دانشگاه سیستان و بلوچستان مجله جغرافیا و توسعه 1735-0735 23 81 2025 12 22 Factors Affecting Creativity and Innovation and its Role in Entrepreneurship in Rural Settlements of Doshman Ziari District, Mamasani County عوامل مؤثر بر خلاقیت و نوآوری و نقش آن در کارآفرینی سکونتگاه‌های روستایی مورد مطالعه: بخش دشمن‌زیاری- شهرستان ممسنی 1 30 9243 10.22111/gdij.2025.47462.3604 FA علی شمس الدینی دانشیار گروه جغرافیا، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران Journal Article 2023 12 13 Entrepreneurship is one of the important economic approaches in rural areas. The realization and implementation of this approach in rural areas requires different infrastructures and factors, including creativity and innovation. In order to improve creativity and innovation in rural areas, different factors should be identified and planned accordingly. The purpose of this research is to study and analyze the effective factors in improving creativity and innovation in entrepreneurship in the rural settlements of Mamsani county in Doshmen Ziari sector. The research method is descriptive-analytical and based on data collection through survey method. The data collection tool was a researcher-made questionnaire. The validity of the questionnaire was confirmed through the elite community and its reliability was also confirmed using Cronbach's coefficient greater than 0.70. The statistical population of the research was made up of rural residents, which were equal to 7702 people. Based on Cochran's formula, the sample size was determined to be 366 people. The result of the test showed that the indicators of rural entrepreneurship at the level of less than 0.05 and with an average of 2.759 were inappropriate. Also, 19 factors are known to be effective in creativity and innovation, in four major factors including empowerment and improvement of social capital (28.786 percent), legislation (19.712 percent), infrastructure (13.744 percent), and financial credits (518.51 percent). 8 percent) are categorized. The result of structural equation modeling showed that creativity and innovation factors can be effective in rural entrepreneurship with an explanation of 0.69 (equivalent to 69% of the variance). According to the results of the model, the most effective is related to the participation and group activities of the villagers with an explanation of 0.87. In general, creativity and innovation are effective in rural entrepreneurship and changing the existing situation, and operational planning should be emphasized in this field. کارآفرینی از رویکرد‌های اقتصادی مهم در مناطق روستایی محسوب می‌شود. تحقق و پیاده‌سازی این رویکرد در مناطق روستایی، نیازمند زیرساخت‌ها و عوامل مختلف از جمله خلاقیت و نوآوری است. جهت بهبود خلاقیت و نوآوری در مناطق روستایی بایستی عوامل مختلف را شناسایی و متناسب با آن برنامه‌ریزی نمود. در این پژوهش هدف آن است که عوامل مؤثر در بهبود خلاقیت و نوآوری در سکونتگاه‌های روستایی شهرستان ممسنی در بخش دشمن زیاری مطالعه و تحلیل شود. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر گردآوری داده‌ها از طریق روش پیمایشی است. ابزار گردآوری داده‌ها پرسش‌نامة محققساخته بوده است. روایی پرسش‌نامه از طریق جامعة نخبگان تأیید و پایایی آن نیز با استفاده از ضریب کرونباخ بیشتر از 70/0 تأیید شد. جامعة آماری تحقیق را ساکنان روستایی تشکیل داده‌اند که برابر با 7702 نفر بوده‌اند. بر اساس فرمول کوکران، حجم نمونه به تعداد 366 نفر تعیین شد. نتیجة آزمون نشانداد که شاخص‌های کارآفرینی روستایی در سطح کمتر از 05/0 و با میانگین 759/2 نامناسب بودهاند. همچنین 19 عامل در خلاقیت و نوآوری مؤثر شناخته شده‌اند که در چهار عامل کلان شامل: توانمندسازی و بهبود سرمایه اجتماعی (786/28 درصد)، قانونگذاری (712/19 درصد)، زیرساختی (744/13 درصد) و اعتبارات مالی (518/8 درصد) دسته‌بندی شده‌اند. نتیجه مدل‌سازی معادلات ساختاری نشانداد که عوامل خلاقیت و نوآوری با تبیین 69/0 (معادل 69 درصد واریانس)، می‌توانند در کارآفرینی روستایی تأثیرگذار باشند. بر اساس نتایج مدل، بیشترین تأثیرگذاری مربوط به انجام فعالیت مشارکتی و گروهی روستاییان با تبیین 87/0 است. در مجموع خلاقیت و نوآوری در راستای کارآفرینی روستایی و تغیر وضعیت موجود مؤثر است و بایستی برنامه‌ریزی عملیاتی در این زمینه مورد تأکید باشد.

