تحلیل نقشِ مدیریت مبتنی بر حکمروایی خوب در توسعۀ پایدار روستایی مطالعۀ موردی: دهستان فیلستان، شهرستان پاکدشت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌‌‌‌ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور تهران، تهران، ایران

2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌‌‌‌ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 کارشناس ‌‌ارشد جغرافیا و برنامه‌‌‌‌ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

10.22111/gdij.2020.5178

چکیده

حکمروایی خوب روستایی، پیش شرطی برای توسعه پایدار روستایی بر شمرده می شود، با استقرار رهیافت حکمروایی خوب روستایی در محیط روستاها، می توان عدم تمرکز، مدیریت منابع روستایی، مشارکت همگانی، شراکت بین دولت و جامعه مدنی و بخش خصوصی را در بطن جامعه روستایی نهادینه کرد. پژوهش حاضر به منظور تحلیل نقش مدیریتی مبتنی بر حکمروایی خوب در توسعه پایدار روستایی دهستان فیلستان شهرستان پاکدشت انجام شده است. پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی است و روش پژوهش از نوع توصیفی– تحلیلی می باشد. جمع آوری داده ها و اطلاعات به دو صورت اسنادی و میدانی (پرسشنامه) در نه شاخص: مشارکت، شفافیت، قانون مداری، عدالت، پاسخگویی، مسئولیت پذیری، نظارت، کارآیی و اثربخشی و تخصص گرایی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل سرپرستان خانوار در روستاهای دهستان فیلستان (شهرستان پاکدشت) بوده که بر اساس فرمول کوکران حجم نمونه 354 خانوار محاسبه و به صورت تصادفی ساده توزیع گردید. برای تحلیل داده ها از تکنیک شانون، تکنیک کوپراس، مدل ویکور، میانگین رتبه و t تک نمونه ای و رگرسیون گام به گام استفاده شد. در این پژوهش، شاخص پاسخگویی با استفاده از تکنیک شانون بیشنرین امتیاز (9811/0) و شاخص تخصص گرایی کمترین امتیاز (8631/0) را به خود اختصاص داده اند. بر اساس تکنیک کوپراس، روستای فیلستان بهترین وضعیت را از لحاظ 9 شاخص حکمروایی خوب محلی در بین روستاهای این دهستان داراست و با توجه به مدل ویکور، روستای فیلستان در بین سایر روستاهای دهستان فیلستان از لحاظ پایداری در رتبه اول قرار دارد. سطح حکمروایی و پایداری روستاها در سطح مطلوب بود و رابطه معناداری بین حکمروایی خوب و پایداری روستایی وجود داشت. نتیجه آزمون رگرسیون گام به گام نشان می دهد که مقدار بتای شاخص پاسخگویی با 325/0 =β بیشترین اهمیت را در افزایش سطح حکمروایی روستاها داراست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the role of governance based on good governance in sustainable rural development(Case study: Filestan District, Pakdasht Township)

نویسندگان [English]

  • masoomeh pazoki 1
  • davood shikhi 2
  • shirin samadi mogadam 3
چکیده [English]

Good rural governance is a prerequisite for sustainable rural development, by establishing good rural governance in the rural environment, decentralization, rural resource management, and public participation, the partnership between the government and civil society and the private sector can be institutionalized in the rural community. The present study was conducted to analyze the management role that is based on good governance in rural sustainable development of the Filestan disrtict of Pakdasht Township. The present research is applied in terms of purpose and the research method is descriptive-analytic. Data collection was done in both documents and field (questionnaires) in nine indicators: participation, transparency, the rule of law, equity, accountability, responsibility, Supervision, Effectiveness & Efficiency, and specialization. The statistical population of this research is the Households of the studied villages, which according to the Cochran formula, the sample size of 354 families was calculated. To analysis data using Shannon's technique, Copras technique, Vikor model. Mean and one sample t-test And regression step by step Used. In this research, by using the Shannon technique, the accountability index has the highest score (0.9811) and the specialization index have the lowest level (0.8631). Based on the COPRAS technique, the Filestan Village has the best and According to the VIKOR model, the Filestan Village is ranked first in terms of sustainability among other villages And the result of the stepwise regression test shows that the beta value of the accountability index with β = 0.325 has the most importance in increasing the rural governor's level.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Good governance
  • Sustainable Rural Development
  • Copras Technique
  • Vicor Model
  • Philestane District
-  ابراهیم‌‌زاده، عیسی؛ مرتضی اسدیان (1392). تحلیل و ارزیابی میزان تحقق‌‌پذیری حکمروایی خوب شهری در ایران موردشناسی: شهر کاشمر، مجلۀ جغرافیا و آمایش شهری- منطقه‌‌‌‌ای. شمارۀ 6. صفحات 30-17.

