جستارهای نوین در شناخت نظری مفهوم جغرافیای فرهنگی در مکتب پدیدارشناسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار جغرافیای سیاسی دانشگاه یزد، دانشکده علوم انسانی، گروه جغرافیا، یزد، ایران

10.22111/gdij.2020.5457

چکیده

در فلسفۀ علم و به‌ویژه در علوم انسانی، تعریف و شناخت مفاهیم و موضوعات مورد مطالعه دارای مبانی هستی‌شناسانه و معرفت‌شناسانۀ متفاوت و حتی متضاد است؛ به‌عبارت‌دیگر، شناخت یک مفهوم در مکاتب مختلف می‌تواند دارای تعاریف متضاد باشد. از این جهت تعیین چارچوب نظری شناخت یک مفهوم بنیادین، یکی از مبنایی‌ترین اصول در مطالعه و شناخت مفاهیم و موضوعات است. در علوم جغرافیایی یکی از مفاهیم و پارادایم‌های تعیین‌کنندۀ حوزۀ معرفتی جغرافیای فرهنگی است که تفسیر آن در مکاتب مختلف فلسفی از‌جمله در پدیدارشناسی متفاوت است؛ از‌این‌رو با توجه به بنیادین‌بودن نوع پژوهش، کوشش شده با مراجعه به مستندات معتبر نظری نوعی نگاه نقادانه در رابطه با شناخت جغرافیای فرهنگی در مکتب پدیدارشناسی ارائه شود. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که اصولاً ساحت هستی‌شناسانۀ جغرافیای فرهنگی در زیرمجموعۀ علوم جغرافیایی ناشی از ادراک و شناخت ذهنی پدیده‌ها در ذهن انسان (دیزاین) در یک قلمرو فرهنگی- اجتماعی متمایز است. ضمن اینکه انسان در مکان خود به ایجاد و توسعۀ روابط اکولوژیکی می‌پردازد و پیوند خود را در ابعاد مختلف با آن مستحکم می‌کند و آنچنان به مکان وابسته می‌شود که از حد روابط مادی با مکان فراتر می‌رود و نوعی علاقۀ حسی، عاطفی و غیرمادی شکل می‌یابد. برحسب این دیدگاه، شکل‌گیری فرایند توسعه در یک قلمرو فرهنگی- فضایی مستلزم برانگیختن ارزش‌ها و سرمشق‌های رفتاری خاص میان عموم مردم است. از حیث روش‌شناسی نیز اصولاً جغرافیای فرهنگی در مکتب پدیدارشناسی بر‌اساس روش‌شناسی کیفی، توسعه پیدا می‌کند که وابسته‌به شناخت دقیق احساس‌ها و اذهان مردم نسبت‌به فضای جغرافیایی است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Inquiry to Understanding the concept of cultural geography in the school of phenomenology

نویسنده [English]

  • ehsan lashgari tafaroushi
چکیده [English]

In the human science, one concept may be having been some definition or even may be this narration was contradiction with each other in different philosophical schools. This research with theoretical approach is to clarify the concept of cultural geography and the causes of cultural territories changes in the constructivism school. This research has fundamental approaches in the philosophy of geography and for compilation of information has been referred to valid document and bibliography. In this regard, in first stage, was attempted the foundation of cultural geography concept in constructivism school were extracted. Then, are explained how to obtain knowledge and solve unknowns space in cultural geography Influenced by the school of constructivism. In this discourse, processes and icons in geographical space, were made by social structure and in analyzing the making space. Following this idea, geographers believe that the change in geographical space in various aspects is depend on social and cultural functions and the mentality of people is not distinct and separate from the dominant of structures values. Another functional consequences of constructivism in cultural geography, formation of Sovereignty and jurisdiction by the formation of a structural culture in a specific geographical space. According to this view, the formation of development process in a culture territory involves stimulating certain behaviors and values among the general public. As previously mentioned, basically in view of constructivism, dialectical (motion and contrast) formed in geographical space, comes from the ruling cultural structure.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Cultural geography"
  • "Territory"
  • "Ontology"
  • "phenomenology"
-    اشتراوس، لئو (1373). فلسفۀ سیاسی چیست؟. ترجمه فرهنگ رجایی، تهران: شرکت انتشارات علمی- فرهنگی.

