مطالعه رابطه شاخص‌های مورفولوژی شهری با آلودگی صوتی منطقۀ سه شهر تبریز (محله های منظریه و امامیه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز تبریز، ایران

3 کارشناسی ارشد، جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز

چکیده

هدف اصلی پژوهش حاضر مطالعه رابطه شاخص‌های مورفولوژی شهری با آلودگی صوتی در منطقه سه شهر تبریز (محلات امامیه و منظریه) می‌باشد. جمع‌آوری دادهها از محدوده موردمطالعه، در دو نوبت صبح (7 الی 10) و شب (19 الی 22) در 45 نقطه در سطح محدوده موردمطالعه دادههای صوت برداشت گردید. برداشت دادههای صوت با استفاده از اپلیکیشن Decibel X صورت گرفت. نتایج حاکی از آن است که میانگین صوت در بازه صبح برابر با 06/87 دسیبل و انحراف معیار 16/10 می‌باشد. همچنین، میانگین صوت در بازه شب نیز برابر با 08/90 دسیبل و انحراف معیار 28/9 می‌باشد. ملاحظه می‌گردد که میانگین هر دو بازه مذکور بیشتر از حد استاندارد می‌باشد. بر اساس تحلیل میانگین صوت به تفکیک کاربری، پایانه با میانگین صوت 52/95 دسیبل و انحراف معیار 94/2 دارای بیشترین میانگین صوت در بازه روز بود. در بازه شب نیز، پایانه با میانگین صوت 81/95 دسیبل و انحراف معیار 43/3 دارای بیشترین میانگین صوت می‌باشد. همچنین بر اساس استانداردهای مطرح شده در بخش مبانی نظری مشاهده می‌گردد که همه کاربری‌ها از سطح صوت استاندارد بیشتر می‌باشند. آزمون ویلکاکسون نیز در سطح 000/0 معنیدار شده که نشان داد میانگین صوت در محدوده موردمطالعه برای صبح و شب بیشتر از استاندارد 75 دسیبل است. برای مقایسه میانگین صوت در بازه صبح و شب، از آزمون یومن - ویتنی استفاده شد. بدین اساس یافتهها نشان داده که بین میانگین صوت صبح و شب تفاوتی به لحاظ آماری وجود ندارد. بر اساس تحلیلهای صورت‌گرفته در مقیاس 250*250، بین متغیرهای مستقل پژوهش با میانگین صوت در بازه صبح و شب رابطه معنیداری به لحاظ آماری حاصل نشد. در مقیاس 50*50 رابطه بین میانگین صوت بازه صبح بافاصله از فضای سبز، تراکم جمعیت و تراکم فضای ساخته شده معنیدار گردید. همبستگیهای مذکور به ترتیب در سطح 392/0، 224/0- و 328/0- می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study of the relationship between urban morphology indicators and noise pollution in District three of Tabriz city (Manzariyeh and Emamiyeh neighborhoods)

نویسندگان [English]

  • Iraj Teimoori 1
  • Akbar Asgari zamani 2
  • Haniyeh Asghari Monfared 3
3 MA, Geography and Urban Planning, University of Tabriz.
چکیده [English]

The main purpose of this study is to study the relationship between urban morphology and noise pollution in the three regions of Tabriz (Imamiyeh and Manzaria neighborhoods). Data collection From the study area, audio data were collected in 45 shifts in the morning (7 to 10) and night (19 to 22) at 45 points in the study area. Audio data was collected using the Decibel X application. The results show that the average sound in the morning is 87.06 dB and the standard deviation is 10.16. Also, the average sound in the night interval is equal to 90.08 decibels and the standard deviation is 9.28. It is observed that the average of both mentioned intervals is higher than the standard. Based on the analysis of the average sound by the user, the terminal with the average sound of 95.52 decibels and the standard deviation of 2.94 had the highest average sound during the day. In the night interval, the terminal with the average sound of 95.81 decibels and the standard deviation of 3.43 has the highest average sound. Also, based on the standards presented in the section on theoretical foundations, it is observed that all applications are higher than the standard sound level. Wilcoxon test was also significant at the level of 0.000 which showed that the average sound in the study range for morning and night is higher than the standard 75 decibels.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban Morphology
  • Noise Pollution
  • Greenspace
  • Density
  • Tabriz

