دانشگاه سیستان و بلوچستان مجله جغرافیا و توسعه 1735-0735 24 83 2026 06 22 Presenting a Model of Entrepreneurship Development Based on Sustainable Rural Tourism (Case study: Rural settlements in Rasht county) ارائة الگوی توسعة کارآفرینی مبتنی برگردشگری پایدار روستایی؛ مورد مطالعه: سکونتگاه‌های روستایی شهرستان رشت 1 42 9237 10.22111/gdij.2025.51678.3728 FA بهرام ایمانی دانشیار گروه برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران وکیل حیدری ساربان استاد گروه برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران ارسطو یاری حصار استاد گروه برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران زهرا اکبری سقالکساری دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی،گروه برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Journal Article 2025 04 15 Nowadays, in the world's rural tourist destinations, providing opportunities for entrepreneurship development has become a multivariate necessity to eliminate unsustainable tourism. Because entrepreneurship can have an effect on creating a balance between tourism and sustainability by providing the necessary practical resources and take effective steps towards recreating rural development. Therefore, the purpose of the present study is to present a desirable model for developing sustainable rural tourism entrepreneurship in Rasht county. The research method is a combination of qualitative and quantitative methods to examine diverse perspectives. The sequential approach is exploratory, in that the qualitative method was used first and then the quantitative method. The statistical population of the qualitative section was 19 academic experts, experts, tourism and entrepreneurship managers. The data collection method was two library and field methods, and the data collection tools were open questionnaires and semi-structured interviews collected through a grounded theory or grounded data approach. The sampling method was purposive sampling. Data analysis was carried out in three stages: open, axial and selective coding, and then MAXQDA software was used for more detailed analysis, and finally a qualitative research model was presented. In the quantitative section, the statistical population was 24 entrepreneurs and tourism and handicraft activists in the region. The data collection tool was a researcher-made questionnaire and sampling was done using a theoretical and purposeful method. Data analysis was performed using the ISM model and MICMAC analysis, and the type of components was determined. The results of the two quantitative and qualitative sections were combined using the Connecting method and the research model was combined or sequential. The result of integrating the findings of the present combined research shows that the barriers C16, C13, C10, C2, C1, through the correct implementation of the educational and promotional strategy, the barrier C12, through the implementation of the psychological strategy, the barriers C6, C11, through the use and inclusion of the participatory strategy, the barriers C7, C8, C9, C14, through the correct implementation and continuation of the supportive and catalytic strategy, the barriers C3, C15, C17, C18, through the correct implementation of the research and development strategy, and finally the barriers C4, C5, C19, C20, through the implementation of the strategy of reforming the laws and regulations, will be effective in developing sustainable rural tourism entrepreneurship in rural settlements of Rasht county and the sustainability of local lifestyles. امروزه در مقاصد گردشگرپذیر روستایی جهان، فراهمنمودن زمینه‌های توسعة کارآفرینی، به یک ضرورت چندمتغیره جهت رفع گردشگری ناپایدار تبدیل شده است زیرا کارآفرینی می‌تواند با فراهمنمودن منابع کاربردی لازم، در ایجاد تعادل بین گردشگری و پایداری اثرداشته و گام‌های مؤثری بهسوی بازآفرینی توسعة روستایی بردارد؛ از اینرو، هدف از مطالعة حاضر، ارائة الگویی مطلوب برای توسعة کارآفرینی گردشگری پایدار روستایی در شهرستان رشت میباشد. روش تحقیق، ترکیبی از روش‌های کیفی و کمّی جهت بررسی دیدگاه‌های متنوع است. همچنین رویکرد متوالی اکتشافی است؛ بدینصورت که ابتدا از روش کیفی و سپس از روش کمّی استفاده شده است. جامعة آماری بخش کیفی 19 نفر از خبرگان دانشگاهی، کارشناسان، مدیران گردشگری و کارآفرینی بودند. داده‌ها به دو روش کتابخانه‌ای و میدانی گردآوری شد و ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامة باز و مصاحبة نیمهساختاریافته از طریق رویکرد نظریة زمینه‌ای یا دادهبنیاد بوده است. همچنین نمونه‌گیری بهروش هدفمند صورت گرفت و تجزیهوتحلیل داده‌ها در سه مرحلة؛ کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجامشد. سپس برای تحلیل دقیق‌تر از نرم‌افزار«MAXQDA» استفاده شد و در نهایت الگوی کیفی پژوهش ارائهگردید. در بخش کمّی، جامعة آماری متشکل از 24 نفر از کارآفرینان و فعالان گردشگری و صنایعدستی منطقه بوده است. ابزار گردآوری داده‌ها نیز پرسشنامة محققساخته و نمونه‌گیری بهروش نظری و هدفمند بود. تجزیهوتحلیل داده‌ها با استفاده از مدل «ISM» صورت گرفت و با تحلیل «MICMAC»، نوع مؤلفه‌ها مشخصشد. تلفیق نتایج دو بخش کمّی و کیفی بهروش«Connecting» و الگوی پژوهش ترکیبی یا متوالی است. نتیجة ادغام یافته‌های پژوهش ترکیبی حاضر، نشانمی‌دهد که موانع بازدارنده C16,C13,C10,C2,C1، از طریق اجرای صحیح راهبرد آموزشی و ترویجی، مانع بازدارنده C12، از طریق اجرای راهبرد روان‌شناختی، موانع بازدارنده C6,C11، از طریق استفاده و فراگیرنمودن راهبرد مشارکتی، موانع C7,C8,C9,C14، از طریق اجرای صحیح و تداوم راهبرد حمایتی و کاتالیزوری، موانع C3,C15,C17,C18، از طریق اجرای صحیح راهبرد تحقیق و توسعه و در نهایت موانع C4,C5,C19,C20، از طریق اجرای راهبرد اصلاح قوانین و مقررات بازدارنده جهت توسعة کارآفرینی گردشگری پایدار روستایی در سکونتگاه‌های روستایی شهرستان رشت و پایداری سبک زندگی محلی تأثیرگذار خواهند بود.