 

-    الهی‌راد، صفدر (1395). آشنایی با هرمنوتیک. تهران. انتشارات سمت.

 

-    بدیعی،مرجان؛ محمدباقر قالیباف؛ سیدموسی پورموسوی؛ محمدهادی پوینده (1393). تبیین جغرافیایی بنیادهای هویت در مقیاس محلی، فصلنامۀ پژوهش‌های جغرافیای انسانی. دورۀ 46. شمارۀ 3. صفحات 525-505.

-    بدیعی،مرجان؛محمدهادی پوینده (1392).پدیدارشناسی و رابطۀ هویت و مکان در مقیاس‌های جغرافیایی، فصلنامۀ علمی- پژوهشی نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی. سال پنجم. شمارۀ دوم. صفحات 19-1.

http://geography.journals.iau-garmsar. c.ir/article_666732.html

 

-    برگر، لوکمان؛ پیتر لوکمان (1375). ساخت اجتماعی واقعیت؛ رساله‌ای در جامعه‌شناسی شناخت. ترجمۀ فریبرز مجیدی. تهران. انتشارات علمی و فرهنگی.

 

-    پرایس، ریچارد؛ کریستین اسمیت (1386). نظریه‌های انتقادی روابط بین‌الملل و مکتب برسازی. مجموعه مقالات نوواقع‌گرایی، نظریۀ انتقادی و مکتب برسازی، گردآورنده اندرو لینکلیتر. ترجمه علیرضا طیب. تهران. انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امورخارجه.

-    پوپر، کارل (1372). واقعی‌گری و هدف علم، ترجمه احمد آرام. تهران. انتشارات سروش.

 

-    پیرسون، کیت آنسل (1388). چگونه نیچه بخوانیم؟ ترجمۀ لیلا کوچک‌منش. تهران. انتشارات رخداد نو.

 

-    جردن، تری؛ لستر روانتری (1380). مقدمه‌ای بر جغرافیای فرهنگی، ترجمه محمد سلیمانی و سیمین تولایی. تهران. انتشارات پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.

 

-    جمادی، سیاوش (1392). زمینه و زمانۀ پدیدارشناسی، جستاری در زندگی و اندیشه‌های هوسرل و هایدگر، چاپ چهارم. تهران. انتشارات ققنوس.

 

-    جهانبگلو، رامین (1384). تأملات هگلی. تهران. نشر نی.

 

 

-    جوان، جعفر؛ سعید دلیل؛ سلمانی‌مقدم (1392). دیالیکتیک فضا از منظر لوفور، فصلنامۀ مطالعات مناطق خشک. سال سوم. شمارۀ دوازدهم. صفحات 17-1.

-

 

-    حافظ‌نیا، محمدرضا ( 1393). فلسفۀ جغرافیا، فصلنامۀ برنامه‌ریزی و آمایش فضا. دورۀ هیجدهم. شمارۀ 2. صفحات 56-27.

 

-    خاتمی، محمود (1374). جهان در اندیشۀ ‌هایدگر، چاپ دوم. تهران. انتشارات اندیشۀ معاصر.

 

-    دارتیگ، آندره (1373). پدیدارشناسی چیست؟، ترجمۀ محمود نوالی. چاپ اول. تهران. انتشارات سمت.

 

-    دیلتای، ویلهم (1392). به‌فهم‌در‌آوردن جامعۀ انسانی، ترجمۀ منوچهر صانعی دره‌بیدی.تهران. انتشارات ققنوس.

 

-    سعیدی، عباس (1368). بینش اسلامی و پدیده‌های جغرافیایی، مشهد. آستان قدس رضوی.