https://gdij.usb.ac.ir/article_9243_9a345f936f68fcdfe7b1cbc733cbc6ac.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان مجله جغرافیا و توسعه 1735-0735 23 81 2025 12 22 Identification of Digital Agriculture Development Strategies in Kermanshah Province: Application of Meta-SWOT Technique شناسایی راهبردهای توسعة کشاورزی دیجیتال در استان کرمانشاه: کاربست تکنیک «Meta-SWOT» 31 62 9064 10.22111/gdij.2025.48530.3646 FA معصومه تقی بیگی پسادکتری آموزش کشاورزی، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران امیرحسین علی بیگی استاد گروه ترویج و آموزش کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران Journal Article 2024 04 23 Today, the biggest global issue and problem, especially in developing countries like Iran, is food security. Digitalization of agriculture can overcome the challenges of food insecurity to a large extent by increasing the productivity of production factors security. Digitalization but the acceptance and development of these technologies is not as expected. This research was conducted to identify digital agriculture development strategies in Kermanshah province in a descriptive-analytical manner. The data were collected through interviews and questionnaires and analyzed using Meta-SWOT software. The participants in the research were 16 experts in the agricultural sector who were selected in a purposeful-standard way. According to the results, "diversity of agricultural, horticultural, fishery and animal husbandry activities in the development of digital agriculture" was highly important. The results of the investigation of environmental factors also showed that "lack of computer literacy among farmers"; "a small number of specialist experts"; "Inadequacy of faculty members specializing in technology" and a "lack of prioritizing the development of digital technology and it's training" are the most powerful and influential barriers to the development of digital agriculture in the province. Based on the strategic map, three important strategies for the development of digital agriculture, "drafting a specific plan and law with an urgent declaration in line with the development of digital agriculture"; "Quantitative and qualitative development of technical and social knowledge and skills of agricultural sector operators" and "Monitoring and supporting experts in promoting and training them in line with the development of technologies." It is suggested that while facilitating the infrastructure, necessary planning should be done to train and familiarize managers, experts, and farmers with technology through educational programs and software as well as popular media. Cultivation in the field of the impact of agricultural digital technologies on food security can also be effective in the acceptance of technology by farmers, which needs to be considered in training. امروزه بزرگترین مسئله و مشکل جهانی بهخصوص در کشورهای در حال توسعه مانند ایران، تأمین امنیت غذایی است. دیجیتالیشدن کشاورزی از طریق افزایش بهرهوری عوامل تولید میتواند تا حدود زیادی بر چالشهای ناامنی غذایی غلبه نماید اما پذیرش و توسعة این فناوریها در حد انتظار نمیباشد. این پژوهش با هدف شناسایی راهبردهای توسعة کشاورزی دیجیتال در استان کرمانشاه بهصورت توصیفی-تحلیلی انجام شد. دادهها از طریق مصاحبه و تکمیل پرسشنامه گردآوری و با استفاده از نرمافزار «Meta-SWOT» تحلیل شد. افراد مشارکتکننده در پژوهش تعداد 16 نفر از صاحبنظران بخش کشاورزی بودند که بهصورت هدفمند-معیاری انتخاب شدند. بر اساس نتایج "تنوع فعالیت‌های کشاورزی، باغی، شیلات و دامداری در توسعة کشاورزی دیجیتال" دارای اهمیت بالایی بودند. نتایج بررسی عوامل محیطی نیز نشانداد که "فقدان سواد کامپیوتری در میان کشاورزان"؛ "تعداد کم کارشناس متخصص"؛ "ناکافیبودن اعضای هیأت علمی متخصص در زمینة فناوری" و "عدم اولویتبخشی به توسعة فناوری دیجیتال و آموزش آن" با بیشترین میزان قدرت و تأثیرگذاری بهعنوان موانع توسعة کشاورزی دیجیتال استان می‌باشد. بر اساس نقشة راهبردی، سه راهبرد مهم توسعة کشاورزی دیجیتال، "تدوین برنامه و قانون مشخص با اعلام فوریت در راستای توسعة کشاورزی دیجیتال"؛ "توسعة کمّی و کیفی دانش و مهارت فنی و اجتماعی بهرهبرداران بخش کشاورزی" و" نظارت و حمایت از کارشناسان ترویج و آموزش آنها در راستای توسعة فناوریها " میباشد. پیشنهاد میشود ضمن تسهیل زیرساختها، برنامهریزیهای لازم در راستای آموزش و آشناسازی مدیران، کارشناسان و کشاورزان با فناوری از طریق برنامهها و نرمافزارهای آموزشی و همچنین رسانه‌های پرمخاطب صورت پذیرد. فرهنگسازی در زمینة تأثیر فناوریهای دیجیتال کشاورزی بر امنیت غذایی نیز میتواند بر پذیرش فناوری توسط کشاورزان مؤثر باشد که لازم است در آموزشها مورد توجه قرار گیرد.