https://gdij.usb.ac.ir/article_9237_02c7cf20272ca714d4889e3d8162d3b0.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان مجله جغرافیا و توسعه 1735-0735 24 83 2026 06 22 Effect of Big Data Analysis on the Development of Sustainable Tourism in Tehran with an Emphasis on Economic, Political and Behavioral Factors تأثیر تحلیل کلان‌داده‌ها بر توسعة گردشگری پایدار در شهر تهران با تأکید بر عوامل اقتصادی، سیاسی و رفتاری 43 66 9171 10.22111/gdij.2025.50131.3690 FA لیلی بختیاری استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0002-8189-5322 Journal Article 2024 10 29 Big data analytics can contribute to sustainable tourism development by optimizing resource management, forecasting economic trends, and improving tourism policies. This technology can also mitigate negative impacts on the environment and communities while enhancing tourist behavior. In this context, the present study aims to investigate the impact of big data analytics on sustainable tourism development in Tehran, with a focus on economic, political, and behavioral factors. The research method is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in nature, utilizing path analysis. Data were collected using an online questionnaire distributed among stakeholders in the tourism industry, with a snowball sampling method selecting 70 participants. Data analysis was conducted using structural equation modeling with SMARTPLS3 software. Descriptive results indicated that the average scores for sustainable tourism indicators (3.17) and economic factors (3.09) had the highest significance, while big data analytics (2.54) and behavioral control (3.00) received the least focus. Additionally, the lowest dispersion was observed in the adoption of sustainable tourism practices (18.9%), while the highest dispersion was in the importance of revenue generation (37.4%), highlighting differences in opinions on revenue generation and uniformity in views on sustainable tourism. Inferential results indicate that big data has a significant impact on economic factors and perceived behavioral control but does not significantly affect the policy framework. Economic factors and the policy framework, as mediating variables, have a significant impact on sustainable tourism, whereas perceived behavioral control does not. Therefore, to enhance sustainable tourism development, efforts should focus on optimizing policies and economic strategies and implementing effective measures to increase awareness and control tourist behavior. Attention to these factors can generate positive and sustainable impacts on the tourism industry and the environment. تحلیل کلانداده‌ها می‌تواند با بهینه‌سازی مدیریت منابع، پیش‌بینی روندهای اقتصادی و بهبود سیاست‌های گردشگری، به توسعة پایدار گردشگری کمک کند. این فناوری همچنین می‌تواند تأثیرات منفی بر محیطزیست و جوامع را کاهش داده و رفتارهای گردشگران را بهبود بخشد. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف تأثیر تحلیل کلانداده‌ها بر توسعة گردشگری پایدار در شهر تهران با تأکید بر عوامل اقتصادی، سیاسی و رفتاری تدوین شده است. روش پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ نوع توصیفی-تحلیلی از شاخة تحلیل مسیر است. روش گرداوری داده‌ها، پرسشنامة آنلاین ذینفعان صنعت گردشگری است که حجم نمونة آماری آن بهصورت نمونهگیری گلوله برفی 70 نفر از ذی‌نفعان صنعت گردشگری انتخاب شده است. روش تجزیهوتحلیل دادهها با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری و استفاده از نرم‌فزار «SMARTPLS3» می‌باشد. نتایج توصیفی نشانداد که میانگین شاخص‌های گردشگری پایدار (17/3) و عوامل اقتصادی (09/3) بالاترین اهمیت را دارند، در حالیکه تحلیل کلانداده‌ها (54/2) و کنترل رفتاری (3) کمترین تمرکز را دریافت کرده‌اند. همچنین، کمترین پراکندگی در استفاده از شیوه‌های گردشگری پایدار (9/18 درصد) و بیشترین پراکندگی در اهمیت تولید درآمد (4/37 درصد) مشاهده شد که نشان‌دهندة تفاوت نظرات دربارة اهمیت تولید درآمد و یکنواختی نظرات دربارة گردشگری پایدار است. نتایج استنباطی بیانگر این است که کلانداده‌ها تأثیر معناداری بر عوامل اقتصادی و کنترل رفتاری ادراک‌شده دارند اما تأثیر آنها بر چارچوب سیاست معنادار نیست. عوامل اقتصادی و چارچوب سیاست به‌عنوان متغیرهای میانجی، تأثیر معناداری بر گردشگری پایدار دارند در حالیکه کنترل رفتاری ادراک‌شده تأثیر معناداری ندارد؛ بنابراین، برای بهبود توسعة گردشگری پایدار، باید بر بهینه‌سازی سیاست‌ها و استراتژی‌های اقتصادی تمرکز شود و اقدامات مؤثری برای افزایش آگاهی و کنترل رفتار گردشگران انجام گیرد. توجه به این عوامل می‌تواند تأثیرات مثبت و پایداری را در صنعت گردشگری و محیطزیست ایجاد کند.