 

-     شریعتمداری، علی (‌1390). فلسفه، تهران. دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

 

-    شکویی، حسین (1383). اندیشه‌های نو در فلسفۀ جغرافیا، جلد دوم. تهران. انتشارات گیتاشناسی.

 

-    شورمراسمیت، پاملا (1392). جغرافیای فرهنگی، مترجم علی احمدی. تهران. انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).

 

-    شولتز، کریستین (1388). معماری: حضور، زبان و مکان، ترجمه محمود یاراحمدی. تهران. نشر آگاه.

-    صالحی امیری، سیدرضا ؛ امیر  عظیمی (1387). مبانی سیاستگذاری و برنامه‌ریزی فرهنگی، تهران. پژوهشکدۀ تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.

 

-    صدوق، حسن؛ عباس سعیدی (1387). نظام فضایی به‌مثابۀ جوهرۀ مطالعات جغرافیایی، فصلنامۀ جغرافیا. سال چهارم.  شمارۀ 10 و 11. صفحات 24-7.

 

-    عبدخدایی، مجتبی (1394). روش‌های کاوش در دولت مدرن، فصلنامۀ روش‌شناسی. سال 21. شمارۀ 84. صفحات 85- 57.

 

-    غلامرضاکاشی، محمدجواد (1381). اخلاق و برنامه‌ریزی فرهنگی، فصلنامۀ فرهنگ عمومی. شماره 33.

 

-    کاظمی، علی‌اصغر (1374). سیاست‌سنجی؛ روش‌های کمّی در سیاست بین‌الملل، تهران. انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین‌الملل وزارت امورخارجه.

-    کلانتری، عبدالحسین (1391). گفتمان از سه منظر زبان‌شناختی، فلسفی و جامعه‌شناختی، تهران. انتشارات جامعه‌شناسان.

 

-    لشگری تفرشی، احسان؛ سیدعباس احمدی (1395). اصول و مبانی جغرافیای فرهنگی؛ با تأکید بر جغرافیای فرهنگی ایران، تهران. انتشارات سمت.

 

-    لشگری تفرشی، احسان (1393). سیاست و شهر؛ دیدگاه‌های نو در جغرافیای سیاسی فضای شهری، تهران. نشر انتخاب.

 

-    رامشت، محمدحسین (1388). فضا در ژئومورفولوژی، فصلنامۀ برنامه‌ریزی و آمایش فضا (مدرس). دورۀ چهاردهم. شمارۀ 4. صفحات 136- 111.

 

-    رِلف، ادوراد (1389). مکان و بی‌مکانی، ترجمۀ حمیدرضا نقصان محمدی، کاظم مندگاری، زهیر متکی. تهران. نشر آرمان‌شهر.

 

-    رهبری، مهدی (1385). هرمنوتیک و سیاست، تهران. نشر کویر.

 

-    کلانتری، عبدالحسین (1391). گفتمان از سه منظر زبان‌شناختی، فلسفی و جامعه‌شناختی. تهران. انتشارات جامعه‌شناسان.

 

 

-    مارسل، گابریل (1387). فلسفۀ اگزیستانسیالیسم. ترجمۀ شهلا اسلامی. نشر نگاه معاصر.

 

-    متقی، افشین؛ مصطفی رشیدی (1394). جغرافیا، بر ساخت‌گرایی و تبیین برساخت‌گرایانۀ ژئوپلیتیک، فصلنامۀ جغرافیا و توسعه. شمارۀ 39. تابستان 1394. صفحات 126-107.

 

-    متقی، ابراهیم؛ حجت کاظمی (1386). سازه‌انگاری، هویت، زبان و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامۀ سیاست. دورة 37. شمارة 4. صفحات 67-49.

 

-    متوسلی، محمود (1382). توسعۀ اقتصادی؛ مفاهیم، مبانی نظری با رویکرد نهادگرایی و روش‌شناسی، تهران. انتشارات سمت.