امام‌جمعه، محمدمهدی؛ احمد نیک‌‌پی؛ علی صفری واریانی (1389). آلودگی صوتی در شهر قزوین، مجلۀ علمی دانشگاه علوم پزشکی قزوین. دورۀ 15. شمارۀ 1. 70-63.  
http://journal.qums.ac.ir/article-1-1071-en.html
باهک، بتول (1388). آلودگی صوتی در کلان‌شهر تهران و راه‌های مقابله با آن، نشریه علمی پژوهشی سپهر. سال هجدهم. شمارۀ 69. صفحات 48-45.
http://www.sepehr.org/article_27420.html
پراور، امین؛ محمدرضا منظم؛ نبی‌اله منصوری؛ مسعود مطلبی کاشانی (1394). بررسی آلودگی صوتی و شاخص صدای ترافیک با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی در خیابان‌های اصلی شهر کاشان، تحقیقات نظام سلامت. سال 11. شمارۀ 4. 693-688.
http://hsr.mui.ac.ir/article-1-822-fa.html
پوراحمد، احمد؛ یعقوب ابدالی؛ سارا اله‌قلی‌پور (1399). تحلیل فضایی آثار حکمروایی مطلوب بر زیست‌پذیری شهری؛ مطالعۀ موردی: کانون‌های جرم‌خیز مناطق 11 و 12 شهر تهران، فصلنامۀ برنامه‌ریزی فضایی. دورۀ 10. شمارۀ 2 (پیاپی 37). صفحات 104-83.
https://sppl.ui.ac.ir/article_24314.html
داودی، محمد؛ احمد خادم الحسینی؛ حمید صابری؛ امیر گندمکار؛ حجت مهکویی (1400). ارزیابی و تحلیل مؤلفه‌های زیست‌پذیری مناطق هشت‌گانۀ شهر اهواز، جغرافیا و مطالعات محیطی. دوره 10. شماره 47. صفحات 20-7.
http://ges.iaun.ac.ir/article_679986.html
رحیمی، فاطمه؛ ابوالقاسم صادقی نیارکی؛ مصطفی قدوسی (1398). ارزیابی آلودگی صوتی منطقۀ 16 تهران، فصلنامۀ علوم محیطی. دوره 17. شماره 4. صفحات 192-179.
http://dx.doi.org/10.29252/envs.17.4.179
زمانیان، زهرا؛ پریسا آزاد؛ صلاح‌الدین پرکار؛ حمیده پیرامی؛ مصطفی عبداللهی؛ بهرام کوهنورد (1395). بررسی آلودگی صوتی ناشی از ترافیک و اثر آن بر اختلالات خواب و کیفیت زندگی شهروندان شهر شیراز، فصلنامۀ علمی تخصصی طب کار.دوره 8، شماره 4. صفحات  ۵۸-۶۶.
http://tkj.ssu.ac.ir/article-1-629-fa.html
سلیمانی، علیرضا؛ نیما بایرامزاده (1396). بررسی آلودگی صوتی در میدان‌های شهری و راهکارهای کاهش آن؛ نمونۀ موردی میدان ایالت ارومیه، نشریه شباک. دورۀ 3. شمارۀ 2. صفحات 13- 5. 
http://www.shebakmag.ir/post.aspx?id=436
غفوری، مژگان؛ مژگان احمدی‌ندوشن؛مینو مشتاقی (1399). ارزیابی آلودگی صوتی مناطق 3 و 4 شهر اصفهان ناشی از ترافیک، نشریۀ محیط‌زیست طبیعی دوره 73. شماره 4. صفحات 743-729. 
http://dx.doi.org/10.22059/jne.2021.305539.2033
قنبری، محمد؛ کاظم ندافی؛ محمد مسافری؛ مسعود یونسیان؛ حسن اصلانی (1390). بررسی آلودگی صوتی شهر تبریز در مناطق تجاری و مسکونی- تجاری پرترافیک، سلامت و محیط‌زیست. دورۀ ۴. شمارۀ ۳. صفحات 384-375.
مسافری، محمد؛ یحیی رسول زاده؛ جلیل نظری؛ حسن تقی پور؛ ایمان دیانت (1391). بررسی آلودگی صوتی ساعات پرتردد روز در منطقه مرکزی شهر تبریز، مجله پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تبریز. دوره 34. شماره 4. صفحات 119-112.
https://mj.tbzmed.ac.ir/fa/Article/8036
مجیدی، فرامرز؛ یونس خسروی (1395). ارزیابی آلودگی صوتی بخش مرکزی شهر زنجان با استفاده از سیستم اطلاعات‌جغرافیای(GIS)، فصلنامۀ سلامت ومحیط‌زیست. دورۀ 9. شمارۀ 1. صفحات 102-91. 
http://ijhe.tums.ac.ir/article-1-5507-fa.html
Refrences
Ariza-Villaverde, A. B., Jiménez-Hornero, F. J., & Gutiérrez De Ravé, E. (2013). Influence of urban morphology on total noise pollution: multifractal description. The Science of the total environment, 472, 1-8.
https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2013.10.091
Berglund, Birgitta, Lindvall, Thomas, Schwela, Dietrich H & World Health Organization. Occupational and Environmental Health Team. (‎1999)‎. Guidelines for community noise. World Health Organization.
https://apps.who.int/iris/handle/10665/66217 
Bouzir, T. A. K., & Zemmouri, N. (2017). Effect of urban morphology on road noise distribution. In Energy Procedia (Vol.119, PP.376-385). Elsevier Ltd.
https://doi.org/10.1016/j.egypro.2017.07.121
Flores, R., Gagliardi, P., Asensio, C. (2017). A Case Study of the Influence of Urban Morphology on Aircraft Noise. Acoust Aust 45, PP. 389-401.
https://doi.org/10.1007/s40857-017-0102-y
Guedes, I. C. M. (2005). Influencia da forma urbana em ambiente sonoro: um estudo no bairro Jardins em Aracaju (SE).
http://repositorio.unicamp.br/jspui/handle/REPOSIP/258522
Guedes, I.C.M., Bertoli, S.R., Zannin, P.H.T. (2011). Influence of urban shapes on environmental noise: a case study in Aracaju- Brazil. Sci. Total Environ. Vol.412-413. PP.66-76. 
https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2011.10.018