https://gdij.usb.ac.ir/article_9171_83d3f44084d4a1fc5840197418c04065.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان مجله جغرافیا و توسعه 1735-0735 24 83 2026 06 22 Regional Creativity Theory and Geographical Indications )The Role of Innovation and Economic Progress in Environmental Dynamics and Spatial Identity) نظریة خلاقیت منطقه‌ای و نشانه‌های جغرافیایی (نقش نوآوری و پیشرفت اقتصادی در پویایی محیطی و هویت مکانی) 67 94 9482 10.22111/gdij.2025.52421.3749 FA سمیه سادات شاه زیدی استادیار گروه جغرافیا، ژئومورفولوژی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Journal Article 2025 06 18 When space takes form and place is elevated to the status of human habitation, human needs and objectives within it are shaped by various factors. Each place, by virtue of its unique characteristics, possesses the potential for territorial creativity. These potentials provide a foundation for individuals to shape and develop their cultural and social values. In other words, the inherent creativity of each place and territory serves as the primary context through which people interact with these potentials and transform them into cultural values and innovations. The identity that emerges from this process can give rise to distinct regions characterized by geographical indications. Geographical indications are elements that define the geographical identity of a region and shape its territorial creativity. Protecting these indications plays a vital role in fostering environmental dynamism and sustainability, while the emergence of environmental creativity can drive regional development. The relationship between geography, the understanding of spatial creativity, and the protection of geographical indications represents the first step toward harmonizing human actions with the environment. Accordingly, the preservation of geographical indications as markers of environmental identity and the recognition of creativity will align strategies for social development in a way that does not conflict with the nature and identity of a place. At this stage, understanding such a “bio-code” can lay the foundation for the sustainability of social herding Systems. This study, conducted using a meta-analysis method, seeks to introduce new concepts such as territorial creativity, regional creativity, the geography of intellectual property, and geographical indications. The aim is to open new perspectives for understanding the environment and to provide insights for policymakers engaged in national, regional, and local planning. هنگامی‌که فضا شکل می‌گیرد و مکان به مرتبت و شأن سکونت توصیف می‌شود، نیازها و اهداف بشر در آن تحت تأثیر عوامل متعدد تعریف می‌شوند. هر مکانی به‌واسطة ویژگی‌های منحصر به ‌فرد خود دارای پتانسیل‌های خلاقیت سرزمینی است. این پتانسیل‌ها زمینه‌ای را فراهم می‌کنند که انسان‌ها بتوانند ارزش‌های فرهنگی و اجتماعی خود را شکل داده و توسعه دهند. به بیان دیگر، خلاقیت‌های هر مکان و سرزمینی به‌عنوان بستر اولیه عمل می‌کنند و انسان‌ها از طریق تعامل با این پتانسیل‌ها، آن‌ها را به ارزش‌ها و نوآوری‌های فرهنگی تبدیل می‌نمایند. هویتی که از این فرایند به دست می‌آید، می‌تواند مناطق خاص با نشانه‌های جغرافیایی را ایجادکند. نشانه‌های جغرافیایی، عناصری هستند که هویت جغرافیایی یک منطقه را تعریف کرده و خلاقیت‌های سرزمینی را شکل می‌دهند و حفاظت از آن‌ها نقش مهمی در پویایی و پایداری محیطی داشته و بروز خلاقیت محیطی می‌تواند به پیشرفت مناطق منجرشود. رابطة بین جغرافیا و درک خلاقیت‌های مکانی و حفاظت از نشانه‌های جغرافیایی، اولین گام حرکت انسان‌ها با هارمونی محیطی است. بر این اساس، حفاظت از نشانه‌های جغرافیایی به عنوان معرّف شناسه محیط و شناخت خلاقیت‌ها، راهبرد‌های پیشرفت‌های اجتماعی را به‌گونه‌ای تنظیم خواهدکرد که با طبیعت و هویت مکانی در تضاد و تقابل قرارنگیرد و در این مرحله است که با شناخت چنین رمز زیستی، پایداری هردینگ‌های اجتماعی شکل خواهدگرفت. هدف این مقاله که با روش فراتحلیل انجام شده، بیشتر طرح مفاهیم جدیدی تحتعنوان خلاقیت سرزمینی و خلاقیت منطقه‌ای، جغرافیای مالکیت فکری و نشانه‌های جغرافیایی است بدانگونه که بتواند پنجرة جدیدی از شناخت محیط و آمودن آن برای سیاست‌گزاران کلان برنامه‌ریزی‌های ملی، منطقه‌ای و محلی بگشاید.

https://gdij.usb.ac.ir/article_9482_54f262ed1b7f290c640fd62f1dcb8274.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان مجله جغرافیا و توسعه 1735-0735 24 83 2026 06 22 Investigating the Impact of Spatial Distribution of Urban Land Uses on Various Air Pollution factors (Case study: Ilam city) بررسی میزان تأثیر توزیع مکانی انواع کاربری‌های شهری بر فاکتورهای مختلف آلودگی هوا مورد مطالعه: شهر ایلام 95 116 9136 10.22111/gdij.2025.51068.3716 FA حجت شیخی دانشیار گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران فرزانه علی اولاد دانشجوی کارشناسی ‌ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران Journal Article 2025 02 08 Urban expansion has led to changes in land use in cities, which in turn causes changes in landscape patterns and severe ecological problems in urban areas. The main objective of this study is to investigate the relationship between different land use patterns and air pollutants (aerosols, carbon monoxide, nitrogen dioxide and sulfur dioxide) in Ilam city. In this study, urban land use maps were used to prepare distance and density maps of land uses, and Sentinel-5P satellite images were used to calculate and evaluate air pollutants. Then, the relationship between the spatial composition and configuration of urban land uses and air pollutants was calculated using the correlation coefficient. By applying the algorithm, it was determined that based on the distance index, the spatial distribution pattern of industrial uses had the greatest impact on the form of aerosol pollution emissions, nitrogen dioxide pollutants, and carbon monoxide throughout the year for people's health, and residential uses had a relatively good location in terms of aerosol and carbon monoxide pollution emissions. Based on the distance index, it was determined that distances close to educational uses were more