تحلیل پراکنش نیروهای مرکزگرا و مرکزگریز در استان کرمانشاه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

چکیده

یکی از وظایف اصلی جغرافیدانان سیاسی شناسایی و تحلیل پدیده‌های جغرافیایی است که سازمان سیاسی را تحت تاثیر قرار می-دهند. یکی از مهم‌ترین این پدیده‌ها نیروهای مرکزگریز و مرکزگرا در درون کشورها می‌باشند. این نیروها که به اشکال مختلفی در درون کشورها وجود دارند؛ بارها باعث تجزیه و فروپاشی کشورها یا ادغام و وحدت سیاسی واحدها سیاسی شده‌اند. در غرب ایران، استان کرمانشاه با توجه به نقش و موقعیت خود، می‌تواند نقش اساسی در این زمینه ایفا نماید؛ چرا که تقویت فعالیت‌های مرکزگرا یا مرکزگریز در آن می‌تواند در غرب ایران و حتی استان‌های مجاور آن تاثیر فراوانی بر جای بگذارد. لذا، تحلیل پراکنش این نوع نیروها در این استان، مسأله پژوهشی پیشروی این تحقیق است.
برای انجام این تحقیق از روش کتابخانه‌ای جهت گردآوری داده‌ها استفاده شده است. در خصوص تجزیه و تحلیل داده‌ها، ابتدا بر اساس یک چارچوب مفهومی مرکب از دیدگاه‌های ریچارد هارتشورن و ژان گاتمن نیروهای مرکزگرا و مرگزگریز مورد شناسایی قرار گرفته‌اند، و در نهایت با روش کیفی (توصیفی- تحلیلی و هرمنوتیکی) پراکنش و شدت آنها مورد نجزیه و تحلیل قرار گرفته است.
نتایج تحقیق نشان می‌دهد که در کنار نیروهای مرکزگرای موجود در استان کرمانشاه، عوامل قومی- زبانی، مذهب و نمادهای قومی در سطح تئوریکی زمینه فعالیت نیروهای مرکزگریز در این استان را فراهم آورده‌اند و عواملی از قبیل اندیشه سیاسی و سازمان سیاسی- نظامی باعث شکل‌گیری نیروهای مرکزگریز به شکل عملی در بخش‌هایی از این استان شده است. به طور کلی، پراکنش نیروهای مرکزگرا و مرکزگریز در سطح استان به سه شکل : ناحیه غرب استان با مرکزگریزی نسبتا بالا، ناحیه مرکزی و جنوبی با مرکزگریزی متوسط و ناحیه شرق با مرکزگریزی نسبتا کم مشاهده می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of distribution of centrifugal and centripetal forces in Kermanshah province

نویسنده [English]

  • ali amiri
چکیده [English]

One of the main duties of political geographers is to identify and analysis geographical phenomena that affect political organization. One of the most important of these phenomena is centrifugal and centripetal forces within countries. These forces often led to the disintegration of countries or the political unification of political units. In west of Iran, Kermanshah province can play a key role in this field; because strengthening centrifugal or centripetal activities in which can have a great impact in western Iran and even neighboring provinces. Therefore, the analysis of distribution of the forces in this province has been considered as a research issue of this research.
In this research, it has been used library method to collect data. Regarding data analysis, first centripetal and centrifugal forces have been identified based on a conceptual framework composed of the views of Hartshorne and Guttmann, and finally their distribution and intensity has been analyzed by qualitative method (descriptive-analytical and hermeneutic).
The results show that along with the centripetal forces in Kermanshah province, factors of ethnic-linguistic, religion and ethnic symbols have theoretically provided the context of activity of centrifugal forces in this province and factors such as political thought and political-military organization has practically formed centrifugal forces in parts of the province.