-  احمدی، منیژه؛ مهدی چراغی (1396). ارزیابی عوامل مؤثر بر تحقق حکمروایی خوب روستایی با تأکید بر عملکرد دهیاری‌‌‌‌ها مطالعۀ موردی: دهستان چایپاره بالا، فصلنامۀ جغرافیا و برنامه‌‌‌‌ریزی منطقه‌‌‌‌ای. سال 7. شمارۀ 4. صفحات 44-33.

-  امینیان، ناصر؛ امیرعلی سید نقوی؛ منوچهر جهانیان و سید محسن امامی (1396). وضعیت ارزیابی شاخص‌‌‌‌های حکمروایی مطلوب در توسعۀ گردشگری شهری، فصلنامۀ اقتصاد ‌و مدیریت‌ شهری. سال 5. شمارۀ  18.
صفحات 139- 127.

-  بدری، سید علی؛ مجتبی قدیری معصوم؛ صامت فرهادی؛ حافظ اسکندری (1390). مطالعه تطبیقی مدیریت روستایی ایران و چین با رویکرد حکمروایی، فصلنامۀ روستا و توسعه. سال14. شمارۀ 3. صفحات 91-69.

-  بزی، خدارحم (1395). اهمیت‌‌سنجی شاخص‌‌‌‌های حکمروایی خوب شهری از دیدگاه زنان، مطالعة موردی: شهر زابل، پژوهشنامة زنان. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات‌فرهنگی.سال هفتم. شمارۀ 15. صفحات 72-51.

-  پورطاهری، مهدی؛ علی حاجی‌‌نژاد؛ احدالله فتاحی؛ رضا نعمتی (1393).ارزیابی آسیب‌‌پذیری فیزیکی سکونتگاه‌‌‌‌های روستایی در برابر مخاطرات طبیعی با استفاده از مدل تصمیم‌‌‌‌گیری کوپراس، برنامه‌‌‌‌ریزی و آمایش فضا. دورۀ 18. شمارۀ 3. صفحات 53-29.

-  پورطاهری، مهدی؛ حمدالله سجاسی قیداری؛ طاهره صادقلو (1389). سنجش و اولویت‌بندی پایداری اجتماعی در مناطق روستایی بااستفاده از تکنیک رتبه‌بندی براساس تشابه به حل ایده‌آل فازی، مجله پژوهش‌های روستایی. دورۀ 1. شمارۀ 1. صفحات 30-1.

-  پورمحمدی، محمدرضا؛ کریم حسین‌‌زاده دلیر؛ عیسی پیری (1389). حکمروایی مطلوب شهری بر بنیان سرمایۀ اجتماعی: آزمون نظم نهادی- فضایی ارتباطی و فاعلیت‌‌مندی غیراقتصادی، مجلۀ مطالعات جغرافیایی مناطق خشک. سال اول. شمارۀ 1. صفحات 52-35.

-    تقوایی، علی‌‌‌‌اکبر؛ رسول تاجدار (1388). درآمدی بر حکمروایی خوب شهری در رویکردی تحلیلی، مجلۀ مدیریت شهری. شمارۀ 23. صفحات 58-45.

-  توکلی، ‌‌‌‌هانیه و مهدی مؤمنی (1395). بررسی میزان تحقق‌‌پذیری شاخص‌‌‌‌های حکمروایی خوب شهری با تأکید بر کیفیت زندگی شهری (مطالعۀ موردی مناطق 1، 7 و 22 شهر تهران)، فصلنامۀ مطالعات مدیریت شهری. سال هشتم، شمارۀ 26. صفحات 18-1.

-  حاجی‌‌علی‌‌زاده، جواد؛ چمران موسوی؛ عطاءالله زرافشان (1395). تحلیلی بر همبستگی بین الگوی حکمروایی شایستۀ شهری و میزان مشارکت شهروندی (مطالعۀ موردی شهر شیراز)، فصلنامۀ علمی-پژوهشی فضای جغرافیایی. سال شانزدهم. شمارۀ 54. صفحات 260-237.