effective in producing sulfur dioxide pollutants than other distances from uses. Also, based on the density criterion, the spatial distribution pattern of industrial uses had the greatest impact on the form of aerosol, carbon monoxide, and sulfur dioxide pollution emissions, and residential use was a more effective factor in producing nitrogen dioxide pollution based on the density criterion Also, based on the residential use density index, it is a more effective factor in producing nitrogen dioxide pollution. Sulfur dioxide pollutant also has an inverse relationship with distance from educational use and a direct relationship with distance from industrial use. گسترش شهری، به تغییرات کاربری اراضی در شهرها منجر شده است که بهنوبة خود، باعث تغییر الگوی منظر و مسائل شدید اکولوژیکی در مناطق شهری میشود. هدف اصلی این تحقیق، بررسی رابطه بین الگوهای مختلف کاربری اراضی و آلاینده‌های هوا (آئروسل، منو اکسید کربن، دی‌اکسید نیتروژن و دی‌اکسید گوگرد) در شهر ایلام می‌باشد. در این پژوهش، از نقشههای کاربری شهری برای تهیة نقشه فاصله و تراکم کاربریها و از تصاویر ماهواره‌ای «Sentinel-5P» برای محاسبه و ارزیابی آلاینده‌های هوا استفاده شد. سپس رابطة بین ترکیب فضایی و پیکربندی کاربری‌های شهری و آلاینده‌های هوا، با استفاده از ضریب همبستگی محاسبه شد. با اعمال الگوریتم مشخصشد که بر اساس شاخص فاصله الگوی توزیع مکانی، کاربری‌های صنعتی، بیشترین تأثیر را در فرم انتشار آلودگی‌های آئروسل، آلاینده دی‌اکسید نیتروژن و مونواکسیدکربن در طول سال برای سلامتی مردم داشته و کاربریهای مسکونی، دارای جانمایی نسبتاً مناسبی از منظر انتشار آلودگی‌های آئروسل و مونواکسیدکربن بودهاند، بر اساس شاخص فاصله مشخصشد که فاصله‌های نزدیک به کاربری آموزشی، در تولید آلاینده دی‌اکسید گوگرد، مؤثرتر از سایر فاصله از کاربریهای بوده است. همچنین بر اساس معیار تراکم الگوی توزیع مکانی، کاربری‌های صنعتی بیشترین تأثیر را در فرم در انتشار آلودگی‌های آئروسل، مونواکسیدکربن و دی‌اکسید گوگرد داشته و کاربری مسکونی عامل مؤثرتری در تولید آلودگی دی‌اکسید نیتروژن بر اساس معیار تراکم میباشد. همچنین براساس شاخص تراکم کاربری مسکونی عامل مؤثرتری در تولید آلودگی دیاکسید نیتروژن میباشد. آلایندة دی‌اکسید گوگرد نیز با فاصله از کاربری آموزشی رابطة معکوسی دارد و با فاصله از کاربری صنعتی رابطة مستقیمی دارد.

https://gdij.usb.ac.ir/article_9136_cc6873f291c618467950095613a154f1.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان مجله جغرافیا و توسعه 1735-0735 24 83 2026 06 22 Investigating the Relationship Between Quality of Life and City Love in Shandiz بررسی رابطة کیفیت زندگی و عشق‌به‌شهر؛ مطالعة موردی: شهر شاندیز 117 146 9138 10.22111/gdij.2025.51205.3722 FA محمد قضائی استادیار برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران Journal Article 2025 02 20 Suppose city love, which depends on citizens’ appreciation of the city’s quality of life and interactions with its soul and body, emerges in citizens’ being. In that case, it can act as a competitive benefit and cause an independent, distinctive nature for the city, regardless of the importance and size of neighbouring cities. Hence, using citizens’ perceptions, this study aims to assess the subjective urban quality of life and city love in Shandiz, which has preserved its independent nature despite being located in the close adjacency of Mashhad, to see if these two subjective phenomena are aligned with the city’s distinctive nature. Therefore, a questionnaire was first made and distributed randomly among 404 citizens. Using inferential and descriptive statistics, results indicated that individuals’ dissatisfaction with the quality of the city’s body is compensated by their appreciation of the city’s soul, which has caused a higher perception of urban quality of life than average. Residents' love of Shandiz is also more than average regardless of their neighbourhoods and being native or immigrant. The effective role of the city soul on city love and the indifference of the city body mean that city love can compensate for the materialistic deficiencies of small cities. Despite being aware of shortcomings, a citizen in love with her city can cause the independent, distinctive nature of the city owing to her attachment to the city's soul. However, the city body should not be ignored because city love tends to diminish along with the increase in awareness. تجربه و قدردانی شهروندان از کیفیت زندگی در شهر در نتیجه تعامل با جسم و جان آن معرف کیفیتی ذهنی است که از آن می‌توان به‌عنوان عشق‌به‌شهر یاد کرد. تبلور این کیفیت در وجود شهروندان یک شهر می‌تواند حاکی از وجود مزیت رقابتی و هویتی متمایز برای آن فارغ از بزرگی و اهمیت شهرهای مجاورش باشد. براین‌اساس، مطالعه حاضر درصدد است تا با مراجعه به ذهنیات شهروندان شاندیز، به‌عنوان شهر کوچکی که علی‌رغم همجواری با شهر بزرگ مشهد هویت مستقل خود را حفظ کرده، سطح کیفیت زندگی و عشق‌به‌شهر و هم‌راستایی سطوح این دو پدیده را با ماهیت متفاوت شهر مطالعه کند. بدین‌منظور، به پشتوانه مطالعات نظری و تجربه‌زیسته، پرسشنامه‌ای تهیه و پس از سنجش پایایی به‌صورت تصادفی توسط 404 نفر از شهروندان تکمیل شد. به‌منظور تحلیل داده‌ها، آمار توصیفی-استنباطی و آزمون‌های میانگین، همبستگی و رگرسیون استفاده شدند. نتایج نشان می‌دهند که نارضایتی شهروندان از سطح کیفیت مرتبط با جسم شهر، به‌واسطه رضایت‌مندی قابل‌توجه آنها از جان، که عموماً موضوعات اجتماعی و سیاسی-مشارکتی را شامل می‌شود، جبران و در مجموع به درک بالاتر از میانگین از سطح کیفیت زندگی منجر شده است. عشق ساکنان به شاندیز، فارغ از محل سکونت‌ و بومی یا مهاجر بودن‌، نیز بالاتر از میانگین است. به‌عنوان‌مثال، ساکنان مسکن مهر، که عمدتاً غیربومی هستند، علی‌رغم سطح پایین تجربه‌‎شان از کیفیت جسم شهر، به‌لحاظ جان و عشق‌به‌شهر کیفیت به‌مراتب بالاتر از میانگینی را تجربه می‌کنند. تأثیرپذیری قابل‌توجه عشق‌به‌شهر از جان شهر و بی‌تأثیری جسم شهر، آن را به‌عنوان جایگزین کمبودهای مادی‌ای که شهرهای کوچک عمدتاً در مقایسه با شهرهای بزرگ دارند، معرفی می‌کند. شهروند عاشق علی‌رغم آگاهی از کمبودها، به‌واسطه دلبستگی به جان شهر که در عشق‌به‌شهر نمایان می‌شود، می‌تواند ماهیت متفاوت و مستقل شهر را سبب شود. البته این به معنای غفلت از جسم شهر نیست، چراکه با افزایش آگاهی، از شدت این علاقه‌مندی کاسته می‌شود.