In general, the distribution of centripetal and centrifugal forces in the province is observed in three forms: the western part of the province with relatively high centrifugation, the central and southern regions with moderate centrifugation and the eastern region with relatively low centrifugation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • centripetal force
  • centrifugal force
  • Kermanshah
  • Richard Hartshorne
  • Jean Guttmann
امیری، علی (1385). نقش نیروهای مرکزگرا و مرکزگریز در همبستگی ملی در استان کرمانشاه، به راهنمایی دره‌میرحیدر. دانشگاه ‌تهران.دانشکدۀ جغرافیا. https://thesis2.ut.ac.ir/thesis/UTCatalog/UTThesis/Forms/ThesisBrief.aspx?thesisID=E9A2B791-9D16-422A-9591-3EEE31974DAB 
اندیشکدۀراهبردی تبیین (1396). ایران و گروهک‌های کُردی ضدانقلاب، بخش نخست. www.tabyincenter.ir.
بوژمهرانی، حسن؛ مهدی پوراسلامی (1393). تهدیدهای نرم خودمختاری اقلیم کردستان عراق و تأثیر آن بر کُردهای ایران، دوفصلنامۀ جامعه‌شناسی سیاسی‌جهان اسلام. دورۀ 2. شمارۀ 1. صفحات. 111-87. http://iws.shahed.ac.ir/article_73_6c3c10649dc7f31eaa6cbd2e1810efe5.pdf 
حافظ‌‌نیا، محمدرضا (1381). جغرافیای سیاسی ایران، تهران. انتشارات سمت. http://samt.ac.ir/fa/book/1007/ 
خاکپور، براتعلی؛ چنور محمدی؛ سیده الهام داوری؛ مجید اکبری (1398). بررسی وضعیت شاخص‌‌های توسعه در شهرستان‌‌های کرمانشاه با استفاده از تکنیک ادغام، جغرافیا و توسعه، شمارۀ 56، صفحات 90-73. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=486092   
خدابنده، عبدالله (1382). شناخت فرقۀ اهل ‌‌حق، تهران: انتشارات امیرکبیر.  https://www.gisoom.com/book/1624216 
دریاباری، سیدمحمدحسین (1378). احزاب، گروه‌‌ها و جریان‌‌های سیاسی کردستان قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، فصلنامۀ یاد. شمارۀ 53،54،55 و 56. صفحات 494-461. http://ensani.ir/file/download/article/20100929094346-455.pdf 
رجبی، حسین؛ محّمدمهدی جعفری‌نور (1395). بررسی میزان شناخت رزمندگان سپاه بیت‌‌المقدس کردستان از گروهک‌‌های کُردی و تأثیر آن بر عوامل غیرفیزیکی توان رزم، فصلنامۀ مدیریت و پژوهش‌‌های دفاعی. سال پانزدهم. شمارۀ 28. صفحات 136-115.  https://journals.ihu.ac.ir/article_202044_8e89876fde1a9b02147bae347cda2b53.pdf 
رودیگر، اسمیت (1382). راهنمای زبان‌‌های ایرانی، جلد دوم. ترجمۀ حسن رضائی باغ بیدی و همکاران. تهران. انتشارات ققنوس. https://qoqnoos.ir/Fa/search?q=  
سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، اداره کل جغرافیایی (1380). فرهنگ جغرافیایی شهرستان‌‌های کشور؛ شهرستان کرمانشاه. تهران. سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.https://www.gisoom.com/book/1239998 
صحراگرد، زینب (1391). نقش اقوام در امنیت استان کرمانشاه، مجموعه مقالات پنجمین کنگرۀ انجمن ژئوپولیتیک ایران: قابلیت‌‌ها و ظرفیت‌‌های کاربردی جغرافیای سیاسی، صفحات 100-91.
