تبیین تاب‌آوری کالبدی در بافت فرسودۀ شهری با بهره‌گیری از معادلات ساختاری PLS (نمونۀ موردی: محله‌های منطقۀ سه شهر اصفهان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

3 استادیار گروه جغرافیا، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

4 استادیار گروه جغرافیا، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحدنجف‌آباد، ایران

چکیده

امروزه خسارت های فراوان مخاطر ات طبیعی و انسانی به محیط و کالبد شهرها موجب شده است که مفهوم تاب آوری برای کاهش آثار سوانح، به حوزه ای مهم در عرصة مدیریت بحران تبدیل شود.همچنین معضلات ومشکلات بافت فرسوده شهری به دلیل نبود زیرساختهای مناسب شهری و افت عملکرد این بافتها از نظر ابعاد کالبدی یکی از مسائلی است که شهروندان را با مشکلات متعددی مواجه ساخته است . این پژوهش کاربردی و از روش توصیفی_تحلیلی، با هدف شناسایی شاخصها و عوامل مؤثر بر تاب آوری کالبدی در بافت فرسوده منطقه سه شهر اصفهان و سنجش و ارزیابی میزان تاب آوری کالبدی انجام پذیرفته است. جامعة آماری این پژوهش، خانوارهای ساکن در محله های بافت فرسوده منطقه سه شهر اصفهان است. حجم نمونه در تحقیق، با استفاده از فرمول کوکران،385 معادل خانوار برآورد شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها، از آزمونهای t تک نمونه ای، آزمون F و تحلیل مسیرمعادلات ساختاری در محیط نرم افزاریSmartPLS3 و SPSS استفاده گردید ونقشه ها در محیط GIS ترسیم وتحلیل شد. نتایج حاصل از آزمون t یک نمونه‌ای نشان می‌دهد. که میانگین شاخص کیفیت و تراکم ابنیه ،دسترسی به نهادهای امدادی ومدیریتی وکیفیت خدمات عمومی و زیرساخت های شهری به ترتیب بامیانگین 35/3، 89/2، 9/2، در سطح نامطلوب (05/۰>p و میانگین ملاکی کمتراز ۶۷/۳) قرار گرفته است.نتایج تحقیق نشان میدهد محلة جویباره و احمد آباد به ترتیب، از نظرتاب آوری کالبدی و دسترسی ها دربدترین وبهترین وضعیت و محله های سرتاوه ،امام زاده اسماعیل ،سنبلستان ونقش جهان در رتبه دوم تاب آوری ومحله سرچشمه و شهشهان رتبه سوم تاب آوری قراردارند.. همچنین ضرایب مسیرمعادلات ساختاری ابعادکالبدی کیفیت وابنیه۰٫۷۳،امدادی ومدیریتی ۰٫۹۲۵ ، دسترسی و زیرساخت های شهری ۰٫۸۷۸بدست آمده که فرضیات تحقیق را تایید و شاخص کالبدی وزیرساختی دارای رابطه معنادار و تأثیرگذار برتببین تاب آوری بافت فرسوده محلات منطقه سه شهر اصفهان دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explain physical resilience in urban worn texture using PLS structural equations(Case study: Neighborhoods of the third region of Isfahan)

نویسندگان [English]

  • mahshid gorji 1
  • ahmad khademolhoseiny 2
  • mehri azani 3
  • hamid saberi 4
3 Assistant Professor, Department of Geography, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran
چکیده [English]

descriptive-analytical method, with the aim of identifying indicators and factors affecting physical resilience in the worn-out tissue of the three regions of Isfahan and measuring and evaluating the rate of physical resilience. The statistical population of this study is resident households. The sample size in the study, using the Cochran's formula, was estimated to be 385 household equivalents. Data analysis, one-sample t-test, F-test and path analysis of structural equations in SmartPLS3 and SPSS software were used and maps were drawn in GIS environment. The results of t-test show a sample. The average index of quality and density of buildings, access to relief and management institutions and the quality of public services and urban infrastructure with an average of 3.35, 2.89, 2.9, respectively, at an unfavorable level (p <0.05 and average criterion less than 67.67 The results of the research show that Joybareh and Ahmadabad neighborhoods are in the worst and best condition and neighborhoods of Sertaveh, Imamzadeh Ismail, Sanbolestan and Naghsh Jahan are in the second place in terms of resilience and Sarcheshmeh and Shahshahan neighborhoods, respectively. Third are resilience

کلیدواژه‌ها [English]