https://gdij.usb.ac.ir/article_9138_96c192f20e6dce5370c5b3a06af2be26.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان مجله جغرافیا و توسعه 1735-0735 24 83 2026 06 22 Determining Effective Dimensions of Flood Resilience Utilizing Structural Equation Modeling (SEM): (A Case study of Darband Neighborhood) تبیین ابعاد مؤثر بر تاب‌آوری سیل با بهره‌گیری از مدل معادلات ساختاری؛ نمونة مورد مطالعه: محلة دربند 147 172 9339 10.22111/gdij.2025.51833.3733 FA مهدیه فروردین کارشناس ارشد برنامه‌ریزی شهری، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران زینب عادلی استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران Journal Article 2025 04 28 Natural disasters are a set of harmful events of natural origin that are sometimes exacerbated by human factors. Owing to the expansion and development of cities, in some cases, improper expansion in high-risk areas, urban complexes face the challenge of flooding as a natural crisis. Resilience is one approach to reduce the vulnerability of communities and strengthen people's abilities to deal with the risks caused by natural crises, especially urban floods. For this purpose, the present study was conducted with the aim of identifying and evaluating the Darband neighborhood based on flood resilience indicators. This study is applied in terms of results and based on quantitative methods, which in order to analyze the data and achieve the research goal, after extracting resilience indicators and evaluating the resilience of the Darband neighborhood against floods, a questionnaire with a five-level Likert scale was used, and information and opinions of citizens in this area were collected. The Cochran formula was used to determine the sample size, and the sample population of the study was estimated to be 371 people; the Cronbach's alpha value was calculated to be 0.919, which indicates very good internal validity and reliability of the questionnaire questions. To analyze the statistical data and to fit the conceptual model of the study, the structural equation modeling method based on the partial least squares approach was used with the help of SmartPLS software. The results of the study showed that the path coefficient leading to the latent physical-environmental criterion (0.411) had the strongest effect. This means that the physical-environmental criterion has a strong effect on the effectiveness of the resilience of the Darband neighborhood against flooding, and economic and infrastructure criteria with path coefficients of (0.2) and (0.173), social indicators (0.168), institutional-managerial (0.163), and resilience of the Darband neighborhood against floods. بلایای طبیعی، حوادثی با منشأ طبیعی هستند که گاهی با تأثیر عوامل انسانی تشدید می‌شوند. با گسترش شهرها، بهویژه در مناطق پرخطر، سیلاب به یک چالش جدی برای جوامع شهری تبدیل شده است. تاب‌آوری، راهکاری برای کاهش آسیب‌پذیری و افزایش توانایی جوامع در مواجهه با خطرات ناشی از بلایای طبیعی، بهخصوص سیلاب‌های شهری است. بدینمنظور، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و ارزیابی محلة دربند براساس شاخص‌های تاب‌آوری در برابر سیل انجام شده است. این پژوهش از حیث نتایج کاربردی و مبتنی بر روش‌های کمّی است که در راستای تحلیل داده‌ها و نیل به ‌هدف پژوهش، پس از استخراج شاخص‌های تاب‌آوری و جهـت ارزیابی تاب‌آوری محلة دربند در برابر سیل، پرسـشنامه‌ای بـا طیـف لیکـرت پنـجسـطحی مـورد اسـتفاده قـرارگرفـت‌ و اطلاعـات و نظـرات شـهروندان در ایـن حـوزه جمع‌آوریشد. برای تعیین حجم نمونه، از فرمول کوکران استفاده شد و جامعۀ نمونۀ پژوهش 371 نفر برآورد گردید ‌و مقــدار آلفــای کرونبــاخ آن عدد 919/0 محاسبه شد کـه این عـدد نشـانگر اعتبـار درونـی بسـیار خـوب و قابـل اعتمـاد سؤالات پرسـشنامه است. همچنین برای تجزیهوتحلیل داده‌های آماری پژوهش و جهت برازش مدل مفهومی تحقیق از روش مدلیابی معادلات ساختاری مبتنی بر رویکرد حداقل مربعات جزئی به‌کمک نرم‌افزار«SmartPLS» استفاده گردیده است. نتایج پژوهش نشانداد که ضریب مسیر منتهی به معیار پنهان کالبدی-محیطی(411/0) قویترین تأثیر را دارا میباشد. این بدینمعنی است که معیار کالبدی-محیطی، تأثیری قوی بر اثربخشی تاب‌آوری محلة دربند در برابر سیل‌ دارد. پس از آن، معیارهای اقتصادی (2/0)، زیرساختی(173/0)، اجتماعی(168/0)و نهادی-مدیریتی(163/0)بهترتیب در اولویت قرارمی‌گیرند.