-  حاجی‌‌نژاد، علی؛ ابوذر پایدار؛ حامد ارشد (1395). تحلیل جایگاه و تدوین برنامۀ استراتژیک حکمروایی خوب، مطالعۀ موردی: شهر زاهدان، مجلۀ جغرافیا و توسعه. شمارۀ 42. صفحات 82-63.

-  حاجی‌‌‌‌نژاد، علی؛ احدالله فتاحی؛ ابوذر پایدار (1394). کاربرد مدل‌‌‌‌ها و فنون تصمیم‌‌‌‌گیری در جغرافیا با تأکید بر برنامه‌‌‌‌ریزی روستایی، شهری و گردشگری، انتشارات جهاد دانشگاهی. چاپ اول. تهران.

-  حیدری‌‌‌‌ساربان، وکیل (1396). بررسی اثرات سرمایۀ اجتماعی بر حکمروایی روستایی (مطالعۀ موردی: روستاهای شهرستان اردبیل)، فصلنامۀ مطالعات توسعۀ اجتماعی-فرهنگی. دورۀ ششم. شمارۀ 2. صفحات 44-9.

-  داورخانی، فضیله؛ محمد سلمانی؛ صامت فرهادی؛ زهره زارع (1390). حکمروایی خوب راهبردی برای کاهش فقر روستایی، فصلنامۀ نگرش‌‌‌‌های نو در جغرافیای انسانی. سال3. شمارۀ 4. صفحات 121- 103.

-  دربان‌‌آستانه، علیرضا؛ محمدرضا رضوانی (1391). تبیین عوامل مؤثر بر حکمروایی روستایی در حکومت‌‌‌‌های محلی مطالعۀ موردی: شهرستان قزوین، مجلۀ مدیریت شهری. دوره 10، شمارۀ 29. صفحات 198-179.

-  دربان‌‌آستانه، علیرضا؛ محمدرضا رضوانی؛ سید حسن مطیعی‌‌‌‌لنگرودی؛ سید علی بدری (1389). سنجش و تحلیل عوامل مؤثر بر حکمروایی روستایی در حکومت‌‌‌‌های محلی (مطالعۀ موردی: شهرستان قزوین)، پژوهش‌‌‌‌های جغرافیای انسانی. شمارۀ 73. صفحات 118-99.

-  رضوانی، محمدرضا؛ ولی‌‌‌‌الله نظری؛ محمدامین خراسانی (1389). فرهنگ مفاهیم و اصطلاحات برنامه‌‌‌‌ریزی و توسعۀ روستایی، انتشارات جهاد دانشگاهی. دانشگاه تهران. چاپ اول. تهران.

-  رکن‌‌‌‌الدین افتخاری، عبدالرضا؛ سید علی بدری (1391). بنیان‌‌‌‌های نظریه‌‌‌‌ای الگوی توسعه‌‌‌‌ای روستای نمونه، انتشارات استانداری گیلان. چاپ اول. تهران.

-  رکن‌‌الدین افتخاری، عبدالرضا؛ جلال عظیمی آملی؛ مهدی پورطاهری؛ زهرا احمدی‌‌‌‌پور (1391). ارائۀ الگوی مناسب حکمروایی خوب روستایی در ایران، فصلنامۀ ژئوپلیتیک. سال8. شمارۀ 2. صفحات 28-1.

-  رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا؛ جلال عظیمی آملی؛ مهدی پورطاهری؛ زهرا احمدی‌‌‌‌پور (1390). تبیین رابطۀ رهیافت حکمروایی خوب و توسعۀ پایدار روستایی در مناطق روستایی استان مازندران، مجلۀ پژوهش‌‌‌‌های روستایی. سال دوم. شمارۀ 4. صفحات 34-1.

-  سجادی، ژیلا؛ کیومرث یارمرادی؛ رضا کانونی؛ مرتضی حیدری (1396). نقش حکمروایی شایسته در ارتقای کیفیت محیطِِ‌‌زیست شهری از دیدگاه ساکنان، مطالعۀ موردی: محله باغ فردوس منطقۀ یک شهر تهران، دوفصلنامۀ پژوهش‌‌‌‌های بوم‌‌شناسی شهری. سال هشتم. شمارۀ 1. پیاپی 15. صفحات 108-95.

