نقش واحدهای دامی کوچک در معیشت پایدار خانوارهای روستایی مطالعۀ موردی: روستاهای شهرستان آق‌قلا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

2 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

3 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

چکیده

حفظ، توسعه و تشویق سرمایه‌گذاری در فعالیت‌های دامپروری در جهت حفظ منابع ژنتیکی، افزایش تولید، ایجاد امنیت شغلی، اشتغال‌زایی به خصوص در نواحی روستایی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این تحقیق بر آن است تا نقش واحدهای دامی کوچک در معیشت پایدار خانوارهای روستایی شهرستان آق‌قلا را مورد بررسی قرار دهد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی - تحلیلی است. جامعه آماری این پژوهش را خانوارهای ساکن در 9 روستای شهرستان آق‌قلا با مجموع 4073 خانوار تشکیل می‌دهند که جهت تکمیل پرسشنامه‌ها با استفاده از فرمول کوکران 354 سرپرست خانوار به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون‌های فریدمن، فای کرامر، کای‌اسکوئر و اسپیرمن و ویلکاکسون در محیط نرم‌افزاری SPSS استفاده گردید. نتایج تحقیق نشان داده است که بین ایجاد واحدهای دامی کوچک با ویژگی‌های شخصی افراد مانند شغل، تحصیلات، تاهل، مهارت در زمینه شغلی، سن و درآمد با آزمون‌های فای کرامر، کای اسکوئر، پیرسون رابطه معناداری در سطح 99 درصد وجود دارد. بین ایجاد واحدهای دامی کوچک با بهبود سرمایه‌های معیشتی (انسانی، اجتماعی، اقتصادی، فیزیکی و طبیعی) با آزمون‌های فریدمن و کای اسکوئر و ویلکاکسون رابطه معنادار مشاهده می‌شود. همچنین بین سرمایه‌های معیشتی خانوارهای دارای واحدهای دامی کوچک در روستاهای مورد مطالعه با استفاده از آزمون کروسکال والیس تفاوت معنی‌دار مشاهده می‌گردد. لذا برای حفظ و تقویت واحدهای دامی کوچک بهتر است حمایت دولت از طریق ارائه علوفه ارزان قیمت به فعالان این کسب و کار در جهت ایجاد انگیزه صورت گیرد تا زمینه پایداری اقتصاد روستاها و ماندگاری جمعیت در نواحی روستایی با توجه به ویژگی‌های منحصربفرد این ناحیه فراهم گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Small Livestock Units in Sustainable Livelihood of Rural Households (Case Study: Villages of Aq Qala County)

نویسندگان [English]

  • Reza Sahneh 1
  • Bahman Sahneh 2
  • Alireza Khajeh shahkoohi 3
2 Department of Geography, Faculty of Humanities and Social Sciences, Golestan University, Gorgan, Iran
چکیده [English]