https://gdij.usb.ac.ir/article_9064_488f667717d6e2e1e0636e5c7183df77.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان مجله جغرافیا و توسعه 1735-0735 23 81 2025 12 22 Examining Rural Business Owners' Perceptions of the Role of Social Networks in Enhancing Rural Businesses (Case Study: Rural businesses in Khomam county) بررسی ادراک صاحبان مشاغل روستایی از نقش شبکه‌های اجتماعی بر بهبود کسب‌وکارهای روستایی مطالعة موردی: مشاغل روستایی شهرستان خمام 63 88 9172 10.22111/gdij.2025.51012.3715 FA زینب مظفری ویشکائی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران علی حاجی نژاد دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Journal Article 2025 02 04 In recent decades, online social networks have become a platform for economic activities and provide a suitable environment for the growth of rural businesses. However, many rural economic actors are reluctant to use these networks. The aim of this research is to examine the perceptions of Khomam County rural business owners regarding the role of social networks in improving their businesses, comparing both their subjective and objective Perceptions. To this end, the objective perception of a group of rural business owners who have experienced using social networks was studied in comparison with the subjective perception of a group that does not use any of these networks. The research method was mixed, and the data were collected using questionnaires consisting of 34 subjective perception questionnaires and 91 objective perception questionnaires. The data were analyzed using the Mann-Whitney test and quantitative content analysis. The results indicated that both groups assessed the impact of social network usage on business performance above the median; however, there was a significant difference in their perceptions. The group using social networks (with an average of 158.82) attributed more importance to social networks compared to the inactive group (with an average of 114). Additionally, the inactive group in social networks can be divided into two categories: the first category has a positive attitude toward social networks but faces various barriers to their use, while the second category has a negative attitude towards the effectiveness of these networks, believing that social networks will not be beneficial for their business. امروزه شبکه‌های اجتماعی آنلاین که به بستری برای فعالیت‌های اقتصادی تبدیل شده‌اند، فضای مناسبی برای کسب‌وکارهای روستایی جهت ارتقای عملکردشان بهشمار می‌آیند لیکن بسیاری از فعالان اقتصادی روستایی گرایشی به استفاده از این شبکه‌ها ندارند. هدف از پژوهش حاضر، بررسی ادراک صاحبان مشاغل روستایی شهرستان خمام از نقش شبکه‌های اجتماعی در بهبود کسب‌وکارشان است بهصورتی که درک ذهنی و عینی آن‌ها را بهصورت تطبیقی تحلیل کرده‌است. بدین منظور درک عینی گروهی از صاحبان مشاغل روستایی که استفاده از شبکه‌های اجتماعی مانند: اینستاگرام، واتساپ، تلگرام و ایتا را از نزدیک تجربه کرده‌ بودند در مقایسه با درک ذهنی گروهی که از هیچ‌یک از این شبکه‌ها بهره نمی‌بردند مورد مطالعه قرارگرفت. روش پژوهش ترکیبی بوده و داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌ شامل 34 پرسشنامه درک ذهنی و 91 پرسشنامه درک عینی جمع‌آوری شده و با آزمون «من‌ویتنی» و تحلیل محتوای کمّی تجزیهوتحلیل شدند. نتایج نشانداد که هر دو گروه تأثیر استفاده از شبکه‌های اجتماعی بر عملکرد کسب‌وکار را بالاتر از حد میانه ارزیابی کرده‌اند اما بین ادراک دو گروه تفاوت معناداری وجود دارد. گروه استفاده‌کننده از شبکه‌های اجتماعی با میانگین۱۵۸.۸۲ نسبت به گروه غیر فعّال در فضای آنلاین با میانگین ۱۱۴، نقش پررنگ‌تری برای شبکه‌های اجتماعی قائل بودند. همچنین گروه غیرفعّال در شبکه‌های اجتماعی به دو دسته تقسیم می‌شوند: دستة اول نگرش مثبتی نسبت به شبکه‌های اجتماعی دارند اما با موانع مختلفی برای استفاده از آن‌ها مواجه‌اند و دستة دوم نگرش منفی نسبت به کارایی این شبکه‌ها دارند که ناشی از تصور ذهنی مبنی بر عدم سودمندی شبکه‌های اجتماعی است.