-  شریف‌‌‌‌زادگان، محمدحسین؛ هانیه شمس‌‌‌‌کوشکی (1393). برنامه‌‌‌‌ریزی فضایی راهبردی برای حکمروایی یکپارچه منطقه‌‌‌‌ای در منطقۀ کلان‌‌‌‌شهری تهران، مجلۀ مدیریت شهری. شمارۀ 34. صفحات 296-273.

-  شفیعی‌‌‌‌ثابت، ناصر؛ بهزاد دوستی؛ معصومه قربانی (1395). ارزیابی میزان آسیب‌‌‌‌پذیری سکونتگاه‌‌های روستایی از پدیدۀ خشکسالی با استفاده از مدل تصمیم‌‌‌‌گیری چندشاخصه کوپراس (مطالعۀ موردی: شهرستان دلفان)، فصلنامۀ جغرافیای طبیعی. سال نهم. شمارۀ 31. صفحات 135-119.

-  شماعی، علی؛ علی‌‌‌‌اصغر آدینه‌‌وند؛ مریم حاجی‌‌‌‌زاده (1391). ارزیابی عملکرد شهرداری‌‌‌‌ها براساس حکمروایی خوب شهری (مطالعۀ موردی: شهر یاسوج)، فصلنامۀ مطالعات مدیریت‌شهری.سال4.شمارۀ 11. صفحات 20-1.

 

-  شیعه، اسماعیل؛ سید عبدالهادی دانشپور؛ مریم روستا (1393). تدوین مدل شاخص‌‌‌‌های مکانی پایداری اجتماعی به کمک روش دلفی و تکنیک شانون، مجلۀ معماری و شهرسازی آرمان‌‌‌‌شهر. شمارۀ 19. صفحات 129-119.

-  صرافی، مظفر؛ جواد اطاعت؛ فرهاد دژپسند؛ علی دینی ترکمانی؛ محمود سریع‌القلم؛ وحید محمودی؛ بهروز هادی زنور (1392). مبانی توسعۀ پایدار در ایران، انتشارات نشر علم. چاپ اول. تهران.

-    عظیمی‌‌‌‌آملی، جلال؛ عبدالرضا رکن‌‌‌‌الدین افتخاری (1393). حکمروایی روستایی (مدیریت توسعۀ پایدار). انتشارات سمت. چاپ اول. تهران.

-  فاطمی‌‌‌‌نیا، سیاوش (1386). فرهنگ شهروندی: محصول و محمل حاکمیت خوب، سازمان کارا و شهروند فعال، مجلۀ رفاه اجتماعی. دورۀ 7. شمارۀ 26. صفحات 58-35.

-  فرهادی، صامت؛ زهره زارع (1389). نگرشی بر مدیریت روستایی چین با رویکرد حکمروایی، مجلۀ مسکن و محیط روستا. شمارۀ 132. صفحات 61-47.

-  رحمانی‌‌‌‌فضلی، عبدالرضا؛ مظفر صادقی؛ جهانبخش علیپوریان (1393). بنیان‌‌های نظری حکمروایی خوب در فرایند مدیریت روستایی نوین، مجلۀ مدیریت شهری. شمارۀ 37. صفحات 54-43.

-  رحمانی‌‌فضلی، عبدالرضا؛ رحمت‌‌الله منشی‌‌زاد؛ بیژن رحمانی؛ جهانبخش علیپوریان (1396). تحلیل جایگاه مدیریت روستایی مبتنی بر رویکرد حکمروایی خوب در توسعة پایدار روستایی (مطالعة موردی: مقایسة بخش مرکزی کوهدشت و بخش لواسانات شمیرانات)، مجلة پژوهش و برنامه‌‌‌‌ریزی روستایی. سال 6. شمارۀ 1.
صفحات 153-133.

-    کریمی، جعفر؛ محمدرضا محبوب‌‌‌‌فر (1391). تکنیک‌‌‌‌ها و مدل‌‌‌‌های برنامه‌‌‌‌ریزی توریسم، انتشارات ارکان دانش. چاپ اول. تهران.

-    کریمی‌‌‌‌مله، علی (1391). تأملی نظری در نسبت حکمرانی خوب و امنیت ملی، فصلنامۀ مطالعات راهبردی. سال  15. شمارۀ 4. صفحات81-43.