Maintenance, development, and encouragement of investment in livestock activities is highly important in order to preserve genetic resources, increase production, create job security, and it is also good for entrepreneurship, especially in rural areas. This study tries to explore the role of small livestock units in the sustainable livelihood of rural families in the city of Aq Qala. In terms of objective, this is an applied study and in terms of nature, it is a descriptive-analytical study. Statistical population of this survey consists of families living in the rural areas of Aq Qala which are altogether 4073 families. By the use of Cochran's formula, 354 householders were selected as the sample size in order to fill up the questionnaires. In order to analyze the data, Freidman, Phi Cramer, Chi-square, Spearman, and Wilcoxon tests were used in the SPSS environment. The research results showed that according to Phi Cramer, Chi-Square, and Spearman tests, there is a 99% significant relationship between formation of small livestock units and personal features of individuals such as job, education, marital status, job-related skills, age, and income. Freidman, Chi-square, and Wilcoxon tests showed that there is a significant relationship between formation of small livestock units and improvement of livestock capitals (human, social, economic, physical, and natural). Also, Kruskal Wallis test showed significant differences between livelihood capitals of families that have small livestock units in the studied villages.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Small livestock Units
  • Sustainable Livelihood
  • Livelihood Capital
  • Rural Households
  • Aq Qala County
احمدی‌گتاب،حسین؛ شفق رستگار؛ قدرت‌اله حیدری؛ سیدمجتبی مجاوریان (1397). بررسی راهکارهای تقویت توان اقتصادی دامداران با تکیه بر تحلیل اقتصادی دامداری سنتی (مطالعۀ موردی: مراتع ییلاقی سجادرود - استان مازندران. تحقیقات مرتع و بیابان ایران. دورۀ ۲۵. شمارۀ ۴. صفحات 852-839. doi: 10.22092/ijrdr.2019.118617
https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_118617.html
حسین‌زاده، عسگر؛ قدرت‌اله حیدری؛ حسین بارانی؛ حسن زالی (1396). بررسی تأثیر تعداد دام بهره‌برداران بر وضعیت مراتع. فصلنامۀ تحقیقات مرتع و بیابان ایران. دورۀ 24. شمارۀ 3. پیاپی 68. صفحات 523-513. doi: 10.22092/ijrdr.2017.113359
https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_113359.html
حیدری‌ساربان،وکیل؛ علیرضا عبدپور (1398). عوامل بهبود معیشت پایدار روستایی از دیدگاه ساکنان محلی، مطالعۀ موردی شهرستان اردبیل. فصلنامۀ تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. دورۀ 19. شمارۀ 54. صفحات 43-23. Doi‎:10.29252/jgs.19.54.23 URL: http://jgs.khu.ac.ir/article-1-3265-fa.html
سازمان‌مدیریت و برنامه‌ریزی استان گلستان (1399). https://amar.golestanmporg.ir/
سرشماری عمومی نفوس و مسکن. 1395. https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_27_r.xlsx
صحنه، بهمن (1390). بازگشت مهاجران به روستاها و نقش آن در معیشت پایدار روستایی؛ مطالعۀ موردی شهرستان آق‌قلا. رسالۀ دکتری دانشکدۀ جغرافیا. دانشگاه تهران. https://lib1.ut.ac.ir:8443/faces/search/bibliographic/biblioFullView.jspx?_afPfm=x3tbpyf1z
صحنه، بهمن؛ خراسانی، محمدامین (1400). تحلیل تأثیر قالیبافی بر وضعیت اقتصادی و اجتماعی خانوارهای روستایی شهرستان آق‌قلا. پژوهش‌های روستایی. دورۀ 12. شمارۀ 1. صفحات 173-156. 10.22059/jrur.2021.315417.1594 https://jrur.ut.ac.ir/article_80278.html
صحنه، بهمن؛ نورتقانی، عبدالمجید (1399). تحلیلی بر آسیب‌پذیری سرمایه‌های معیشتی خانوارهای روستایی در سیل شهرستان آق‌قلا. جغرافیا و توسعۀ ناحیه‌ای. دورۀ 18. شمارۀ 2. صفحات 271-237. 10.22067/jgrd.2021.68260.1006 https://jgrd.um.ac.ir/article_39820.html
میرجلیلی، علی بمان؛ قدرت‌اله حیدری؛ ناصر باغستانی میبدی؛ شفق رستگار (1398). بررسی میزان درآمد و هزینۀ دامداری سنتی در مراتع خشک و بیابانی استان یزد (مطالعۀ موردی: مراتع ندوشن). فصلنامۀ تحقیقات مرتع و بیابان ایران. دورۀ 26. شمارۀ 1. پیاپی 74. صفحات 102-89. doi: 10.22092/ijrdr.2019.119329 https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_119329.html
منتظری، عبدالقیوم؛ صحنه، بهمن؛ قانقرمه، عبدالعظیم (1400). نقش مدیریت منابع آب در معیشت پایدار خانوارهای نواحی روستایی نمونۀ پژوهش: دهستان مزرعه شمالی و جنوبی شهرستان آق‌قلا. برنامه‌ریزی فضایی. دورۀ 11. شمارۀ 1. صفحات86-67. 10.22108/sppl.2020.122008.1478 https://sppl.ui.ac.ir/article_25210.html
میرزایی، شهاب؛ مهدی نوری‌پور (1393). تحلیل موانع صنعتی‌شدن دامپروری (مطالعۀ موردی شهرستان قلعه‌گنج، استان‌ کرمان). فصلنامۀ پژوهش‌های روستایی. دورۀ 5. شمارۀ 4. صفحات 736-705. doi: 10.22059/jrur.2015.53421 https://jrur.ut.ac.ir/article_53421.html
نجفی‌کانی، علی‌اکبر؛ بهمن صحنه؛ صالح آرخی؛ آمنه مسگری (1399). تحلیلی بر پیامدهای صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی در نواحی روستایی (مطالعۀ موردی: بخش‌های مرکزی و نوکنده شهرستان بندرگز). مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی. دورۀ 15. شمارۀ 1. صفحات 52-35. http://jshsp.iaurasht.ac.ir/article_672738.html
Abdel Rahman Ibrahim agricultural development projects (animal production) can use projects benefits for improving the economics, Mostafa., Dorinab, Mocuta., and Ibrahim, Abdelrazek. (2014). How rural states of farmers. Journal of Procedia Economics and Finance, Vol., 9, No 59: 484-489. https://cyberleninka.org/article/n/979660.pdf