https://gdij.usb.ac.ir/article_9339_cb3f27a94f2055d3c50f4c1d64028432.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان مجله جغرافیا و توسعه 1735-0735 24 83 2026 06 22 Sustainable Development in Mining Activities: The Importance of Environmental Literacy توسعة پایدار در فعالیت‌‌های معدن: اهمیت ایجاد سواد زیست‌محیطی 173 190 9310 10.22111/gdij.2025.51758.3731 FA سید کمال صادقی استاد گروه توسعة اقتصادی و برنامه‌ریزی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران رنده قاسم ناجی دانشجوی دکتری گروه اقتصاد عمومی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2025 04 27 Mining activities, as primary sources of raw materials, have significant impacts on the environment and local communities, including habitat destruction, water and soil pollution, and biodiversity loss. However, one of the main issues in this context is the lack of awareness and environmental literacy within mining communities, which hinders the ability to make appropriate decisions for sustainable resource management. These challenges highlight the necessity of fostering environmental literacy in mining communities as a fundamental strategy to reduce environmental harm and promote sustainable development. The present research aims to identify and analyze the factors influencing the increase of environmental literacy in mining communities. This study, as an applied research, examines the opinions of 15 experts in environmental science and development related to the mining industry and employs the fuzzy Delphi technique to achieve consensus on the identified components. In this regard, key components affecting environmental literacy were extracted and sent to the experts. The results indicate that components such as “providing incentives for participation,” “encouraging voluntary activities,” and “developing educational infrastructure” have the highest fuzzy averages and have been significantly endorsed by the experts. This research also emphasizes the importance of community participation in educational and promotional processes. Active participation of local communities can contribute to the formation of awareness and a culture of environmental protection, which is especially crucial in mining communities facing specific environmental challenges. Additionally, the use of modern technologies in environmental education has been identified as a key component that can improve access to information and educational resources. This research serves as a credible resource for policymakers and planners aimed at improving the environmental and economic performance of the mining industry and can assist in the design and implementation of effective educational and promotional programs in this field. تجربه و قدردانی شهروندان از کیفیت زندگی در شهر در نتیجه تعامل با جسم و جان آن معرّف کیفیتی ذهنی از فعالیت‌های معدنی به‌عنوان منابع اصلی تأمین مواد اولیه، تأثیرات قابلتوجهی بر محیط‌زیست و جوامع محلی دارد که از جمله آنها میتوان به؛ تخریب زیستگاه‌ها، آلودگی آب و خاک و کاهش تنوع زیستی اشاره نمود. با اینحال، یکی از مسائل اصلی در این زمینه، عدم آگاهی و سواد زیست‌محیطی در جوامع معدنی است که موجب مانع‌تراشی در اتخاذ تصمیمات مناسب برای مدیریت پایدار منابع طبیعی می‌شود. این مشکلات، ضرورت ایجاد سواد زیست‌محیطی در جوامع معدنی را به‌عنوان یک راهکار اساسی برای کاهش آسیب‌های زیست‌محیطی و ارتقاء توسعة پایدار برجسته می‌کند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر افزایش سواد زیست‌محیطی در جوامع معدنی انجام شده است. این مطالعه به‌عنوان یک پژوهش کاربردی، به بررسی نظرات 15 نفر از متخصصان محیط‌زیست و توسعه مرتبط با صنعت معدن پرداخته و از تکنیک «دلفی فازی» به‌منظور دستیابی به اجماع در زمینة مؤلفه‌های شناسایی‌شده استفاده کرده است. در این راستا، ابتدا مؤلفه‌های کلیدی مؤثر بر سواد زیست‌محیطی استخراج و به خبرگان ارسال گردید. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که مؤلفه‌هایی چون: “ارائة امتیاز در صورت مشارکت”، “تشویق به فعالیت‌های داوطلبانه” و “توسعة زیرساخت‌های آموزشی” از بالاترین میانگین فازی برخوردار بوده و به‌طور معناداری مورد تأیید خبرگان قرار گرفته‌اند. این پژوهش همچنین بر اهمیت مشارکت جامعه در فرآیندهای آموزشی و ترویجی تأکید دارد. مشارکت فعال جوامع محلی می‌تواند به شکل‌گیری آگاهی و فرهنگ حفاظت از محیط‌زیست کمک کند و به‌ویژه در جوامع معدنی که با چالش‌های زیست‌محیطی خاصی مواجه هستند، این امر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. علاوه بر این، استفاده از فناوری‌های نوین در آموزش زیست‌محیطی به‌عنوان یک مؤلفة کلیدی شناسایی شده است که می‌تواند به بهبود دسترسی به اطلاعات و منابع آموزشی کمک کند. این پژوهش به‌عنوان یک منبع معتبر برای سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان در راستای بهبود عملکرد محیط‌زیستی و اقتصادی صنعت معدن مورد استفاده قرارمی‌گیرد و می‌تواند به طراحی و اجرای برنامه‌های آموزشی و ترویجی مؤثر در این حوزه کمک کند.

https://gdij.usb.ac.ir/article_9310_08c5fa84de1de7bdbd1edaa5f284e075.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان مجله جغرافیا و توسعه 1735-0735 24 83 2026 06 22 Thematic Analysis and Prioritization of Factors Influencing the Development of Fisheries Clusters in the Makran Coastal Region تحلیل مضمون و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر توسعة خوشه‌های شیلاتی در سواحل مکران 191 212 9216 10.22111/gdij.2025.51750.3730 FA رحیم بخش خواره کارشناس ارشد مدیریت بازرگانی دریایی دانشکده مدیریت و علوم انسانی دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، ایران عبدالعزیز آبتین استادیار گروه مدیریت بازرگانی دریایی دانشکده مدیریت و علوم انسانی دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، ایران، محمد اسلم حسین بر استادیار گروه مدیریت بازرگانی دریایی دانشکده مدیریت و علوم انسانی دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، ایران، Journal Article 2025 04 23 Makran coastal region in southeastern Iran holds strategic importance in national development and spatial planning due to its significant potential in the fisheries sector. However, the region's effective utilization in areas such as fishing, processing, and export requires regionally tailored and integrated development strategies. One viable approach is the formation of fisheries industrial clusters, which can enhance competitiveness and promote spatial-economic linkages among regional actors. This study aims to identify and prioritize the critical factors affecting development of fisheries industrial clusters aligned with the sustainable development of Makran coast. Using an exploratory