https://gdij.usb.ac.ir/article_9172_268408d5782d3dc58c56ce1b44a3679a.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان مجله جغرافیا و توسعه 1735-0735 23 81 2025 12 22 Analyzing the Consequences of Urban Policymaking on the Physical Expansion of Zahedan City with the Approach of Commodification of Urban Space تحلیل پیامد سیاست‌گذاری شهری بر گسترش کالبدی شهر زاهدان با رویکرد کالایی‌شدن فضای شهری 89 120 9165 10.22111/gdij.2025.51152.3720 FA زینب سرگزی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران محمد اجزا شکوهی دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران محمدرحیم رهنما استاد گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2025 02 15 Land use changes and urban peripheral expansion have intensified in recent years under the influence of the commodification process. The present study was conducted with the aim of analyzing the trend of land use changes over a 38-year period (1986 to 2024) and investigating the phenomenon of space commodification in Zahedan city. An attempt was made to use remote sensing data and the vector machine (SVM) algorithm to examine long-term land use changes and analyze the role of space commodification. Land use change was examined using pure change analysis and cross-tabulation matrix analysis methods. The findings indicate an increase in man-made areas during the study period from about 6.3% to 14.7%.Barren lands have experienced a decrease of about 10% from 92% to 82%, which has mainly benefited man-made lands. The change in land use of vegetation has also been accompanied by fluctuations and has finally experienced an increase of about (68%), with the increasing changes occurring more than the decreasing changes and outside the legal limits of the city. The results showed that man-made lands have been continuously expanding during the years 1986-2024 with a growth of 133%, while wasteland and vegetation have decreased or fluctuated. The analyses indicate that the commodification of space has led to market-based allocation of land and structural changes in the urban development pattern. Therefore, there is a need for management interventions to guide urban planning towards more equitable and sustainable cities, especially in cities that are expanding rapidly. این پژوهش با کاربست نظریة کالایی‌شدن فضاهای شهری، در پی ارزیابی پیامد سیاست‌گذاری‌های مدیران شهری و تحلیل و تبیین روند توسعة کالبدی شهر زاهدان می‌باشد. این پژوهش از لحاظ ماهیّت، کاربردی و از نظر روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی است و دادهها بهروش ‌پیمایشی (پرسشنامة ‌محقق‌ساخته و...) گردآوری شده است. جامعة ‌هدف تحقیق، متخصصان، کارشناسان ارشد، خبرگان و استادان دانشگاه بودند که با ‌روش نمونه‌برداری قضاوتی انتخاب شدند. برای تحلیل از مدل‌های استنباط آماری ناپارامتریک کندال‌تائو B، کندال‌تائو C کروسکال والیس، سامرز دی، کای‌دو، کولموگروف ‌سمیرنوف ‌و‌شاپیرو‌ویلک استفاده شد. نتایج نشان‌داد که 66درصد پاسخگویان، گسترش محدودة قانونی شهر به سمت غرب (شهرک‌های نوبنیاد جهاد، برق، غدیرشهر و ...) را به میزان زیاد تا خیلیزیاد، بازتاب اراده و تصمیم مدیران و سیاست‌گذاری آنان میدانند. حدود 71 درصد از استادان دانشگاه، 67 درصد مشاورین املاک و 36 درصد کارشناسان شاغل ادارات نیز انگیزة کسب درآمد (تأمین منابع مالی) برخی سازمان‌ها و ادارات از طریق تملک و واگذاری اراضی جدید در غرب شهر را بهمیزان زیاد تا خیلی‌زیاد عامل اصلی دانستهاند. همچنین حدود 60 درصد این توسعه را عمدتاً نوعی سرمایه‌گذاری در املاک و مستغلات از سوی شهروندان دانسته‌اند (نه سکونت و نیاز مسکن)، در ضمن 68 درصد خبرگان بر این باورند که شهر بهسرعت شاهد شکل‌گیری توسعة غیر رسمی در محدوده (محور سیاهدک، سفیددک، دوربن، کالیکه) خواهد بود و هماکنون نیز ساختوساز در اراضی واقع در محور فوق بهشدت افزایش یافته است.