Chambers, Robert., & Conway, Gordon, R., (1991). "Sustainable rural livelihoods: practical concepts for the 21st century", Institute of Development Studies, (IDS) Discussion Paper 296, Agricultural and Rural Problems, Food Security, Environment. https://www.ids.ac.uk/download.php?file=files/Dp296.pdf
Ellis, Frank., and Biggs, Stephen. (2001). "Evolving Themes in Rural Development 1950s-2000s", Development Policy Review, 19 (4): 437-448, Overseas Development Institute, Published by Blackwell Publishers, Oxford OX4 1JF, UK and 350 Main Street, Malden, MA 02148, USA. https://www.staff.ncl.ac.uk/david.harvey/AEF806/Ellis&Biggs2001.pdf
Fergusen, J.-A. (2012). Generating Sustainable Livelihoods; The Role of Co-Operatives. Harnessing the Co-operative Advantage to Build a Better World, PP. 1-6. http://social.un.org/coopsyear/documents/FergusonAddispresentationonSustainableLivelihoods.pdf
Hegde, Narayan Ganapa. (2019). Livestock Development for Sustainable Livelihood of Small Farmers, Asian Journal of Research in Animal and Veterinary Sciences, PP. 1-17. https://www.researchgate.net/publication/332947789_Livestock_Development_for_Sustainable_Livelihood_of_Small_Farmers
Islam, M., & Topader, A., & Rob, A. (2012). Comparative study on the cost benefit between indigenous and cross bred cows reared in rural area of Dinajpur District. Bangladesh Journal of Animal Science. Vol:39. Issue 1-2,  10.3329/bjas.v 39i1-2.9696. https://www.researchgate.net/publication/265185649_Comparative_study_on_the_cost_benefit_between_indigenous_and_cross_bred_cows_reared_in_rural_area_of_Dinajpur_District
Kabir, M., Hou, X., Akther, R., & Wang, J. (2012). Impact of Small Entrepreneurship on Sustainable Livelihood Assets of Rural Poor Women in Bangladesh. International Journal of Economics and Finance, PP 265-280. https://www.researchgate.net/publication/268346968_Impact_of_Small_Entrepreneurship_on_Sustainable_Livelihood_Assets_of_Rural_Poor_Women_in_Bangladesh
Kumar,S, (2015). Rural Marketing of Agricultural Produce in India: Problems and Prospects, Global Journal of Engineering, Science & Social Science Studies. Vol.1, (No 04): 2394-3084.  https://www.ijrbsm.org/pdf/v1-i2/1.pdf
Mbaiwa, J.E. (2010). Changes on Traditional Livelihood Activities and Lifestyles Caused by Tourism Development in the Okavango Delta, Botswana, Journal of Tourism Management, 32(5): 1050-1060. https://www.researchgate.net/publication/251540621_Changes_on_traditional_livelihood_activities_and_lifestyles_caused_by_tourism_development_in_the_Okavango_Delta_Botswana
Lamichhane, Kumar. (2010). Sustainable livelihoods approach in assessment of vulnerability to the impacts of climate change: A study of Chhekampar VDC. Gurkha District: Kathmandu University https://www.academia.edu/3726215/Sustainable_Livelihood_Approach_in_Climate_Change_Vulnerability_Assessment
Long, Hualou., Zou, Jian., and Liu, Yansui. (2009). Differentiation of rural development driven by industrialization and urbanization in eastern coastal China, Habitat International, Volume 33, Issue 4, PP.454-462. https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2009.03.003.https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0197397509000265
McDonagh, John., and  Bunning, Sally. (2009). "Methodological Approach, Planning and Analysis", Field Manual for Local Level Land Degradation Assessment in Dry lands, United Nations University (UNU). http://www.arc.agric.za/arc-iscw/Documents/ LADA%20Project/Local_manual_1.pdf
Millar, Joanne., & Photakoun, Viengxay. (2008). Livestock development and poverty alleviation: revolution or evolution for upland livelihoods in Lao PDR? International Journal of Agricultural Sustainability, 6:1, 89-102. DOI: 10.3763/ijas.2007.0335 https://www.tandfonline.com/
Sarkar, Anupam. (2020). Role of Livestock Farming in Meeting Livelihood Challenges of SC Cultivators in India, Indian Journal of Human Development, Vol 14, Issue 1, PP.23-41. https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0973703020923863
Serra, Pablo. (2000). Subsidies in Chilean public utilities .Washington, DC: World Bank. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/21335
Serrat,Oliver(2008). 'The Sustainable Livelihoods Approach, Manila: ADB. https://www.adb.org/sites/default/files/publication/27638/sustainable-livelihoods-approach.pdf
Timalsina, Krishna Prasad. (2007). "Rural Urban Migration and Livelihood in the Informal Sector A Study of Street Vendors of Kathmandu Metropolitan City, Nepal", Norwegian University of Science and Technology (NTNU). https://ntnuopen.ntnu.no/ntnu-xmlui/handle/11250/265207
Vetter, A., Van Dorland, H., Youssef, M., & Bruckmaier, R. (2014). Effects of a latency period between pre-stimulation and teat cup attachment and periodic vacuum reduction on milking characteristics and teat condition in dairy cows. Journal of Dairy Research, 81(1), 107-112.  doi:10.1017/S0022029913000617 https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-dairy-research/article/abs/effects-of-a-latency-period-between-prestimulation-and-teat-cup-attachment-and-periodic-vacuum-reduction-on-milking-characteristics-and-teat-condition-in-dairy-cows/B3A298EFC24B3F54D81125 B487405434