مطالعه عوامل تاثیر گذار بر انتخاب جنسیتی دهیاران زن در منطقه سیستان: چالش‌‌ها و عملکرد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد گروه جغرافیا، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه زابل زابل، ایران

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

چکیده

یکی از محورهای اساسی در تحلیل مسائل توسعۀ روستایی، توجه به مدیریت در این جوامع است. مدیریت نواحی روستایی یکی از مهم‌ترین اجزای دستیابی به توسعۀ پایدار روستایی است. یکی از شرایط لازم برای دستیابی به توسعۀ پایدار روستایی، مشارکت زنان در امور عمومی و مدیریت روستا است. مدیریت روستایی (شوراها و دهیار) برای زنان با وجود تحمیل مردشدگی به آن‌ها تجربه‌ای بی‌نظیر در مدیریت مدرن روستایی در ایران بوده است؛ زیرا در این بستر زنان با ارجاع به روحیات زنانه‌ای عملکرد شایان توجهی داشته‌اند. هدف پژوهش حاضر، عوامل تأثیرگذار، چالش و عملکرد بر انتخاب جنسیتی دهیاران زن در روستاهای منطقۀ سیستان است. این تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی است که در آن از روش اسنادی و پیمایشی برای جمع‌آوری داده‌های مورد نیاز در سطح روستا استفاده شده است. جامعۀ آماری پژوهش شامل سرپرستان خانوارهای ساکن در محدودۀ مورد مطالعه است که با توجه به تعداد خانوارهای ساکن در محدودۀ مورد مطالعه و استفاده از فرمول کوکران، 367 نمونه برای تکمیل پرسشنامه‌های تحقیق محاسبه شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آمار توصیفی و استنباطی (آزمون تی تک‌نمونه‌ای و فریدمن) در نرم‌افزار SPSS  و مدل WASPAS استفاده می‌شود. نتایج نشان می‌دهد که اعتماد مردم به قابلیت‌ها و توانمندی زنان از اهمیت بیشتری برخوردار است و بین نگرش مردان و زنان نسبت‌به عملکرد دهیاران زن مقدار محاسبه‌شده (89/2) اختلاف معناداری (001.=Sig) وجود دارد. وضعیت نگرش مردان و زنان نسبت‌به عملکرد دهیاران زن کمتر از حد متوسط محاسبه ‌شده است. به‌صورت کلی می‌توان گفت انتخاب جنسیتی دهیاران زن در منطقۀ مورد مطالعه تحت‌تأثیر عوامل مختلفی بوده است. هرچند انتخاب آن‌ها با چالش‌‌هایی نیز همراه بوده که عملکرد آن‌ها را نیز تحت‌تأثیر قرار داده است.  

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Studying the Factors Affecting the Gender Selection of Women's Dehyar in Sistan Region: Challenges and Performance

نویسندگان [English]

  • Mahboobeh Mir 1
  • Hamid Heidarymokarar 2
  • Samaneh Sarani 3
1 M.Sc of Geography, University of Zabul, Zabul, Iran
2 Assistant Professor of Geography, University of Zabul, Zabul, Iran
3 Ph.D Student of Rural Planning Geography, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
چکیده [English]

 
One of the key points in analyzing rural development issues is the management of these societies. Management of rural areas is one of the most important components of sustainable rural development. One of the necessary conditions for achieving sustainable rural development is women's participation in public affairs and rural management, rural management (councils and assistants) for women, despite the imposition of male, has been a unique experience in modern rural management in Iran; Because in this context, women have performed significantly by referring to feminine moods. The purpose of the present study is to influence the factors, challenge and performance on the gender selection of female villagers in the villages of Sistan. This study is a descriptive-analytical study in which the documentary and survey method is used to collect the required data needed at the village level. The statistical population of the study consists of supervisors of households in the study, which was calculated by 367 samples to complete the research questionnaires, given the number of households in the study and use of Cochran formula. Descriptive and inferential statistics (single -sample and Friedman T -test) are used for data analysis (SPSS and WASPAS. The results show that people's confidence in women's capabilities and capabilities is more important, and there is a significant difference between men and women's attitudes to female villagers' performance (2.89). The position of men and women's attitude towards female village performance is less than average. In general, it can be said that the gender selection of female villagers in the study area has been influenced by various factors. However, their choice has also been challenged that has also affected their performance.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Women's dehyar
  • Socio-cultural factors
  • Gender selection
  • Sistan region
 