mixed-methods design, the research was conducted in two phases. In the qualitative phase, thematic analysis was applied to data from 12 semi-structured interviews with local fisheries stakeholders, including government officials, industry managers, and academic experts. The analysis identified six main themes: sustainable resource use, market dynamism, competitive capability, supportive infrastructure, institutional interaction, and policy support. The validity and reliability of the qualitative results were confirmed through expert review and Cohen’s Kappa coefficient (0.81).In the quantitative phase, the Analytic Hierarchy Process (AHP) was used with 15 experts to determine the relative importance of the identified factors. The results highlighted “supportive infrastructure” and “market dynamism” as the most influential components in promoting cluster development. These findings emphasize the need for integrated spatial planning that addresses infrastructure, governance, social capital, and local cooperation. This study contributes to bridging theoretical insights with practical approaches in regional development and economic geography. سواحل مکران در جنوب‌شرقی ایران به‌عنوان یکی از محورهای راهبردی توسعة ملی، از جایگاه ویژه‌ای در سیاست‌های کلان توسعة سرزمینی برخوردار است. با وجود ظرفیت‌های بالقوه در حوزة صید، فرآوری و صادرات محصولات شیلاتی، بهره‌برداری مؤثر از این توانمندی‌ها نیازمند اتخاذ رویکردهای نوین در برنامه‌ریزی منطقه‌ای است. یکی از راهکارهای اثربخش در این زمینه، توسعة خوشه‌های صنعتی به‌عنوان ابزار ارتقای مزیّت‌های منطقه‌ای و تقویت پیوندهای اقتصادی-فضایی میان کنشگران محلی است. هدف این پژوهش، شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر توسعة خوشه‌های صنعتی شیلات در راستای توسعة پایدار سواحل مکران است. این مطالعه با بهره‌گیری از رویکرد آمیخته اکتشافی (کیفی–کمّی) انجام شده است. در مرحلة نخست، با استفاده از تحلیل مضمون و مصاحبه با ۱۲ نفر از خبرگان محلی شامل: مدیران شیلات، فعالان صنعتی و اساتید دانشگاهی، شش تم اصلی شناسایی شد که عبارتند از: ظرفیت بهره‌برداری پایدار از منابع، پویایی بازار، توان رقابتی، زیرساخت‌های پشتیبان، تعاملات نهادی و سیاست‌گذاری حمایتی. روایی و پایایی تحلیل کیفی با استفاده از تأیید خبرگان و ضریب کاپای کوهن (0.81) مورد تأیید قرارگرفت. در گام دوم، با استفاده از روش تحلیل سلسلهمراتبی (AHP)، وزن و اولویت هر یک از عوامل با مشارکت ۱۵ خبره تعیین گردید. نتایج نشانداد که زیرساخت‌های پشتیبان و پویایی بازار بیشترین نقش را در تقویت خوشه‌های شیلاتی ایفا می‌کنند. یافته‌های تحقیق ضمن تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی مکانی یکپارچه، نشان می‌دهد که توسعة خوشه‌ای در منطقة مکران، نیازمند نگاهی ترکیبی به زیرساخت، سرمایة اجتماعی، سیاست‌های حمایتی و شبکه‌سازی محلی است. این مقاله تلاشدارد پیوندی مفهومی میان جغرافیای اقتصادی، برنامه‌ریزی منطقه‌ای و توسعة صنعتی ایجاد کند.

https://gdij.usb.ac.ir/article_9216_6ee83b626840a5ce65a0df4305063f28.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان مجله جغرافیا و توسعه 1735-0735 24 83 2026 06 22 Spatiotemporal Modeling of Urban Expansion Patterns in Iran مدل‌ سازی فضایی- زمانی الگوی گسترش مناطق شهری در ایران 213 242 9622 10.22111/gdij.2025.48393.3638 FA سید احمد حسینی استادیار گروه مهندسی شهرسازی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران مهدی صمدی دانشجوی دکتری رشته سنجش از دور و سامانة اطلاعات جغرافیایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2024 04 20 Urbanization has intensified in developing countries over recent decades, making it crucial to understand not only the rate of urban growth but also the spatiotemporal patterns of land-use change. This study proposes a national-scale framework for mapping and analyzing predictable urban expansion patterns in Iran. Multi-temporal DMSP/OLS nighttime light data (1992, 2002, 2013) and Landsat imagery (1992, 2002, 2013, 2022) were employed to extract urban extents and validate the results using maximum likelihood classification for selected cities, including Tehran-Karaj, Isfahan, Tabriz, and Shiraz. The DMSP/OLS-derived urban patterns demonstrated strong agreement with Landsat-based results, with an average overall accuracy of 84.11% and a kappa coefficient of 0.51. Regression analysis revealed a significant linear relationship between constructed land area, population, and GDP, with the highest correlation observed between GDP and urban land (R² = 0.894). Using the CA–Markov model, urban land is projected to increase from approximately 14,948 km² in 2013 to over 26,156 km² by 2031 (kappa = 0.709). These findings provide a robust basis for policymakers to evaluate urban development strategies and support sustainable urban planning at the national level. فرایند شهرنشینی، پدیده‌ای است که در دهههای اخیر بهطور فزاینده‌ای در کشورهای درحال‌توسعه متمرکز شده است و افزون بر میزان رشد شهرها، چگونگی تغییرات کاربری‌ها در سطح کلان نیز مورد توجه می‌باشد. براین‌اساس، در پژوهش حاضر چارچوبی برای تهیة نقشه و تحلیل الگوهای قابل پیش‌بینی از گسترش مناطق شهری در مقیاس ملی، متفاوت با هدف تحلیل فرایندهای رشد و گسترش شهرها فراهم شده است. داده‌های مورد نیاز این مطالعه از تصاویر نسخه چهارم «DMSP/OLS» در سه بازه زمانی 1371، 1381 و 1392 و تصاویر ماهواره لندست در چهار بازه زمانی 1371، 1381، 1392 و 1401 استخراج شده است. به‌منظور بررسی دقیق‌تر و ارزیابی صحت نتایج حاصل، با استفاده از الگوریتم طبقه‌بندی، بیشترین شباهت اراضی ساختهشدة شهرهای تهران و کرج، شیراز، اصفهان و تبریز از تصاویر لندست استخراج و نتایج بهدستآمده از داده‌های «NSL» با استفاده از آن، مورد ارزیابی قرارگرفت. نتایج نشانداد که الگوی شهری بهدستآمده با استفاده از داده‌های «NSL» با میانگین صحت کلی 11/84 و میانگین کاپای 51/0 با نتایج بهدستآمده از داده‌های لندست سازگاری دارد. همچنین نتایج تحقیق نشانمی‌دهد که ارتباط خطی بین توسعة اراضی ساختهشده با دادههای جمعیتی و تولید ناخالص ملی وجود دارد و بیشترین میزان ارتباط خطی بین تولید ناخالص و اراضی ساختهشده با R2 برابر با 894/0 می‌باشد. در نهایت نتایج پیش‌بینی گسترش فضایی اراضی ساختهشده در سطح کشور با استفاده از مدل «CA-MARKOV» نشانداد که میزان اراضی شهری از حدود 14948 کیلومتر مربع در سال 1392 به بیش از 26156 کیلومتر مربع در سال 1410 با میزان کاپای برابر 709/. افزایش خواهد یافت. با توجه به عدم وجود تحقیقی مشابه در زمینة مدل‌سازی رشد شهری در مقیاس ملی، نتایج این تحقیق می‌تواند با ایجاد پیش‌زمینه‌ای از آینده، تصمیمگیران را در ارزیابی الگوهای پیشنهادی توسعه یاری کرده و بنیانی برای پیشنهاد و اصلاح خط‌مشی‌های برنامهریزی شهری به‌منظور توسعة پایدار مناطق شهری در سطح کلان را شکلدهد.

