نقش همگرایی سامانه‌های فشار بر رخداد توفان‌های غباری استان خوزستان دکتر غلامرضا براتی دکترحسن لشکری استادیار اقلیم¬شناسی دانشگاه شهید بهشتی دانشیار اقلیم¬شناسی دانشگاه شهید بهشتی فریبا کرمی کارشناس ارشد اقلیم¬شناسی دانشگاه رازی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/gdij.2011.569

چکیده

امروزه، یکی از پدیده‌های بحث‌انگیز آب‌وهوایی‌‌؛ توفان‌های غباری غرب و جنوب غرب ایران است. در این پژوهش با بررسی میزان افق دید از صفر تا 10000 متر، در مجموعه 6 ایستگاه هواسنجی از استان خوزستان طی سال‌های 1374 تا 1378، رخداد روزانه غبار با شناسه (06) استخراج شد. نخستین نتایج، نشانگر وقوع 288 توفان غباری بود که همگی در دوره­­ی گرم سال یعنی فاصله‌ی زمانی اردیبهشت تا مهرماه رخ داده‌اند. از این مجموعه بر پایه­ی بیشینه دوام و گسترش مکانی، تعداد 10 توفان شاخص تعیین شد که با تهیه و بررسی نقشه‌های روزانه­ی هوا طی روزهای غبارآلود، الگوهای همدید سامانه‌های فشار مؤثر در ترازهای پایین ومیانی جو برای روزهای آغازین، اوج و پایانی هر توفان طراحی شد.
مقایسه­ی الگوهای روزهای آغازین عموم توفان‌های غباری با روز اوج هر توفان در تراز دریای آزاد، نشانگر نزدیک شدن همزمان دو سامانه‌ی کم­­فشار ایران- پاکستان و سامانه­ی پرفشار آزور به­ ترتیب از خاور و باختر سرزمین مورد پژوهش به همدیگر بود. احراز این نزدیکی در ترازهای بالا شامل 850 و 700 هکتوپاسکال در جنوبغرب ایران که از جمله نتایج آن افزایش شیب فشار و بالتبع ناپایداری جوی روی خوزستان بود؛ با کاهش افق دید درعموم شهرهای موردمطالعه طی روزهای اوج هماهنگ­بود. همچنین استخراج سمت باد از نقشه‌های ‌NCEP در تراز 700 هکتوپاسکال و تراز دریای آزاد، وقوع جریان‌های هوای شمال­غربی از شرق عراق و جریان‌های هوای غربی ازشمال عربستان و در نتیجه انتقال غبار از سطح بیابان‌های برهنه و بی‌گیاه این مناطق را تأیید کرد. 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

نقش همگرایی سامانه‌های فشار بر رخداد توفان‌های غباری استان خوزستان