بررسی مؤلفه‌های توسعۀ کارگاه‌های فرآوری محصولات باغی در شهرستان دورود

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد توسعۀ روستایی، دانشکدۀ اقتصاد و توسعۀ کشاورزی، دانشگاه تهران

2 استاد برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دانشکدۀ اقتصاد و توسعۀ کشاورزی، دانشگاه تهران

3 استادیار توسعه کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران

چکیده

توسعه صنایع کشاورزی کوچک مقیاس (کارگاه‌های تبدیل و فرآوری) می‌تواند نقش موثری در کاهش ضایعات و بازگرداندن ارزش افزوده محصولات کشاورزی به جامعه محلی داشته و زمینه‌ساز کاهش فقر و توسعه کشاورزی و به تبع آن توسعه روستایی شود. تحقیق حاضر با هدف بررسی عوامل موثر بر توسعه کارگاه‌های فرآوری محصولات باغی در شهرستان دورود و به روش پیمایشی انجام شد. ابزار اصلی جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه، روش جمع‌آوری داده‌ها مطالعه اسنادی و مصاحبه و جامعه مورد مطالعه باغداران بودند. برای تجزیه و تحلیل و توصیف داده‌ها علاوه بر آماره‌های پراکندگی و مرکزیت، از ضریب تغییرات و تحلیل عاملی تأییدی استفاده شد. نتایج این تحقیق نشان داد، مؤلفه‌های توسعه کارگاه‌های فرآوری محصولات باغی در پنج گروه اصلی قابل تقسیم‌بندی هستند. این مؤلفه‌ها عبارتند از: عوامل قانونی ـ حمایتی، نظیر آگاه‌سازی بهره‌برداران از سیاست‌ها و برنامه‌های حمایتی موجود و نیز اطلاع از مقررات و الزامات قانونی در این زمینه؛ عوامل فنی ـ زیرساختی، همانند بهبود دسترسی به جاده‌ها و زیرساخت‌ها و وسایل حمل و نقل؛ عوامل فردی ـ انگیزشی، از قبیل انگیزه و علاقه بهره‌برداران به راه‌اندازی این قبیل کارگاه‌ها و تمایل اعضای خانواده برای مشارکت در این کارگاه‌ها؛ عوامل اجتماعی نظیر امکان جلب مشارکت زنان و دختران در این قبیل کارگاه‌ها و اقتصادی مانند وجود تقاضا برای محصولات این قبیل کارگاه‌ها. این عوامل تأثیر زیادی در توسعه کارگاه‌های فرآوری محصولات باغی در شهرستان دورود داشته و توجه به آنها می‌تواند زمینه‌ساز توسعه این کارگاه‌ها باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the development components of small-scale agricultural processing industries in Dorud county

نویسندگان [English]

  • Mohsen Mahroo Bakhtiari 1
  • Khalil Kalantari 2
  • Aliakbar Barati 3
1 Graduate student of Rural Development, University of Tehran
2 Professor of Regional Planning, University of Tehran
3 Assistant Professor of Agricultural Development, University of Tehran
چکیده [English]