https://gdij.usb.ac.ir/article_9165_e2e8565e235c890fcc90b7f8f7d210ca.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان مجله جغرافیا و توسعه 1735-0735 23 81 2025 12 22 Identifying the Drivers and Indicators of Future Urban Livability with a Foresight Approach (Case study: Shush danial city) شناسایی پیشران‌ها و شاخص‌های آتی زیست‌پذیری شهری با رویکرد آینده‌پژوهی مورد مطالعه: شهر شوش دانیال 121 252 9230 10.22111/gdij.2025.49440.3671 FA صادق الهیاری گروه جغرافیا.دانشگاه پیام نور Journal Article 2024 07 31 Urban livability ensures a comfortable life for citizens and ecological, economic, and social sustainability, as well as a sense of comfort in the living space. To make cities more livable, there is a need to develop the drivers and indicators of livability. Given the importance of this issue, this research has adopted a foresight approach to identify the future drivers and indicators of livability in the city of Shush-e-Daniel, Khuzestan Province, Iran. The present research is applied in terms of purpose and mixed (quantitative and qualitative) in terms of method. The statistical population consists of urban experts/specialists, managers, and researchers, from whom 30 experts were selected using non-probabilistic and purposive sampling with theoretical saturation. To collect the data, a future studies cross-impact questionnaire was used. For data analysis, the structural model and MICMAC software were employed. The results show that the most important objective drivers and indicators of urban livability include: 1) compatibility of land uses and observance of neighborhood relations (+23), 2) quality of the road network (+17), and 3) improvement of housing conditions and construction of affordable housing (+15). The most important subjective drivers and indicators are: 1) proper distribution of welfare, economic, and social opportunities for citizens (+26), 2) establishing social justice and social equality (+19), and 3) quality of leisure and recreation (+15).The final results of the research indicate that the key drivers and indicators of livability in the city of Shush-e-Daniel are: proper distribution of welfare, economic, and social opportunities for citizens, compatibility of land uses and observance of neighborhood relations, establishing urban social justice, quality of the road network, improvement of housing conditions and construction of affordable housing, quality of leisure, recreation and liveliness and happiness of citizens, which should be considered in sustainable urban development planning. زیست‌پذیری شهری تضمین‌کنندة زندگی راحت برای شهروندان و پایداری اکولوژیکی، اقتصادی، اجتماعی و همچنین احساس آسایش در فضای زندگی است. برای زیست‌پذیرکردن شهرها نیاز به توسعة پیشرانها و شاخص‌های زیست‌پذیری است. با توجه به اهمیت این موضوع، در این پژوهش با رویکرد آینده‌پژوهی به شناسایی پیشرانها و شاخصهای آتی زیست‌پذیری شهر شوش پرداخته شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، آمیخته (کمّی و کیفی) است. جامعة آماری؛ کارشناسان/خبرگان، مدیران و پژوهشگران مسائل شهری می‌باشند که با استفاده از نمونهگیری غیراحتمالی و بهصوت هدفمند و با اشباع نظری 30 کارشناس انتخاب شدند. برای گردآوری دادهها از پرسشنامة تأثیرات متقابل آیندهپژوهی و جهت تجزیهوتحلیل دادهها از مدل ساختاری و نرمافزار میک‌مک(MICMAC) استفاده شده است. نتایج پژوهش گویای آن بود که مهمترین پیشرانها و شاخصهای عینی زیست‌پذیری شهری شامل6 پیشران سازگاری کاربری‌ها و رعایت همجواریها (23+)، کیفیت شبکه معابر (17+)، بهبود شرایط مسکن و ساخت مسکن ارزانقیمت (15+)، بهبود وضعیت هوای پاک و کاهش آلودگی (10+) و توسعة حملونقل (5+) بودهاند، در‌ حالی‌که مهمترین پیشرانها و شاخصهای ذهنی شامل 5 پیشران توزیع مناسب فرصتهای رفاهی، اقتصادی، اجتماعی برای شهروندان (26+)، برقراری عدالت اجتماعی و برابری اجتماعی (19+)، کیفیت اوقات فراغت و تفریح (15+)، سرزندگی و شادابی شهروندان (13+) و فضاهای سبز و رضایت از آن (12+) بودهاند. نتایج نهایی پژوهش نیز نشانداد پیشرانها و شاخصهای کلیدی زیست‌پذیری در شهر شوش شامل: توزیع مناسب فرصتهای رفاهی، اقتصادی، اجتماعی برای شهروندان، سازگاری کاربری‌ها و رعایت همجواری‌ها، برقراری عدالت اجتماعی شهری، کیفیت شبکه معابر، بهبود شرایط مسکن و ساخت مسکن، کیفیّت اوقات فراغت و تفریح و سرزندگی و شادابی شهروندان بوده که لازم است در برنامهریزی توسعة پایدار شهری مورد توجه قرار گیرند.