  • Worn texture
  • PLS structural equations
  • Isfahan
ابراهیم‌زاده، عیسی؛ دیمن کاشفی‌دوست؛ احمد حسینی (1398). ارزیابی تاب‌آوری کالبدی شهر در برابر زلزله، مجلۀ مخاطرات محیط طبیعی. شمارۀ 20. صفحات  145-131.https://www.magiran.com/paper/  
آمارنامۀ شهر اصفهان، 1395، شهرداری اصفهان، www.isfahan.ir
پوراحمد، احمد؛ صدیقه لطفی؛ امین فرجی؛ آزاده عظینی ( 1388). بررسی ابعاد پیشگیری از بحران زلزله (مطالعۀ موردی: شهر بابل). مجلۀ مطالعات شهری و منطقه‌ای، شمارۀ اول. صفحات 24-1. https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?id=112490
حبیبی‌، کیومرث؛ احمد پوراحمد؛ ابوالفضل مشکینی )1386). بهسازی و نوسازی بافت شهری، تهران. انتشارات انتخاب. چاپ اول. صفحات 352.  https://www.gisoom.com/book/1686843/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8/
داوری، علی؛ آرش رضازاده (۱۳۹۳). مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS، تهران. سازمان‌ انتشارات جهاد دانشگاهی. صفحه 273. http://opac.nlai.ir/opacprod/bibliographic/3231323
داداش‌پور،‌ هاشم؛ زینب عادلی (1394). سنجش ظرفیت‌های تاب‌آوری در مجموعۀ شهری قزوین، دو فصلنامۀ مدیریت بحران.شمارۀ هشتم.صفحات84-73. http://www.joem.ir/article_18579.html
روستا، مجتبی؛ عیسی ابراهیم‌زاده؛ مصطفی ایستگلدی (1396).تحلیل تاب‌آوری کالبدی در برابر زلزله. مطالعۀ موردی: بافت فرسودۀ شهر مرزی زاهدان. مجلۀ جغرافیا و توسعه. شمارۀ 46. صفحات 18-1. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=298305
رﺿﺎﻳﻰ، ﻣﺤﻤﺪرﺿﺎ (١٣٩٢). ارزﻳﺎﺑﻰ ﺗﺎب‌آورى اﻗﺘﺼﺎدى و ﻧﻬﺎدى ﺟﻮاﻣﻊ ﺷﻬﺮى در ﺑﺮاﺑﺮ ﺳﻮاﻧﺢ ﻃﺒﻴﻌﻰ. مطالعۀ ﻣﻮردى: زلزلۀ ﻣﺤﻠﻪﻫﺎى ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان. مجلۀ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﺤﺮان، ﺷﻤﺎرۀ ٣. ﺻﻔﺤﺎت ٣٨-٢٧. https://journals.tabrizu.ac.ir/article_9374.html
زنگی‌آبادی، علی؛ جمال محمدی؛ همایون صفایی؛ صفر قائدرحمتی (1387). تحلیل شاخص‌های آسیب‌پذیری شهری در برابرخطر زلزله، نمونة موردی: مساکن شهر اصفهان، مجلة جغرافیا و توسعه. شمارۀ 12.
زﻧﮕﻰآﺑﺎدى، ﻋﻠﻰ؛ ﻣﻴﺜﻢ رﺿﺎﻳﻰ؛ ﻣﻬﺪى ﻣؤﻣﻨﻰﺷﻬﺮﻛﻰ؛ ﺳﺎرا ﻣﻴﺮزاﻳﻰ (١٣٩٢). ارزﻳﺎﺑﻰ آﺳﻴﺐﭘﺬﻳﺮى ﺑﺨﺶ ﻣﺮﻛﺰى ﻛﻼن‌ﺷﻬﺮﻫﺎى اﻳﺮان در ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺤﺮان زﻟﺰﻟﻪ.ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل IHWP مطالعۀ ﻣﻮردى: منطقۀ ٣ ﺷﻬﺮ اﺻﻔﻬﺎن، مجلۀ آﻣﺎﻳﺶ ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻰ ﻓﻀﺎ. ﺷﻤﺎرۀ ٨. ﺻﻔﺤﺎت 156-137.
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?idم=248841
طباطبائی، سیدسجاد؛ حمیده جهانگرد (۱۳۹۵). تحلیل ساختاری خودکارآمدی تصمیم‌گیری شغلی بر اطمینان تصمیم‌گیری شغلی با میانجی‌گری ابعاد فرصت‌یابی حرفه‌ای. فصلنامۀ علمی- پژوهشی پژوهشنامۀ تربیتی. ۱۱ (۴۷). صفحات  ۸۵-۱۱۲. http://edu.bojnourdiau.ac.ir/article
طباطبائی، سیدسجاد؛ حسین‌مطهری‌نژاد؛ هدایت‌تیرگر (۱۳۹۵) اعتباریابی ابزار سنجش هویت معلمی پزشکان مبتنی بر رویکرد حداقل‌مربعات جزئی، نشریۀ علمی- پژوهشی‌گام‌های توسعه درآموزش پزشکی. ۱۳ (۶). صفحات‌. ۱-۱۲. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=295759
فرزادبهتاش، محمدرضا؛ محمدعلی کی‌نژاد؛ محمدتقی پیربابایی؛ علی ‌اصغری (1392). ارزیابی و تحلیل مؤلفه‌های تاب‌آوری کلان‌شهر تبریز. نشریۀ هنرهای زیبا. دورۀ 18. شمارۀ 3 صفحات 42- 33. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=295141
محسنین، شهریار؛ محمد رحیم اسفیدانی (۱۳۹۳). معادلات ساختاری مبتنی بر رویکرد حداقل مربعات جزئی به کمک نرم‌افزار Smart-PLS. تهران. کتاب مهربان.چاپ‌اول.صفحات274.https://www.adinehbook.com/gp/product/6007317404
عندلیب، علیرضا (1378). نوسازی بافت فرسوده، تهران. انتشارات سازمان آمار وخدمات کامپیوتری. چاپ‌ اول. صفحه ‌153. ttps://www.gisoom.com/book/1476240
Azadeh, A., Amalnick, M. S., Ghaderi, S. F & Asadzadeh, S. M. (2007). An integrated DEA PCA numerical taxonomy approach for energy efficiency assessment and consumption optimization in energy intensive manufacturing sectors. Energy policy, 35(7), 3792-3806. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0301421507000286
Brand, F. S., & Jax, K. (2007). Focusing the meaning (s) of resilience: resilience as a descriptive concept and a boundary object. Ecology and society, 12(1), PP.17. https://www.jstor.org/stable/26267855
Etinay, N., Egbu, C., & Murray, V (2018). Building urban resilience for disaster risk management and disaster risk reduction. Procedia engineering, 212, 575-582. https://www.sciencedirect.com/search?qs=Shaw%2C%20Pulhin%20et%20al.%202010