غلامحسینی، اسماعیل؛ محمدتقی فتاح؛ بختیار دالوندفر؛ صادق لیلایی (1391). بررسی نقش پراکندگی جمعیت اهل حق در امنیت اجتماعی استان کرمانشاه و پیامدهای امنیتی آن، پژوهش‌‌های اطلاعاتی ‌و جنایی. سال هفتم. شمارۀ 2. صفحات 29-7. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1237261/ 
قلی‌‌پور، سیاوش (1384). جهانی‌شدن و هویت قومی (مطالعۀ موردی: قوم لک در ایران)، پایان‌نامۀ ‌کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران. دانشکدۀ علوم اجتماعی.
قنبری، محمد؛ بهرام بیات (1398). محیط‌‌شناسی تهدیدهای تروریستی در سطح جمهوری اسلامی ایران، فصلنامۀ تخصصی علوم سیاسی. سال چهاردهم. شمارۀ چهل و ششم. صفحات 185-159. http://psq.kiau.ac.ir/article_665470_b8d4ad571f35999250096e972920d3d8.pdf 
کریمیان، روح‌‌اله (1392). بررسی اقدامات گروهک تروریستی پژاک از منظر عملیات روانی، فصلنامۀ مطالعات ‌عملیات ‌روانی. شمارۀ 38. صفحات 180-155. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1391221/% 
کریمی‌‌پور، یداله (1379). مقدمه‌‌ای بر ایران و همسایگان (منابع ‌‌تنش و تهدید)، تهران. جهاد دانشگاهی تربیت معلم. https://www.gisoom.com/book/1193444/ 
کفاش، جمشید (1375). تحلیلی از نیروهای مرکزگریز و مرکزگرا در آذربایجان (ایران)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی. دانشگاه امام حسین.
محمدپور، احمد؛ تافگه حسن‌‌پور (1391). جهانی‌شدن و بازنمایی هویت فرهنگی در موسیقی کُردی (بررسی الگوهای مصرف موسیقی دانشجویان کُرد دانشگاه گیلان)، پژوهش‌‌های انسان‌‌شناسی ایران. دورۀ 2. شمارۀ 2. صفحات.116-89. https://ijar.ut.ac.ir/article_50668_337ea429e2c9d2c5ddc68c12d80b9908.pdf 
محمدی، حمیدرضا (1378). پیشینۀ گرایشات ناحیه‌‌ای و ناحیه‌‌گرایی سیاسی در ایران/ کردستان، مجموعه مقالات کنگرۀ جغرافیایی ایران. تهران. مؤسسۀ چاپ و انتشارات دانشگاه امام حسین.
مطلبی‌جونقانی، محسن (1389). پژاک، تاریخچۀ اهداف و عملکرد، فصلنامۀ مربیان. شمارۀ 38. صفحات. 97-83. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/930953/ 
مویر، ریچارد (1379). درآمدی نو بر جغرافیای سیاسی، ترجمۀ دره میرحیدر با همکاری یحیی صفوی. تهران. سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. https://www.gisoom.com/book/1858666/ 
مهدیخانی، مجتبی (1392). بررسی تأثیر جمعیت اهل حق در امنیت استان کرمانشاه، مطالعات عملیات روانی. شمارۀ 36. صفحات. 121-91. https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1185209/ 
نادری، محمود (1394). حزب دموکرات کردستان ایران، تهران. مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌‌های سیاسی. https://psri.ir/?page=books&id=130 
یاسمی، رشید (1363). کُرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او، تهران. انتشارات امیرکبیر. https://www.gisoom.com/book/117143/ 
Ahmadzadeh, Hashem; Gareth Stansfield (2010), "The Political, Cultural, and Military Re-Awakening of the Kurdish Nationalist Movement in Iran", Middle East Journal, vol. 64, No. 1, 11- 27, PP. 11-27. https://www.researchgate.net/publication/236720401 
Akbarzadeha, Shahram; Zahid Shahab Ahmeda; Costas Laoutidesb; William Gourlaya (2019). The Kurds in Iran: balancing national and ethnic identity in a securitised environment, third world quarterly, Vol. 40, issue 6, PP.1145-1162. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01436597.2019.1592671 
Bengio, ofra (2017). the Kurds in a volatile Middle East, Mideast security and policy studies, No.130. https://besacenter.org/wp-content/uploads/2017/02/MSPS130web.pdf 
Danish immigration service (2020). Iranian Kurds: consequences of political activities in Iran and KRI, Denmark, Danish immigration service publications. https://www.justice.gov/eoir/page/file/1309051/download 