https://gdij.usb.ac.ir/article_9230_27c4f8d016583ff07a97be988840471e.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان مجله جغرافیا و توسعه 1735-0735 23 81 2025 12 22 Evaluation of the Effective Components in the Spatial ability of Tourists' Wayfinding in the Surrounding Context of the Holy Shrine of Imam Reza in the City of Mashhad ارزیابی مؤلفه‌های مؤثر بر توانایی فضایی مسیریابی گردشگران در بافت اطراف حرم امام رضا (ع) 153 174 9238 10.22111/gdij.2025.46716.3577 FA مریم زاهد نیک سرشت دانشجوی دکتری شهرسازی، گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران ساناز سعیدی مفرد دانشیار گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران مریم دانشور استادیار گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. تکتم حنایی دانشیار گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. Journal Article 2023 09 18 Spatial ability in navigation is an approach rooted in reaching a destination within an environment, which involves cognitive and behavioral aspects. This process is specifically influenced by factors and components that play a significant role in increasing awareness and understanding of unfamiliar environments, thereby effectively enhancing the experience of route tracking. The present study aims to explain and evaluate the factors affecting tourists' spatial navigation ability in the vicinity of the holy shrine of Imam Reza in the tourist city of Mashhad. This research is descriptive-analytical and has an applied purpose. It analyzes the navigation spatial ability from three key perspectives: sense of direction, spatial memory, and spatial cognition. Data collection methods included documentary review and sources as the primary approach, followed by a survey method using questionnaires among tourists and pilgrims in the vicinity of the shrine. To analyze the collected data and assess the quality of the factors explaining spatial navigation ability among tourists, a Fuzzy TOPSIS model to an ideal option was used. The findings indicate that, from the tourists' perspective, spatial navigation ability in the area around the shrine is better in terms of meeting the criteria that explain spatial cognition compared to the other two components. Specifically, the quality of environmental information encoding, attention to mental structure of the environment, and gender differences in this process are of great importance to tourists. The results emphasize the need to enhance environmental readability and responsiveness to improve the criteria defining sense of direction and spatial memory to facilitate better navigation for tourists around the shrine. Future studies could explore the internal relationships among these components and the significance of each in a more comprehensive manner. توانایی فضایی در مسیریابی، رویکردی مبتنی بر رسیدن به مقصد در محیط است که از جنبه‌های شناختی و رفتاری برخوردار است. این فرآیند برای گردشگران مشخصاً تحت تأثیر عوامل و مؤلفه‌هایی قرارمی‌گیرد که نقش مهمی در افزایش آگاهی و درک نسبت به محیط‌های ناشناخته دارند و بهطور مؤثر در بهبود تجربه‌های مسیریابی نقش‌آفرین هستند. هدف پژوهش حاضر، تبیین و ارزیابی مؤلفه‌های مؤثر بر توانایی فضایی مسیریابی گردشگران در بافت اطراف حرم مطهر امام رضا (ع) در شهر مشهد است. تحقیق حاضر از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و در هدف کاربردی است. در ادامه، توانایی فضایی مسیریابی از منظر سه مؤلفة کلیدی حس مسیر، حافظه فضایی و شناخت فضایی مورد تحلیل قرار گرفت. شیوة گردآوری اطلاعات بهصورت اسنادی و استفاده از منابع در وهلة اول و در ادامه جمعآوری داده‌ها به شیوة پیمایشی با ابزار پرسشنامه در جامعة آماری گردشگران و زائران بافت اطراف حرم امام رضا (ع) می‌باشد. برای تحلیل داده‌های گردآوریشده جهت سنجش کیفیت تحقق مؤلفه‌های تبیین‌کنندة توانایی فضایی مسیریابی در بین گردشگران، از مدل شباهت به گزینة ایده‌آل فازی استفاده شده است. یافته‌ها حاکی از آن است که که از دیدگاه گردشگران، توانایی فضایی مسیریابی در بافت اطراف حرم مطهر از منظر تحقق معیارهای تبیین‌کنندة شناخت فضایی، بهتر از دو مؤلفة دیگر بوده است. در واقع کیفیت رمزگذاری بهتر از اطلاعات محیطی، توجه به ساختار ذهنی از محیط و تفاوت‌های جنسیتی در این فرآیند اهمیت فراوانی برای گردشگران داشته است. نتایج پژوهش بر تقویت خوانایی و پاسخ‌دهی محیط در راستای بهبود کیفیت معیارهای تبیین‌کنندة حس مسیر و حافظه فضایی در مسیریابی بهتر گردشگران در بافت اطراف حرم مطهر تأکید دارد.