Han, Xiaopeng & Huang, Xin & Liang, Hong & Ma, Song & Gong, Jianya. (2018). Analysis of the relationships between environmental noise and urban morphology. Environmental Pollution. 233. PP.755-763.
https://doi.org/10.1016/j.envpol.2017.10.126
Lagonigro, Raymond & Martori, Joan Carles & Apparicio, Philippe. (2018). Environmental noise inequity in the city of Barcelona. Transportation Research Part D Transport and Environment. 63. 
https://doi.org/10.1016/j.trd.2018.06.007
Lam, K. C., Ma, W., Chan, P. K., Hui, W. C., Chung, K. L., Chung, Y. T., et al. (2013). Relationship between road traffic noisescape and urban form in Hong Kong. Environmental Monitoring and Assessment, Vol 185, PP.9683-9695.
https://doi.org/10.1007/s10661-013-3282-4
Narendra Singh & S. C. Davar (2004). Noise Pollution-Sources, Effects and Control, Journal of Human Ecology, 16:3, 181-187.
https://doi.org/10.1080/09709274.2004.11905735
Oliveira, M. I. F., & Silva, L. T. (2010). How urban noise can be influenced by the urban form. 8th WSEAS international conference on environment, ecosystems and development (EED’10),PP.31-36.
https://www.researchgate.net/publication/265182535_How_urban_noise_can_be_influenced_by_the_urban_form
Pijanowski, B.C., Villanueva-Rivera, L.J., Dumyahn, S.L., Farina, A., Krause, B.L., Napoletano, B.M., Gage, S.H., Pieretti, N. (2011). Soundscape ecology: the science of sound in the landscape. BioScience 61, PP.203-216.
https://doi.org/10.1525/bio.2011.61.3.6
Prasher, D. (2007). Widex noise report. Traffic noise in England 2007. University College London.
https://www.semanticscholar.org/paper/Widex-noise-report-traffic-noise-in-England-2007-Prasher/4c535de 306b1326bc1a327b2488d373771f68c9e
Ryu, H., Park, I. K., Chun, B. S., & Chang, S. I. (2017). Spatial statistical analysis of the effects of urban form indicators on road-traffic noise exposure of a city in South Korea. Applied Acoustics, Vol 115, PP. 93-100.
https://doi.org/10.1016/j.apacoust.2016.08.025
Salomons, E. M., & Pont, M. B. (2012). Urban traffic noise and the relation to urban density, form, and traffic elasticity. Landscape and Urban Planning, Vol 108, PP.2-16.
https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2012.06.017
Silva, L. T., Oliveira, M., & Silva, J. F. (2014). Urban form indicators as proxy on the noise exposure of buildings. Applied Acoustics, Vol 76, PP.366-376.
http://dx.doi.org/10.1016/j.apacoust.2013.07.027
Souza, Lea & Giunta, Mariene. (2011). Urban indices as environmental noise indicators. Computers, Environment and Urban Systems. 35. PP.421-430.
http://dx.doi.org/10.1016/j.compenvurbsys.2011.06.001
Tang, U. W., & Wang, Z. S. (2007). Influences of urban forms on traffic-induced noise and air pollution: Results from a modelling system. Environmental Modelling & Software, Vol 22, PP.1750-1764.
https://doi.org/10.1016/j.envsoft.2007.02.003
Wang K. Lawrence, Hung Yung-Tse & Pereira C. Norman. (2005). Advanced Air and Noise Pollution Control: Volume 2. Humana Press Inc.
https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-59259-779-6
Wang, B., Kang, J. (2011). Effects of urban morphology on the traffic noise distribution through noise mapping: a comparative study between UK and China. Applied Acoust. 72(8), PP. 556-568.
http://dx.doi.org/10.1016/j.apacoust.2011.01.011
World Health Organization. Regional Office for Europe. (‎2011)‎. Burden of disease from environmental noise: quantification of healthy life years lost in Europe. World Health Organization. Regional Office for Europe. 
https://apps.who.int/iris/handle/10665/326424
Yuan Man, Chaohui Yin, Yi Sun, Weiqiang Chen (2019). Examining the associations between urban built environment and noise pollution in high-density high-rise urban areas: A case study in Wuhan, China, Journal of Sustainable Cities and Society, Vol 50, PP.1-9. 
https://doi.org/10.1016/j.scs.2019.101678
Zannin, P.H.T., Ferreira, A.M.C. & Szeremetta, B. (2006). Evaluation of Noise Pollution in Urban Parks. Environ Monit Assess 118. PP. 423-433.
https://doi.org/10.1007/s10661-006-1506-6