https://gdij.usb.ac.ir/article_9622_d9ebf6b1f9daa8bde1b1759471116576.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان مجله جغرافیا و توسعه 1735-0735 24 83 2026 06 22 Developing an Operational Framework for Resilience Assessment of Socio-Ecological Systems to Improve the Strategic Environmental Assessment Process توسعة چارچوب عملیاتی ارزیابی تاب آوری سیستم های اجتماعی- اکولوژیک برای بهبود فرایند ارزیابی راهبردی محیط‌زیست 243 266 9297 10.22111/gdij.2025.51857.3734 FA عاطفه میر دانشجوی دکتری علوم و مهندسی محیط‌زیست، گروه برنامه‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم‌محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران نغمه مبرقعی دینان دانشیار برنامه‌ریزی محیط‌زیست، گروه برنامه‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم‌محیطی، دانشگاه شهید‌بهشتی، تهران، ایران رومینا سیاح نیا دانشیار برنامه‌ریزی محیط‌زیست، گروه برنامه‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم‌محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2025 05 06 Over the past fifty years, human activities have changed the landscape of ecosystems more rapidly and extensively than at any other time. The changes that have occurred highlight the need to better understand the processes of policy-making, planning and land management and their impacts on natural capital, and how to adapt to change. In traditional ecosystem management methods, the environment is considered as a static model, which causes gradual changes to not be seen, thus making the ecosystem more vulnerable. Therefore, sustainable environmental planning and management is needed, based on the attitude of changing the static view to dynamics and considering processes and trends in examining changes in ecosystem structure and function. To achieve this goal, the present study has utilized the resilience assessment property of social-ecological systems in the context of strategic environmental assessment as a paradigm shift from centralized ecosystem management including command and control to a focus on the management of continuous change; in order to overcome the existing challenges related to the assumption of system stability and sustainability, including the issue of uncertainty, failure to consider social and ecological impacts at multiple scales, and ignoring continuous changes in the early stages of the decision-making and planning process. The results of the research indicate that adopting a new approach to environmental planning is capable of preventing ecosystem vulnerability and change in its function in the future by improving the quality and confidence factor of development decisions and planning, and to provide sustainable land management. In addition, in order to enrich the developed framework, it is suggested that this framework be tested and measured for various development decisions. در طول پنجاه سال گذشته، فعالیتهای بشر با سرعت بیشتر و بهصورت گستردهتر، بیش از هر دورة دیگری سیمای اکوسیستمها را تغییر دادهاست. تغییرات رخداده نیاز به درک بهتر از فرایندهای سیاستگذاری، برنامهریزی و مدیریتسرزمین و اثراتشان بر سرمایههای طبیعی و چگونگی سازگارشدن نسبت به تغییرات را آشکار میکند. در روشهای سنتی مدیریت اکوسیستم، محیط بهعنوان یک مدل استاتیک درنظر گرفته‌می‌شود که این امر سبب میگردد تغییرات تدریجی دیـده نشود، در نتیجه اکوسیستم آسیبپذیرتر گردد؛ لذا برنامهریزی و مدیریت پایدار محیطزیست، براساس نگرش مبتنی بر تغییر نگاه استاتیک به دینامیک و لحاظ فرایندها و روندها در بررسی تغییرات ساختار و عملکرد اکوسیستم، مورد نیاز است. جهت نیل به این هدف، پژوهش حاضر از ویژگی ارزیابی تابآوری سیستمهای اجتماعی-اکولوژیک در بستر ارزیابی راهبردی محیطزیست بهعنوان تغییر الگو از مدیریت متمرکز اکوسیستم‌ها شامل فرماندهی و کنترل به تمرکز بر مدیریت تغییرات مستمر بهرهبرده تا از این طریق بتوان برچالشهای موجود در رابطه با فرض ثبات و پایداری سیستمها از جمله مسئلة عدمقطعیت، عدم درنظرگرفتن تأثیرات اجتماعی و بوم‌شناختی در مقیاس‌های چندگانه و نادیدهگرفتن تغییرات مستمر در مراحل ابتدایی فرایند تصمیمگیری و برنامهریزی فائق آمد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که اتخاذ رویکرد جدید در برنامهریزی محیطزیست، قادراست با استعلاء کیفیت و ضریب اطمینان تصمیمگیریها و برنامهریزیهای توسعه، از آسیبپذیری اکوسیستم و تغییر عملکرد آن در آینده جلوگیری کرده و مدیریت پایدار سرزمین را فراهم نماید. بهعلاوه جهت غنیترشدن چارچوب بسط داده شده، پیشنهاد می‌شود این چارچوب برای انواع تصمیمات توسعه، مورد آزمون و سنجش قرارگیرد.

https://gdij.usb.ac.ir/article_9297_2eef879a0b64282baf2f76776767dcb6.pdf