https://gdij.usb.ac.ir/article_9238_b4ce3ffe5b679e51d77c86247cbbc90b.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان مجله جغرافیا و توسعه 1735-0735 23 81 2025 12 22 Analysis of Spatial and Temporal Changes of Extreme Precipitation in Isfahan Province تحلیل تغییرات مکانی و زمانی بارش فرین استان اصفهان 175 194 9208 10.22111/gdij.2025.49837.3679 FA نسرین نیک اندیش استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، اصفهان، ایران Journal Article 2024 09 16 This research used daily precipitation data from 22 synoptic stations from the time of their establishment until 2024 and the Ordinary Kriging model with the aim of spatially analyzing extreme precipitation in Isfahan province. To study temporal changes, daily precipitation data from selected stations in Kashan in the north of the province and Isfahan in the center of the province from 1972-2024 were used to compare three time periods, and from Khor & Biabanak in the east of the province, Golpayegan in the west of the province, and Shahreza in the south of the province from 1992-2024 were used to compare two time periods by applying the generalized extreme value distribution model. The model is fitted for four annual precipitation indices: annual extreme precipitation, ratio of extreme precipitation to annual precipitation, and ratio of extreme days to annual rainy days. The results showed that in Isfahan province, about 43 to 53 percent of the annual precipitation falls as extreme precipitation on 10 to 11 percent of the rainy days of the year. Annual precipitation is decreasing throughout the province, with the greatest decrease in the east and the least in the north of the province. The ratio of extreme precipitation to annual precipitation has decreased slightly in the west and south of the province, but there has been a significant decrease in the east of the province. In the north of the province, the ratio of extreme precipitation to annual precipitation has increased in the third period. در این پژوهش به منظور تحلیل مکانی بارش‌های فرین استان اصفهان از داده‌های بارش روزانه 22 ایستگاه همدید از بدو تأسیس تا سال 1403 و مدل کریچینگ معمولی استفاده شده است. برای بررسی تغییرات زمانی از داده‌های بارش روزانة ایستگا‌ه‌های منتخب کاشان در شمال استان و اصفهان در مرکز استان از سال 1403-1351 برای مقایسة سه دورة زمانی و از خور و بیابانک در شرق، گلپایگان در غرب و شهرضا در جنوب استان از 1403-1371 برای مقایسة دو دورة زمانی با کاربست مدل توزیع مقادیر فرین تعمیم‌یافته، استفاده شده است. مدل برای چهار شاخص بارش سالانه، بارش فرین سالانه، نسبت بارش فرین به بارش سالانه و نسبت روزهای فرین به روزهای بارانی سالانه برازش داده شد. نتایح نشانداد که در استان اصفهان حدود 43 تا 53 درصد از بارش سالانه در 10 تا 11 درصد روزهای بارانی سال بهصورت فرین نازل می‌شوند. بارش سالانه در سطح استان رو به کاهش است و بیشترین کاهش در شرق و کمترین آن در شمال استان وجود دارد. نسبت بارش‌های فرین به بارش سالانه در غرب و جنوب استان تا حدودی کاهش یافته است اما در شرق استان کاهش چشمگیر یافته است. شمال استان نسبت بارش فرین به بارش سالانه در دورة سوم افزایش داشته اما روزهای بارش فرین سهم کمتری از روزهای بارانی را دارند. مرکز استان هم نسبت بارش‌های فرین به بارش سالانه و هم نسبت روزهای فرین به روزهای بارانی افزایش یافته است. در غرب استان در دورة اخیر روزهای بارش‌های فرین درصد بیشتری از روزهای بارانی را شامل می‌شود. در جنوب استان نسبت روزهای فرین به روزهای بارانی به مقدار زیادی افزایش یافته است اما در شرق استان نسبت روزهای فرین به روزهای بارانی کاهش یافته است. برای مدیریت بحران آب و کاهش خطر خیزش ریزگردها بهویژه در شرق و مرکز استان، بررسی و مدیریت بارش‌های فرین ضروری است.