ازکیا، مصطفی؛ علی ایمانی (1387) توسعه پایدار روستایی، تهران. انشارات اطلاعات. چاپ اول.
اکبری، صادق؛ مجید عبدالهی (1390). مجموعه قوانین و مقررات ده و دهیاری با آخرین اصلاحات، تهران. انتشارات قلمستان هنر.
بدری، سیدعلی؛ سیدعارف موسوی (1391). مدیریت نوین روستایی: در جستجوی راه‌کاری مناسب برای توسعه دهیاری‌ها، چاپ سوم. تهران.  اشتیاق نور.
پیرانی، محمد (1398). بررسی اثرات طایفه­گرایی بر کیفیت مدیریت­روستایی (مطالعه موردی: روستاهای سیستان)، پایان­نامه کارشناسی ارشد. رشته جغرافیا و برنامه­ریزی روستایی. گرایش مدیریت توسعه پایدار روستایی. دانشگاه زابل.
جواهری، فاطمه؛ زهرا داریاپور (1387). مشکلات شغلی زنان عضو هیئت علمی دانشگاه، زن در توسعه و سیاست، 6(2)، 106-79.
دربان آستانه، علیرضا؛ محمدرضا رضوانی (1393). مبانی مدیریت روستایی، تهران. انتشارات دانشگاه تهران.
روشن‌روان، حمید؛ افسانه صدری‌فرد؛ سارا ابراهیمی (1395). ارزیابی عملکرد دهیاران زن در فرآیند توسعه روستایی از دیدگاه روستاییان (نمونه موردی: روستای رضاآباد غربی در شهرستان شیروان). نخستین کنگره ملی زنان موفق ایران)، تهران، مرکز همایش های بین المللی توسعه داتیس.
روشن‌نیا، داوود؛ رقیه خادمی؛ لیلا کردی؛ ژیلا صلحی‌فام‌اصل (1394).  بررسی نقش زنان روستایی در توسعه و موانع و محدودیت‌های آنان، کار و جامعه،  190(2)، 82- 98.
ریاحی، وحید؛ مهرشاد طولابی‌نژاد (1398). بررسی آسیب‌های جنسیتی کشاورزان خرده‌مالک نسبت به مخاطرات اقلیمی در شهرستان پلدختر، توسعه محلی (روستائی- شهری) و 11(1)، 25-54.
سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور، (1396). دولت یازدهم، زنان و مدیریت روستایی، دفتر برنامه ریزی و مدیریت توسعه روستایی.
سازمان شهرداری‌های کشور (1383)، مجموعه قوانین و مقررات دهیاری‌ها؛ تهران، انتشارات سازمان شهرداری‌های کشور. چاپ اول.
سازمان همیاری‌های کشور (۱۳۸۸)، دفتر مطالعات روستایی؛
سربرقی‌مقدم، تکتم؛ خدیجه بوذرجمهری؛ مریم قاسمی (۱۳۹۰)، ارزیابی عملکرد دهیاران در فرآیند توسعه پایدار روستایی از دیدگاه روستاییان (مورد مطالعه: بخش طرقبه شهرستان بینالود)، فصلنامه آمایش جغرافیایی فضا. 6(19)، 119- 136.
طالب زاده، خسرو (1383). زن و مدیریت، ریحانه، 3 (8)، 8-11.
طولابی‌نژاد، مهرشاد؛ آسیه سپه‌وند؛ محسن سهرابی (1401). واکاوی چالش‌های مشارکت زنان روستایی شهرستان خرم‌آباد در فعالیت‌های کارآفرینی کشاورزی، مطالعات راهبردی زنان. 25(97)، 199-224.
عرب‌سرخی، لیلا؛ حسین ایمانی‌جاجرمی (1396). بررسی الگوی مرد محور کار دهیاری در میان دهیاران زن در استان اصفهان، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران. 6(3)، 457-473.
عرب‌سرخی، لیلا؛ حسین ایمانی‌جاجرمی؛ غلامرضا غفاری (1394). تحلیلی از تجربة ‌‌زیسته و مسائل دهیاران زن(مطالعة ‌‌موردی: استان اصفهان)، پژوهش‌های روستایی. 6(4)، 769-786.
فراهانی، حسین؛ احمد رستم‌خانی (1391). بررسی و ارزیابی نقش دهیاری‌ها بر کیفیت زندگی در روستاها: دهستان کرسف، مدیریت شهری، 30 (4)، 195- 206.
کلانه‌ملایی، ویدا (۱۳۹۲). بررسی موانع پیشرفت زنان به پست های مدیریتی در جمعیت هلال احمر خراسان شمالی در سال ۱۳۹۲، پایان‌نامه دانشگاه آزاد بیرجند.
کوهستانی، حسین (1395). سنجش رضایتمندی خانوارهای روستایی از عملکرد دهیاری‌ها و عوامل مؤثر بر آن در بخش مرکزی شهرستان همدان، نشریه علمی جغرافیا و برنامه‌ریزی. 20(58)، 221-235
کوچکیان‌فرد، حسین (1386). چالش‌های فراروی روابط شورای اسلامی روستا و دهیاری، دهیاری‌ها. شماره 21.
مولائی‌هشجین، نصرالله؛ تیمور آمار‌حاجی‌شیرکیا؛ عباس باقری (۱۳۹۶). نقش مدیریت محلی در توسعه اقتصادی نواحی روستایی شهرستان بهشهر، اقتصاد فضا و توسعه روستایی. ۶ (۲۲)، 165- 176.
مهربخش، زهرا؛  عیسی پوررمضان (1396). عملکرد دهیاران زن در فرآیند توسعه روستایی (مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان رشت)، جغرافیا. 15(55)، 205- 218.