-    کلانتری، خلیل (1385). پردازش و تحلیل داده‌‌‌‌ها در تحقیقات‌‌‌‌‌اجتماعی- اقتصادی. نشر شریف. چاپ اول. تهران.

 

-  محمدی‌‌‌‌یگانه، بهروز؛ جمشید عینالی؛ مهدی چراغی؛ فرزانه فریحی (1392). تحلیلی بر موانع اقتصادی- اجتماعی مشارکت روستاییان در فرایند مدیریت روستایی (مطالعۀ موردی: دهستان لیشتر، شهرستان گچساران)، مجلۀ فرایند مدیریت توسعه. دورۀ 26. شمارۀ 1.
صفحات 125-109.

-  مرشدی، بهنام؛ داریوش احمدی؛ حسینعلی فرجی‌‌‌‌سبکبار؛ محمدرضا رضوانی (1395). پهنه‌‌‌‌بندی فضایی کانون‌‌‌‌های گردشگری به‌‌‌‌منظور تعیین مناطق بهینۀ خدمات گردشگری در استان فارس، فصلنامۀ برنامه‌‌‌‌ریزی منطقه‌‌‌‌ای. سال 6. شمارۀ پیاپی 21. صفحات 30-17.

-  نجارزاده، محمد؛ ذبیح‌‌الله ترابی؛ احمد ملکان (1396). بررسی تأثیر سرمایة اجتماعی بر حکمروایی خوب و پایداری جوامع روستایی با نقش تعدیل‌‌گری سرمایة فرهنگی؛ مورد مطالعه: دهستان گودین شهرستان کنگاور، فصلنامه علمی- پژوهشی برنامه‌‌‌‌ریزی فضایی (جغرافیا). سال هفتم. شمارۀ سوم. پیاپی 26. صفحات 40-25.

-  نوروزی، اصغر؛ داود مهدوی؛ زهرا بدری‌‌‌‌زاده (1396). ارزیابی عملکرد دهیاری‌‌‌‌ها در چارچوب شاخص‌‌‌‌های حکمروایی خوب روستایی (مورد مطالعه: بخش مرکزی شهرستان اصفهان)، فصلنامۀ پژوهش‌‌‌‌های روستایی.  
دورۀ 8. شمارۀ 4. صفحات 663-649.

-   Gallego-Álvarez, Isabel & Fernández-Gómez, María José (2016). Governance, Environmental and Economic Factors: An international analysis Environmental Policy and Governance Env. Pol. Gov. 26, 29-44. Published online in Wiley Online Library (wileyonlinelibrary.com)

DOI: 10.1002/ eet.1695.

-   Newig, Jens & Fritsch, Oliver (2009). Environmental Governance: Participatory, Multi-Level – and Effective? Environmental Policy and Governance Env. Pol.Gov.19, 197–214. Published online in Wiley InterScience.

(www.interscience.wiley.com).

DOI: 10.1002/eet.509.

 

-   Minogue, Martin (2008). What Connects Regulatory Governance to Poverty? CRC, University, The Quarterly Review of Economics and Finance, No (48), 189-201.

-   Boucaret, Greert & De walle, Stermvan (2003). “Comparing Measures of Citizen Trust & Good Governance”, International Review of Administrative Sciences, Vol 69.

-   Mengisteab, Kidane (2009).Good Governance in the Eritrean Context, What Does It Entail? Eritrean Studies Review, Vol (2), No (2), 20-57.

-   Kaufmann, Daniel, Kraay, Aart, and Mastruzzil Massimo (2007). The Worldwide Governance Indicators Project: Answering the Critics, the World Bank, and Washington DC.

-   UNDP  (2002). Governance Unit Jakarta, Introducinggood Local Governance, the Indonesian Experience, Jakarta, University of Jakarta.

-   Iluţiu-Varvara, D. A., Mârza, C. M., Sas-Boca, I. M., & Ceclan, V. A (2015). The assessment and reduction of carbon oxides emissions at electric arc furnaces–essential factors for sustainable development. Procedia Technology, 19, 402-409.

-   Bhuiyan. S (2011). Transition Towards a Knowlidge- Based Society in postcommunist Kazakhstan: Dose Good Governance Matter? Matter? Matter? Journal of African Studies,
Vol 463. N. 4.