Flint, Colin; Peter J. Taylor (2018).  Political Geography: World-Economy, Nation-State and Locality, UK, Rutledge. https://www.routledge.com/Political-Geography-World-Economy-Nation-State-and-Locality/Flint-Taylor/p/book/9781138058262 
Gottmann,  jean  (1952). The political paertitioning of our world: an attempt at analysis, world politics, Vol.4, Issue 04, PP.512-519. https://www.jstor.org/stable/2008963 
Gunes, Cengiz (2019). the Kurds in a New Middle East: The Changing Geopolitics of a Regional Conflict, Switzerland, Palgrave Macmillan. https://www.researchgate.net/publication/330048381_The_Kurds_in_a_New_Middle_East_The_Changing_Geopolitics_of_a_Regional_Conflict 
Hanks, Reuel R (2011). encyclopedia of Encyclopedia of Geography Terms, Themes, and Concepts, California, ABC-CLIO.  https://www.amazon.com/Encyclopedia-Geography-Terms-Themes-Concepts/dp/1598842943 
Hartshorne, Richard (1950), The functional in political geography, annals of the association of American geographers,Vol.40, No.2, PP.95-130. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00045605009352027
http://www.netgasht.com.
https://www.eligasht.com/Blog/travelguide 
Kaya, zeynep N. (2020), mapping Kurdistan: territory, sef-determination and nationalism, newyork: Cambridge university press. https://www.cambridge.org/core/books/mapping-kurdistan/B0D0FF28D3C0222295 FBB4A815B70487 
Landinfo (2017). Iran: Increased Kurdish Military Activity In Iran. https://landinfo.no/wp-content/uploads/2018/04/Iran-Increased-Kurdish-military-activity-in-Iran.pdf 
Mascara, luca (2006). Territory as a psychosomatic device: gottmann’s kinetic political geography, geopolitics, 10:1, PP.26-49. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14650040590907721?journalCode=fgeo20 
Meir, avinoam (1988), nomads and the state: the spatial dynamics of centrifugal and centripetal forces among the Israeli Negev Bedouin, Political geography quarterly, Vol. 7, No. 3, PP. 251-270. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0260982788900158 
Moisio, sami; Natalie Koch; avdrew E. G. jonas;  Christopher lizotte; juho luukkonen (2020). Handbook on the changing geographies of the state, edward elgar. https://www.amazon.com/Handbook-Changing-Geographies-State-Geopolitics/dp/1788978048 
Muir, Richard (1989). Modern Political Geography, London, Macmillan Education Ltd. https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-349-86076-0 
O’leary, Brendan (2018). The Kurds, the four wolves, and the great powers, journal of politics, Vol.80, No.1, PP.353-366. https://www.researchgate.net/publication/323246023_The_kurds_the_four_wolves_and_the_great_powers 
Reményi, Péter (2012). the Statehood of Bosnia-Herzegovina According To the Hartshorne Model, Historia Actual Online, No. 27,  PP.129-140. https://www.researchgate.net/publication/272045565_The_statehood_of_Bosnia-Herzegovina_according_to_the_ Hartshorne_model 
Salam Khalid, hewa (2020), newroz from Kurdish and Persian perspective- a comparative study, journal of ethnic and cultural studies, Vol.7, No.1, PP.116-130. http://www.ejecs.org/index.php/JECS/article/view/318 
Yongnian, Zheng (2010). China and international relations; the chines view and the contribution of Wang gungwu, London and new York: Rutledge. https://www.routledge.com/China-and-International-Relations-The-Chinese-View-and-the-Contribution/Yongnian/p/book/ 9780415625463