including the optimistic scenario, the continuation of the existing trend, and the disaster scenario; With this rationale, by illustrating these scenarios, a suitable platform for decision-making and sustainable future planning will be provided in the field of facing wild cards such as the Corona disease, in the scope of the study.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Scenario planning
  • Post-covid19 era
  • Rural economy
  • Tehran metropolis
  • Central district of Ray county
افراخته، حسن (1397). جغرافیای روستایی ایران، چاپ دوم. تهران. انتشارات سمت.
حکمت‌نیا، حسن؛ میرنجف موسوی (1390). کاربرد مدل در جغرافیا با تأکید بر برنامه‌ریزی شهری و ناحیه‌ای، یزد. انتشارات علم نوین.
دادورخانی، فضیله؛ سمیه‌سادات موسوی (1401). تحلیل پیامدهای همه‌گیری کرونا بر اقتصاد روستایی، پژوهش‌های جغرافیای انسانی. دوره 54. شماره 1. صفحات  413-391.
ربیعی، حسین؛ مریم تک‌روستا (1400). بررسی و تبیین تأثیرات کرونا بر اقتصاد مناطق روستایی، نمونه موردی: روستای اشکور علیا، آمایش سیاسی فضا. دوره 3. شماره 3. صفحات 162-148.
رهنما، محمدرحیم؛ ایوب معروفی (1394). سناریونگاری در مطالعات شهری و منطقه‌ای (مفاهیم، روش‌ها و تجارب)، مشهد. انتشارات مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی. شهر مشهد.
سازمان برنامه و بودجه کشور، معاونت امور اقتصادی و هماهنگی بر نامه و بودجه (1400). گزارش بررسی تحولات بازار کار در سال 1399با تاکید بر نقش بیماری کرونا.  شماره گزارش 143- 8.
سعیدی‌راد، مجید؛ فرهاد عزیزپور (140۱). پیشران‌های کلیدی مؤثر بر بازساخت نظام فعالیت مناطق روستایی در دوران پسا کرونا مورد: روستاهای بخش مرکزی شهرستان ری، اقتصاد فضا و توسعه روستایی. دوره 11. شماره 41. صفحات۲۲۷-۲۵۱.
سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور (1370). تهران. جلد 38.
سازمان جهاد کشاورزی شهرستان ری 1398.
سالنامه آماری استان تهران. 1393.
شوارتز، پیتر  (1398). هنر دورنگری: برنامه‌ریزی برای آینده در دنیایی با عدم قطعیت، انتشارات مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی. موسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی. چاپ دوم. تهران.
طاهری‌دمنه، محسن؛ معصومه کاظمی؛ زهرا حیدری‌دارانی (1399). سه داستان باور پذیر از آینده شهر اصفهان آینده‌نگاری شهری با رویکرد سناریو نگاری، برنامه‌ریزی فضایی. دوره 10. شماره 3. صفحات 22-1.
فروزنده‌دهکردی، لطف‌اله؛ علی‌اصغر شیره‌پزآرانی؛ سعیدرضا جندقیان‌بیدگلی (1390). برنامه‌ریزی ناحیه‌ای با استفاده از برنامه‌ریزی بر مبنای سناریوها (تبیین الگوی چشم‌انداز ناحیه کاشان)، فصلنامه علمی برنامه‌ریزی منطقه‌ای. دوره1. شماره 3. صفحات 56-39.
مهدوی، مسعود (1396). مقدمه‌ای بر جغرافیای روستایی ایران (جلد اول: شناخت مسائل جغرافیایی روستاها)، چاپ سیزدهم. تهران. انتشارات سمت.
موسوی، میرنجف؛ فاطمه‌سادات کهکی (1397). آینده‌پژوهی در آمایش سرزمین: نگاهی به کاربرد نرم‌افزارهای میک‌مک و سناریو ویزارد، چاپ اول. ارومیه. انتشارات دانشگاه ارومیه.
مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن. سال 1395.
مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی کارگاهی. سال 1381.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (1397). آینده‌نگاری بخش کشاورزی2، پویش محیطی، عرضه و تقاضا دفتر مطالعات زیربنایی. شماره مسلسل 15980.