https://gdij.usb.ac.ir/article_9208_43fbe5f02d9b9a35eab570852cdbc4c0.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان مجله جغرافیا و توسعه 1735-0735 23 81 2025 12 22 The Role of Environmental Drivers in Urban Renewal: A Spatial Analysis in Khorramabad using Regression Models نقش محرک های مکانی در نوسازی شهری: تحلیلی فضایی در خرم آباد با استفاده از مدل‌های رگرسیونی 195 224 9137 10.22111/gdij.2025.49201.3663 FA عنایت اله میرزایی استادیار گروه مهندسی شهرسازی، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران الهه بلواسی کارشناس مهندسی شهرسازی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران Journal Article 2024 06 30 Cities, like living organisms, deteriorate over time, and their elements, including buildings, require renovation to maintain environmental and social sustainability. Therefore, considerable research has been conducted on urban renewal; however, a better understanding of the factors and mechanisms influencing renewal is still needed to design and develop an effective spatial planning and policy system. In Khorramabad, due to its geographical location, natural limitations, and the significant deterioration of a considerable portion of the existing fabric, the renewal process has been notable. In the past six years, 1359 demolition and renovation permits have been issued by the municipality. This article aims to develop a scientific framework to explain the spatial factors (small-scale) affecting urban renovation and analyze their localized impact in Khorramabad. The present study is applied in terms of purpose and quantitative in terms of nature and method. Descriptive and inferential statistical methods (regression-based technique) were used to analyze the data. Research data, including spatial factors and variables affecting urban renewal—derived from three approaches: production-oriented, consumption-oriented, and government-oriented—and the amount of renewed floor area over the past six years (as the dependent variable) were extracted using Arc GIS pro from 4180 urban blocks in Khorramabad. To analyze the relationship between variables, two models were used: Generalized Linear Regression (global scale) and Geographically Weighted Regression (local scale). A comparison of the models shows that the local model performs significantly better than the global model in analyzing the relationships between variables. The results also indicate that the relationships between spatial variables and urban renewal vary across the urban blocks and are non-stationary. Two variables related to block density (related to the government-oriented perspective) and the width of surrounding streets (related to the production-oriented perspective) are the most important factors encouraging renewal. شهر به مثابه موجودی زنده در طول زمان دچار فرسودگی میشود و عناصر آن از جمله ساختمانها به منظور حفظ پایداری محیطی و اجتماعی نیازمند نوسازی است؛ از اینرو تاکنون مطالعات قابل توجهی در زمینة نوسازی شهری صورت پذیرفته است اما همچنان شناخت و درک بهتر عوامل و سازوکارهای مؤثر بر نوسازی به منظور طراحی و تدوین یک سیستم سیاست‌گذاری و برنامهریزی فضایی مؤثر نیازمند پژوهش بیشتر است. در شهر خرمآباد بهدلیل موقعیت جغرافیایی و محدودیتهای طبیعی و فرسودگی بخش قابل توجهی از بافت موجود، روند نوسازی در شهر قابل توجه بوده بهطوریکه در شش سال گذشته 1359 پروانة تخریب و نوسازی توسط شهرداری صادر شده است. در این راستا، هدف مقالة پیشرو، تدوین یک چهارچوب علمی برای تبیین عوامل مکانی (خرد مقیاس) مؤثر بر نوسازی شهری و تحلیل تأثیرگذاری موضعی آنها در مقیاس شهر خرمآباد می‌باشد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش در دسته مطالعات کمّی قرار داشته و برای تحلیل دادهها از روشهای آماری-توصیفی و استنباطی (رگرسیون پایه) استفاده شده است. دادههای پژوهش از جمله عوامل و متغیرهای مکانی مؤثر بر نوسازی شهری، نشأتگرفته از سه رویکرد: تولیدمحور، مصرفمحور و دولتمحور است و میزان زیربنای نوسازیشده، طی ششسال گذشته (بهعنوان متغیر وابسته) با استفاده از نرمافزار «ArcGIS Pro» از سطح 4180 بلوک شهری واقع در شهر خرمآباد استخراج شدهاند. برای تحلیل ارتباط بین متغیرها، دو مدل رگرسیون خطی تعمیمیافته (در مقیاس جهانی) و رگرسیون وزنی جغرافیایی (در مقیاس محلی) بهکار گرفته شد. مقایسة مدل‌ها نشانمیدهد که مدل محلی به مراتب عملکرد بهتری نسبت به مدل جهانی در تحلیل روابط بین متغیرها دارد. همچنین نتایج نشانمیدهد که روابط بین متغیرهای مکانی و نوسازی شهری در پهنة جغرافیایی شهر متغیّر و غیرایستا بوده و دو متغیر مرتبط با سطح تراکمی بلوکها (مرتبط با دیدگاه دولتمحور) و عرض معابر پیرامون آنها (مرتبط با دیدگاه تولیدمحور) مهمترین عاملهای تشویق کنندة نوسازی است.

https://gdij.usb.ac.ir/article_9137_669287a489ab5a74d7a09a9f74296d71.pdf