نصرت‌پناه، زهرا (1394). بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت روستاییان در طرح‌های بیابان‌زدایی مطالعه موردی منطقه محمدشاه کرم شهرستان زهک، پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه زابل. دانشکده آب‌وخاک. گروه مرتع و آبخیزداری. رشته بیابان‌زدایی، زابل.
Acosta, M (2022). Placing meaning making processes at the center of gender equality strategies in rural development. Gender, Place & Culture, 29(5), 736-740.
Alston, M (2015). Women and Climate Change in Bangladesh. Routledge, Oxon, UK and New York, USA.
Carr, E.R (2008). Men's crops and women's crops: the importance of gender to the Understanding of agricultural and development outcomes in Ghana's central region. World Development. 36 (5), 900- 915.
Fisher, M., Carr, E.R (2015). The influence of gendered roles and responsibilities on the adoption of technologies that mitigate drought risk: the case of droughttolerant maize seed in eastern Uganda. Glob. Environ. Change 35(6), 82- 92.
Gaard, G (2015). Ecofeminism and climate change. Women's Stud. The International Forum, 49 (3), 20- 33.
Irwin, R (2009). Dancing in the Lion's Den: Women Leaders in Local Government, PhD thesis, Southern Cross University, Lismore, NSW.
Jost, C., Kyazze, F., Naab, J., Neelormi, S., Kinyangi, J., Zougmore, R., Aggarwal, P., Bhatta, G., Chaudhury, M., Tapio-Bistrom, M., Nelson, S., Kristjanson, P (2016). Understanding gender dimensions of agriculture and climate change in smallholder farming communities. ClimDev Special Fund. 8 (2), 133- 144.
MacGregor, S (2010). A stranger silence still: the need for feminist social research on climate change. The Editorial of Sociological Review, 57 (2), 124- 135.
Molin, A., Simond, A., Sato, S., Jaeggi, T., Gygax, P. M., & Meuwly, N (2021). Linking political and feminist ideology with openness towards non-binary gender: The development and initial validation of a scale to measure subjective Openness towards Non-Binary Gender (ONBG). Journal of Gender Studies, 30(8), 901-914.
Momsen, J (2019). Gender and development. Routledge.
Muraya, K. W., Govender, V., Mbachu, C., Uguru, N. P., & Molyneux, S. (2019). ‘Gender is not even a side issue… it’sa non-issue’: career trajectories and experiences from the perspective of male and female healthcare managers in Kenya. Health Policy and Planning, 34(4), 249-256.
Pelling, M., O'Brien, K., Matyas, D (2015). Adaptation and transformation. Clim. Change 133 (1), 113- 127.
Pullen Sansfaçon, A., Medico, D., Suerich-Gulick, F., & Temple Newhook, J (2020). “I knew that I wasn’t cis, I knew that, but I didn’t know exactly”: Gender identity development, expression and affirmation in youth who access gender affirming medical care. International Journal of Transgender Health, 21(3), 307-320.
Ribot, J (2014). Cause and response: vulnerability and climate in the Anthropocene. The Journal of Peasant Studies. 41 (5), 667- 705.
Rola-Rubzen, M. F., Vuong, H. T., Doll, C., Rollins, C., Sarmiento, J. M., Alam, M. J., & Begum, I. A (2023). Gender and Rural Transformation: A Systematic Literature Review. Journal of Integrative Agriculture.
Sonza, R. and Tumibay, G (2020). Decision Tree Algorithm in Identifying Specific Interventions for Gender and Development Issues. Journal of Computer and Communications, 8, 17-26.