یکی از بلایای طبیعی که استان خوزستان را به دلیل موقعیت جغرافیایی و همجواری آن با پهنههای بزرگی از مناطق بیابانی تحت تأثیر قرار میدهد، پدیدهی نامطلوب گرد و غبار است. این پژوهش پس از استخراج 50 سامانهی گردوغباری شاخص و تفکیک آنها به دو دورهی سرد و گرمِ سال طی دورهی آماری (2005 – 1996)، با استفاده از نقشههای ترکیبی ارتفاع ژئوپتانسیل تراز 500 هکتوپاسکال و فشار متوسط تراز دریا، نقشههای بردار باد، خطوط همسرعت و جریان هوا در دو سطح 500 هکتوپاسکال و سطح متوسط دریا در محدودهی 0 تا 50 درجه شمالی و 0 تا 70 درجه شرقی و تصاویر ماهوارهای برای دو سامانهی گردوغباری شاخص انجام شده است. نتایج تحقیق نشان میدهد در دورهی سرد سال سیستمهای مهاجر بادهای غربی و رودباد جبههی قطبی (PFJ) همراه آن و در دورهی گرم سال کمفشارهای حرارتی سطح زمین مهمترین عامل در ایجاد و شکلگیری پدیدهی مذکور دراستان خوزستان میباشند. هنگامیکه یک فرود عمیق در غرب منطقهی مورد مطالعه بر روی بیابانهای کشورهای همجوار قرار گیرد و سرعت باد در آن به سرعت رودباد برسد، در صورت فراهم بودن شرایط محیطی، با ایجاد ناپایداری در سطح زمین سبب گرد و غبار و انتقال آن به استان خوزستان میشود. در دورهی گرم سال نیز کمفشارهای حرارتی سطح زمین و بخصوص کمفشار خلیجفارس با مکش هوای بیابانهای اطراف (شبهجزیره عربستان) یکی از عوامل ایجاد گردوغبار میباشد. مسیر حرکت امواج گردوغباری و نحوهی استقرار محور فرود و مراکز کمفشار سطح زمین و همچنین تصاویر ماهوارهای مورد استفاده نشان میدهد مهمترین منابع گرد و غبارهای وارده به استان خوزستان شامل بیابانهای جنوبی عراق، شمال عربستان، جنوب شرق سوریه و تا اندازهای شمال صحرای آفریقا میباشد.
)