The development of small-scale agricultural processing industries (SAI) can play an effective role in reducing waste and returning the added value of agricultural products to the local community and pave the way for poverty alleviation and agricultural development and, consequently, rural development. This study aimed to investigate the factors affecting the development of SAI in Dorud county using survey method. The main tool of data collection was a questionnaire. Data collection method was documentary study and interview and the main population studied was gardeners. To analyze data, in addition to dispersion and centrality statistics, coefficient of variation and confirmatory factor analysis were used. The results of this study showed that the components of the development of SAI can be divided into five main factors. These components include: legal-supportive factors, such as informing users of existing support policies and programs, as well as informing them about legal regulations and requirements. Technical-infrastructural factors, such as improving access to roads and infrastructure and means of transportation. Individual-motivational factors, such as the motivation and interest of the beneficiaries to set up SAIs and the desire of family members to participate. Social factors such as the possibility of attracting women and girls to participate in SAIs, and economic factors such as existing demand for products of SAIs. These factors have a great impact on the development of SAIs in Dorud county.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Small-scale agricultural industries
  • Horticultural waste
  • Horticultural value chain
  • Dorud agriculture
احمدیان، مهدی؛ یوسف قنبری؛ بیتا اصلانی‌سنگده؛ حسین عزیزی (1393). شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر توسعه‌نیافتگی صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی (مطالعۀ موردی: شهرستان مرودشت)،فصلنامۀ پژوهش و برنامه‌ریزی روستایی. 2 (4). صفحات: 152-125. http://noo.rs/5Bhhi
ازکیا، مصطفی؛ غلامرضا غفاری (1389). توسعۀ روستایی با تأکید بر جامعۀ روستایی ایران. تهران، نشر نی، چاپ دوم.
بزرگمهر، علی؛ امین نعمتی؛ حجت‌اله ربانی‌نسب؛ ابوالفضل یاوری؛ محمد قربانی؛ مصطفی حیدری (1392). راهبردهای توسعۀ صنایع تبدیلی و تکمیلی باغی استان خراسان شمالی با استفاده از (SWOT)، نشریۀ اقتصاد و توسعۀ کشاورزی. 27 (2). صفحات: 121-111. https://jead.um.ac.ir/article_31185.html?lang=fa
پوررمضان، عیسی؛ زهرا اکبری (1393). اثرات ایجاد صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی بر اقتصاد روستایی، مطالعۀ موردی بخش مرکزی شهرستان رشت، فصلنامۀ اقتصاد فضا و توسعۀ روستایی. 3 (4): صفحات: 145-64. https://serd.khu.ac.ir/article-1-2173-fa.html
جمعه‌پور، محمود (1396). مقدمه‌ای بر برنامه‌ریزی توسعۀ روستایی، دیدگاه‌ها و روش‌ها. سمت، تهران.
خدایی‌استیار، حسن؛ حسین راحلی؛ حسین کوهستانی؛ حبیب شجاعی‌مزدی (1397). شناسایی موانع و مشکلات واحدهای صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی در روستاهای شهرستان ساری، فصلنامۀ راهبردهای توسعۀ روستایی. 5 (4): صفحات: 467-455. http://rdsj.torbath.ac.ir/article_86797.html?lang=fa
رضایی، جعفر (1386). امکان‌سنجی استقرار صنایع تبدیلی و تکمیلی فرآورده‌های دامی در استان ایلام. مجلۀ پژوهش‌های جغرافیایی (61): صفحات: 191-179. https://journals.ut.ac.ir/article_18964.html
رنجبر، ابوالفضل؛ ژیلا دانشور عامری؛ خلیل کلانتری (1398). تدوین راهبردهای توسعه صنایع فرآوری محصوالت باغی در استان مرکزی، مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران 50 (1): صفحات: 136-123. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_71316.html
زاهدی‌مازندرانی، محمدجواد (1383). ضرورت‌های کارکردی اشتغال در بخش کشاورزی. اقتصاد کشاورزی و توسعه، 12 (45): صفحات:  68-41. https://www.magiran.com/paper/179871
طاهرخانی، مهدی (1386). صنعتی‌شدن روستا، اداره‌کل طرح‌های صنعتی و بهرهبرداری وزارت جهاد کشاورزی. وزارت جهاد کشاورزی. 1386.
ظاهری، محمد؛ محسن آقایاری‌هیر؛ کلثوم ذاکری‌میاب (1394). اولویت‌بندی صنایع تبدیلی‌و تکمیلی کشاورزی در شهرستان آذرشهر با روش ترکیبی دلفی و تاپسیس، جغرافیا و برنامه‌ریزی، 19 (51): صفحات: 246- 221.
https://geoplanning.tabrizu.ac.ir/article_3444.html
کلانتری، خلیل (1395). پردازش و تحلیل داده‌ها در تحقیقات اجتماعی- اقتصادی با استفاده از نرم‌افزار SPSS، انتشارات شریف. چاپ دوم. تهران.
مشیری، رحیم (1386). پیامدهای استقرار نواحی صنعتی در مناطق روستایی، مطالعۀ موردی روستای کمرد در دهستان سیاهرود، شهرستان تهران. فصلنامۀ روستا و توسعه. 10 (3): صفحات:  194-181. http://rvt.agri-peri.ac.ir/article_59304.html
میرک‌زاده، علی‌اصغر؛ مهدی کرمی‌دهکردی؛ عبدالحمید پاپزن (1388). تحلیل عوامل مؤثر بر بهبود عملکرد مرغداری‌های صنعتی در شهرستان کرمانشاه. مجلۀ تحقیقات و اقتصاد توسعۀ کشاورزی ایران، 40 (4): صفحات: 34- 27. http://rvt.agri-peri.ac.ir/article_59304.html
نادری‌مهدیی، کریم؛ حمید محمودیان؛ حشمت‌اله سعدی (1394). صنایع تبدیلی کشاورزی بر وضعیت زندگی، مطالعۀ موردی، روستاهای شهرستان بهار. نشریۀ راهبردهای توسعۀ روستایی، 2 (1): 59-43. http://rdsj.torbath.ac.ir/article_10457.html