Folke, C., Carpenter, S.R., Walker, B.H., Scheffer, M., Chapin, F.S., III & Rockstro, J. (2010).Resilience thinking: Integrating resilience, adaptability and transformability. Ecology and Society, 15: PP.9-20. https://nosazi.tehran.ir/Portals/0/Document/nashriye-interneti/pdf/51-1.pdf
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1978). Evaluating Structural Equation Models with Unobservable Variables and Measurement Error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50. Doi:۱۰٫۲۳۰۷/۳۱۵۱۳۱۲
Gentle, P., Maraseni, T. N., Paudel, D., Dahal, G. R., Kanel, T., & Pathak, B. (2020). Communities and disaster response: Effectiveness of community Forest user groups (CFUGs) in responding to the 2015 earthquakes and COVID-19 in Nepal. Research in Globalization, 100025. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2590051X20300149
Khayambashi, E. (2017). Improvement of Seismic Resilience in Urban Texture and Spaces, Using GIS Capabilities. socio-spatial studies, 1(1), 44-57. https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2001JB000861
Kontokosta, C. E., & Malik, A. (2018). The Resilience to Emergencies and Disasters Index: Applying big data to benchmark and validate neighborhood resilience capacity. Sustainable cities and society, 36, 2-272. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2210670717313707
Kelin, D. A (2003). Marshall Islands legends and stories. Bess Press https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=RGFywPZj8h0C&oi=fnd&pg=PR7&dq=Kelin+et+al,+2003
Lehký, D., & Novák, D. (2009, August). Neural network based damage detection of dynamically loaded structures. In International Conference on Engineering Applications of Neural Networks (pp. 17-27). Springer, Berlin, Heidelberg https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-642-03969-0_2
Moss, E., Rousseau, D., Parent, S., St‐Laurent, D & Saintonge, J (1998). Correlates of attachment at school age: Maternal reported stress, mother‐child interaction, and behavior problems. Child development, 65(5), 1390-1405. https://www.adinehbook.com/gp/product/6007317404
Nunnally, J, Bernstein, I (1994). In: Psychometric Theory, 3rdThis research was supported by a grant from the Edition. McGraw-Hill, New York.O’Hara, M.W., Swain, A.M., 1996. Rates https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/014662169501900308
O'brien, K., Sygna, L., & Haugen, J. E. (2004). Vulnerable or resilient? A multi-scale assessment of climate impacts and vulnerability in Norway. Climatic change, 64(1-2), 193-225. https://link.springer.com/article/10.1023/B:CLIM.0000024668.70143.80
Parvin, G. A., Surjan, A., & Shaw, R. (2016). Urban Risk, City Government, and Resilience. In Urban Disasters and Resilience in Asia (PP. 21-34). Butterworth- Heinemann. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128021699000021
Pickett, C. L., Gardner, W. L., & Knowles, M. (2004). Getting a cue: The need to belong and enhanced sensitivity to social cues. Personality & social psychology bulletin, 30(9), PP.1095-1107. https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0146167203262085
Szpakowska-Loranc, E., & Matusik, A. (2020). Łódź–Towards a resilient city. Cities, 107, 102936. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264275120312841
Vinzi, V. E., Trinchera, L., & Amato, S. (2010). PLS path modeling: from foundations to recent developments and open issues for model assessment and improvement. In Handbook of partial least squares (PP.47-82). Springer, Berlin, Heidelberg.https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-540-32827-8_3
Werts, C. E., Linn, R. L., & Jöreskog, K. G. (1974). Intraclass Reliability Estimates: Testing Structural Assumptions. Educational and Psychological Measurement, 34(1), 25-33. Doi:10٫1177/1316447403400100https://www.semanticscholar.org/paper/Intraclass-Reliability-Estimates%3A-Testing-Werts- 
Zhang, X., & Li, H (2018). Urban resilience and urban sustainability: What we know and what do not know?. Cities, 72, 141-148. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/