منصوری، عیسی؛ روح‌الله منصور کیایی؛ حسین محمودی سفیدکوهی (1399). توسعۀ روستایی الگویی جدید برای کشورهای درحال‌توسعه، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD). تهران. انتشارات رسا.
ندایی‌طوسی، سحر (1400). آینده‌نگاری حریم پایتخت به روش سناریونگاری، اقتصاد و برنامه‌ریزی شهری. دوره 2. شماره 1. صفحات 66-45.
ناظمی‌قدیری، امیر (1385). آینده‌نگاری از مفهوم تا اجرا، تهران. انتشارات مرکز صنایع نوین. وزارت صنایع و معادن.
یاسوری، مجید (1394). مقدمه‌ای بر اقتصاد روستایی، گیلان. انتشارات دانشگاه گیلان.
Amer, M., Daim, T. U., & Jetter, A (2013). A review of scenario planning. Futures, 46, 23-40.
Abusaada, H., & Elshater, A (2022). COVID-19’s challenges to urbanism: social distancing and the phenomenon of boredom in urban spaces. Journal of urbanism: International research on placemaking and urban sustainability, 15(2), 258-260.
Ascani, A., Faggian, A., & Montresor, S (2021). The geography of COVID‐19 and the structure of local economies: The case of Italy. Journal of Regional Science, 61(2), 407-441.
Bishop, P., Hines, A., & Collins, T (2007). The current state of scenario development: an overview of techniques. foresight, 9(1), 5-25.
Johnson, T. G (2001). The rural economy in a new century. International Regional Science Review, 24(1), 21-37.
OECD (2020). Policy Implications of Coronavirus Crisis for Rural Development. OECD Publishing.
 OECD (2020). Strategic Foresight for the COVID-19 Crisis and Beyond: Using Futures Thinking to Design Better Public Policies. In: OECD Publishing Paris, France.
Priya, S. S., Cuce, E., & Sudhakar, K (2021). A perspective of COVID 19 impact on global economy, energy and environment. International Journal of Sustainable Engineering, 14(6), 1290-1305.
Padmaja, R., Nedumaran, S., Jyosthnaa, P., Kavitha, K., Abu Hatab, A., & Lagerkvist, C. J (2022). COVID-19 impact on household food security in urban and peri-urban areas of Hyderabad, India. Frontiers in public health, 920.
PURPLE (2020). Peri-urban areas and Covid-19: Impacts, challenges, recovery and opportunities. https://www.europabuero-frm.de/media/custom/2674_251_1.PDF?1607346728.
Ryser, L., & Halseth, G (2010). Rural economic development: A review of the literature from industrialized economies. Geography Compass, 4(6), 510-531.
Rogerson, J. M (2021). Tourism business responses to South Africa's covid-19 pandemic emergency. Geo Journal of Tourism and Geosites, 35(2), 338-347.
Zinchuk, T., Kutsmus, N., Kovalchuk, O., & Charucka, O (2018). Challenges of sustainable development of rural economy. Management Theory and Studies for Rural Business and Infrastructure Development, 40(4), 609-619.
Cox, K. R (2020). Local Economic Development, Politics of, International Encyclopedia of Human Geography, 2nd edition, Volume 8, 207-211.
Malek, M. A., Sonobe, T., & Truong, H. T (2021). Changes in the rural economy in Bangladesh under COVID-19 lockdown measures: Evidence from a phone survey of Mahbub Hossain sample households.
Marsac, C., Jacobs, N., & Mebratu-Tsegaye, T (2021). COVID-19 and land-based investment: changing landscapes. Available at SSRN 3900783.
Mehta, V (2020). The new proxemics: COVID-19, social distancing, and sociable space. Journal of urban design, 25(6), 669-674.
Phillipson, J., Gorton, M., Turner, R., Shucksmith, M., Aitken-McDermott, K., Areal, F., ... & Shortall, S (2020). The COVID-19 pandemic and its implications for rural economies. Sustainability, 12(10), 3973.
Thilmany, D., Canales, E., Low, S. A., & Boys, K (2021). Local food supply chain dynamics and resilience during COVID‐19. Applied Economic Perspectives and Policy, 43(1), 86-104.
Van der Heijden, K (2005). Scenarios: the art of strategic conversation. John Wiley & Sons.