نوری، سیدهدایت‌الله؛ شهره نیلی‌پور (1386). اولویت‌بندی توسعۀ صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی با استفاده از روش دلفی، شهرستان فلاورجان استان اصفهان. پژوهش‌های جغرافیایی، 39 (61): صفحات:  177-161. https://journals.ut.ac.ir/article_18963.html
وزارت جهاد کشاورزی (1394). گزارش دفتر صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش‌کشاورزی، وزارت جهاد‌کشاورزی. تهران.
وزارت جهاد کشاورزی (1397). گزارش دفتر صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش‌کشاورزی. ادارۀ جهاد کشاورزی. شهرستان دورود.
یزدی، حامد؛ بهمن خسروی‌پور (1398). نقش صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی در توسعۀ روستایی، همایش ملی صنعت و تجاری‌سازی کشاورزی، اهواز، 27 آذر 1398. دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان صنعت، معدن و تجارت خوزستان.
Abdias, M., Alegre, I., Usalla, J., Torresa, R., & Vi˜nas, I (2015). Evaluation of alternative sanitizers to chlorine disinfection for reducing foodborne pathogens in fresh-cut apple. Postharvest Biology &Technology,59,289-297. https://www.infona.pl//resource/bwmeta1.element.elsevier-a35762d2-ad81-3f4b-ae8f-dc0764ac85d8
Bass, H. H. (2011). Mali’s Agro-Industry: A SWOT-Analysis.A Note about theCover,136-147. https://www.researchgate.net/publication/255860354_Mali%27s_Agro-Industry_A_SWOT-Analysis
Das, R., & K. Das Ashim (2011). Industrial Cluster: An Approach for Rural Development in North East India, International Journal of Trade, Economics &Finance,Vol.2, No.2, PP.161- 165. http://www.ijtef.org/show-30-342-1.html
De Fazio, M. (2016). Agriculture and sustainability of the welfare: the role of the short supply chain. Agriculture and agricultural science procedia, 8, 461-466. https://www.researchgate.net/publication/295833175_Agriculture_and_Sustainability_of_the_Welfare_The_Role_of_the_Short_Supply_Chain
Deichmann, U., Goyal, A., & Mishra, D. (2016). Will digital technologies transform agriculture in developing countries?. The World Bank. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/24507
Fatah, L. (2007). The potentials of agro-industry for growth promotion and equality improvement in Indonesia. Asian Journal of Agriculture and Development, 4(1), 57-74. https://econpapers.repec.org/article/agsphajad/165855.htm
Gold, S., Seuring, S., & Beske, P. (2010). Sustainable supply chain management and inter‐organizational resources: a literature review. Corporate social responsibility and environmental management, 17(4), 230-245. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/csr.207
Khatir, A., & Rezaei-Moghaddam, K. (2014). Evidence from predictors of rural youth’s migration intentions in agricultural communities: The Fars province, Iran. Migration and Development, 3(2), 219-238. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/21632324.2014.926612
Kisto, M. (2014). Barriers to Growth in SMEs- The Case for Mauritius. Research journal of economics & business studies, Volume 03, Number: 9, 24- 33. https://www.theinternationaljournal.org/ojs/index.php?journal=rjebs&page=article&op=view&path%5B%5D=3040
Lyu, H., Dong, Z., Roobavannan, M. et al (2019). Rural unemployment pushes migrants to urban areas in Jiangsu Province, China. Palgrave Commun 5 (92), 1-12. https://www.nature.com/articles/s41599-019-0302-1
Mehta, G.S (2012). Agro-processing industry in Uttar Pradesh. New Delhi: Planning Commission Government of India.
Onu, M.E & Ekine, D.I. (2009). Critical challenges to small-scale rural business firms: A case study of poultry farm enterprise in Ido LGA, Oyo State. Asia-Pacific Journal of Rural Development, 19(2), 143-166.  https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1018529120090209
RKD, R. (2011, December). The Potential of Developing Agro-Based Industries in Sri Lanka (With Special Reference to North Central Province). In International Conference on Management, Economics and Social Sciences. https://www.semanticscholar.org/paper/The-Potential-Of-Developing-Agro-Based-Industries-(-RKD/77b082f75d8694fdc6656fcd3a1dfecf 937c950d
Sadeghi, R., Abbasi-Shavazi, M. J., & Shahbazin, S. (2020). Internal Migration in Iran. In Internal Migration in the Countries of Asia (PP.295-317). Springer, Cham. https://www.springer.com/gp/book/9783030440091
Watanabe, M., Jinji, N. & Kurihara, M. (2009). Is the development of the agro- processing industry pro-poor? the case of Thailand. Journal of Asian Economic, 20: 443-445. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/23322039.2019.1694234
Wilkinson, J. & Rocha, Rudi (2008). Agro–industry Trends, Patterns & Development Impacts. Global Agroindustries Forum, New Delhi, PP.1-13. https://www.cabi.org/cabebooks/ebook/20093261264
Xu, D., Yong, Z., Deng, X., Zhuang, L., & Qing, C. (2020). Rural-Urban Migration and its Effect on Land Transfer in Rural China. Land, 9(3), 81. https://www.mdpi.com/2073-445X/9/3/81