 

-    مجتهدی، کریم (1371). پدیدارشناسی برحسب نظر هگل، تهران. انتشارات علمی و فرهنگی.

 

-    مصلح، علی‌اصغر (1384). فلسفه‌های اگزیستانس، تهران. پژوهشکدۀ فرهنگ و اندیشۀ دینی.

 

-    مقیمی، ابراهیم (1391). فلسفۀ تغییرات محیطی، تهران. انتشارات دانشگاه تهران.

 

-    ملایری،محمدحسین (1390).فلسفۀ علم پدیدارشناسی هرمنوتیک، چاپ نخست. تهران. انتشارات مرکز تحقیقات استراتژیک.

 

-    ملایری،محمدحسین(1389). فلسفۀ علم پدیدارشناسی هرمنوتیک و پژوهش کیفی، فصلنامۀ راهبرد. سال نوزدهم. شمارۀ 54. پاییز 1389. صفحات 106-59.

 

-    مرادی، اسکندر؛ رسول افضلی (1392). اندیشه‌های جدید در ژئوپلیتیک، تهران. نشر زیتون سبز.

 

-    موسایی، میثم (1387). دین، فرهنگ و توسعه، تهران. انتشارات جامعه‌شناسان.

 

-    مومنی، مصطفی (1383). رویکرد جریان دیالکتیکی روابط دین و محیط: مدل بوخوم بحثی در جغرافیای جهان‌بینی، مجموعه مقالات دهمین کنگرۀ جغرافیایی ایران. تهران. انتشارات دانشگاه امام حسین(ع).

-    میلنر، آندرو؛ جف براویت (1390). درآمدی بر نظریۀ فرهنگی معاصر، ترجمه جمال محمدی. تهران. انتشارات ققنوس.

 

 

-    نیچه، فریدریش و دیگران ( 1387). هرمنوتیک مدرن: گزینۀ جستارها، ترجمه بابک احمدی، مهران مهاجر و محمد نبوی. تهران. نشر مرکز.

 

-    ورنو، روژه؛ ژان وال ( 1379). نگاهی به پدیدارشناسی و فلسفۀ هست‌ بودن، ترجمۀ یحیی مهدوی. چاپ اول. تهران. انتشارات خوارزمی.

 

-    هایدگر، مارتین (1387). هستی و زمان، ترجمۀ سیاوش جمادی. تهران. نشر ققنوس.

 

-     Ashly, R, K (1987). "The Geopolitics of Space: Toward a Critical Social Theory of International Politics", Alternatives Journal, Vol, 12, No. 4.

-     Cosgrove, D & Jackson, P )1987) . "The new direction in cultural geography", Area journal, 19, PP 95-101.

 

-     Dalby, Simon (2014). "Imperialism, Domination, Culture: the continued relevance of critical geopolitics"; Geopolitics journal, January 2014, DOI: 10.1080/14650040802203679.

-     Entrikin, Tepple (2006). Humanism and democrative place - making approaches to human geography, Edited by Valentin, G &  Aitken, s; London: Sage publication.

 

 

-     Lorimer, Hayden (2008). "Cultural geography: non- representational condition and concerns"; Progress in human geography,

DOI: 10.1177/0309132507086882.

-     Peet, R (1998). Modern geography thought, Oxford: Blackwell.

-     Peck, Jamie & Wills, Jane (2000). "What is geography"; Antipode journal, volume 32, no1.

-     Slater,D)1999).Situatinggeopoliticalrepresentation:inside/outside&the crisis of nationaldevelopment, Human geography today, Cambridge.

 

-     Smith, J, M (2009). Humanism/ Humanistic Geography; In R.Kitchin & N. Thrift (eds), International Encyclopedia of Human Geography, Oxford: Elsevier.

 

-     Youngs, G.(2008). International relations in a global age: a concept challenge, Cambridge: polity press.