پتانسیل‌سنجی و رتبه‌ بندی قابلیت تبدیل فضای باز ساختمان‌های اداری به فضای باز عمومی نمونۀ موردی: شهر رشت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه گیلان، رشت،ایران

2 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

چکیده

فضاهای باز شهری بستر کالبدی تعاملات اجتماعی انسان و یکی از ملزومات زندگی در شهرها است که افزایش اینگونه از فضاها می‌تواند تأثیر به سزایی در افزایش سلامت، امنیت و تعاملات اجتماعی افراد داشته باشد. در سازمان فضایی شهرها پتاسیل‌های مختلفی در جهت افزایش این گونه از فضاها وجود دارد که یکی از انواع آن سازمان‌های دولتی است. به همین جهت پژوهش حاضر قصد دارد تا با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و مطالعات اسنادی، افزایش فضاهای باز شهری با بهره‌گیری از فضای باز 66 سازمان دولتی مستقر در محورهای اصلی و پرتردد شهر، را بررسی کند. برای این منظور در ابتدا شش شاخص مساحت فضای باز ادارات، عرض معابر دسترسی، فاصله از فضای سبز، نوع مراجعه‌کنندگان، اندازۀ بر فضای باز و تراکم جمعیت در محدودۀ خدمات‌رسانی ادارات با استفاده از داده‌های بلوک آماری 1390 در هریک از سازمانهای مورد مطالعه بررسی و سپس اهمیت آنها با توجه به نظر کارشناسان شهری نسبت به یکدیگر سنجیده شد. در ادامه با استفاده از نرم‌افزار Expert choice و روش AHPادارات مورد مطالعه از نظر فضای باز قابل استفاده رتبه‌بندی شدند.. نتایج بررسی ها نشان می دهد که 7/16 درصد از سازمانهای مورد مطالعه پتانسیل کمی برای استفاده از فضاهای باز جهت ایجاد مبلمان شهری واستفادۀ موقت رهگذران دارند. این در حالیست که 1/62 درصد از آنها توان متوسطی در این زمینه دارند که بیشترین تعداد آنها در محدوده‌های با تراکم بالا و متوسط شهر رشت است و در نهایت 2/21 درصد از سازمان‌های مورد مطالعه توان بالایی جهت تخصیص بخشی از فضای بازشان به فضای باز قابل استفاده شهروندان دارند که بیشترین تعداد آنها در قسمت ورودی شهر قرار دارند. بر این اساس اداره برق دارای بالا ترین رتبه در بین ادارات دولتی شهر از نظر فضای باز قابل استفاده جهت تبدیل به فضاهای باز شهری دارا است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Potentiometric and ranking capabilities of open-air open-air office buildings (Case study: Rasht city)

نویسندگان [English]

  • Esmaeil Aghaeizadeh 1
  • mehrnoosh mirabi moghaddam 2
  • robabeh mohamadzadeh 2
چکیده [English]

Open spaces in cities are good physical context for human social interaction and are one of the necessities of life that its increase can have a great impact in increasing the safety, security and social interactions of people.This study is descriptive- analytical with functional nature. Library and documentary method was used to collect . Then 66 administrativeThe results show that 66 government agencies in the city of Rasht do not have the same spatial distribution and their concentration in metropolitan areas is more than the rest of the places. Since the central areas of the city as the main core of the city are the center of activities and population density in this part of the city is more than the rest of the city the need for the formation of open spaces in these areas is felt more than the other places. relying on AHP the priorities of each government offices according to criteria related to outdoor use were determined Most organizations that are located in areas of the city center, lacks the necessary potential for the formation of these types of spaces.

کلیدواژه‌ها [English]

  • urban open space
  • government offices
  • AHP
  • Ptansyl Snjy
  • Rasht

-   بحرینی، سیدحسین (1393). تحلیل فضاهای شهری. تهران: مؤسسۀ انتشارات دانشگاه تهران.

-   بحرینی، سیدحسین (1377). فرایند طراحی شهری، تهران: مؤسسۀ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.

-   پاکزاد، جهانشاه (1389). مبانی نظری و فرایند طراحی شهری، تهران: انتشارات شهیدی.

-   پریزادی، طاهر؛ حجت شیخی؛ مریم ابراهیم پور (1391). مکان‌یابی فضای سبز شهری (پارک‌های درون‌شهری) با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعۀ موردی: منطقۀ 9 کلان‌شهر مشهد)، مجله علمی پژوهشی برنامه‌ریزی فضایی 134-111.

-   توسلی، محمود؛ ناصر بنیادی (1393).  طراحی فضای شهری (فضاهای شهری و جایگاه آن‌ها در زندگی و سیمای شهری)، تهران. انتشارات شهیدی.

-   تولایی، نوین (1382). فضای شهری و روابط اجتماعی- فرهنگی، مجله‌نامۀ پژوهش فرهنگی. 109-140.

-   رفیعیان، مجتبی؛ سیدعلی حسین‌پور (1390). نظریه، شهر، فضا، مدیریت شهری، تهران. طحان.

-   رفیعیان، مجتبی؛ علی‌اکبر تقوایی؛ مسعود خادمی؛ روجا علی‌پور (1391). بررسی تطبیقی رویکردهای سنجش کیفیت در طراحی فضاهای عمومی شهری، نشریۀ انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران،  صفحات 43-35.

-   رحیمی، محسن؛ ابوالفضل مشکینی؛ صابر محمدپور؛ محمد سراسرکانرود (1389). ارزشیابی و تحلیل کاربری‌های شهر یا تأکید بر کابری فضای سبز شهری شهر گلستان، مجلۀ جغرافیا و توسعۀ ناحیه‌ای. شمارۀ 15. 115-91.

-   سعیدی، عباس (1387). دانشنامۀ مدیریت شهری و روستایی، وزارت کشور- سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور.

-   سعیدنیا، احمد (1383). فضاهای سبز شهری شهرداری، وزارت کشور. جلد سوم.

-   شکوهی، حسین (1382). فلسفه‌های محیطی و مکتب‌های جغرافیایی، تهران. گیتاشناسی.

-   طرح جامع رشت- جلد هفتم (1386). تجزیه ‌و‌ تحلیل و استنتاج از بررسی‌ها (سازمان فضایی-کالبدی). مهندسان مشاور طرح و کاوش، رشت: وزارت مسکن و شهرسازی- سازمان مسکن و شهرسازی استان گیلان.

-   طرح جامع رشت- جلد دوم (1386). شناخت وضع موجود- شناسایی ویژگی‌های اجتماعی و اقتصادی، مهندسان مشاور طرح و کاوش، رشت: وزارت مسکن و شهرسازی- سازمان مسکن و شهرسازی استان گیلان.

-   عبدالله زاده، سیده‌مهسا (1391). فضاهای باز شهری، عرصۀ پویای شهر. ماهنامۀ دانش‌نما. 125-119.

-   فلاحت، محمدصادق؛ مریم کلامی (1387)، تأثیر فضای باز شهری بر کیفیت گذران اوقات فراغت شهروندان، مدیریت شهری، 98-85.

-   لینچ، کوین (1376). تئوری شکل خوب شهر، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

-   قربانی، رسول؛ راضیه تیموری؛ نعیمه ترکمن‌نیا؛ علیرضا جدیدیان (1393). ارزیابی تغییر کاربری اراضی شهری در جهت ناپایداری توسعۀ سکونتگاه‌های شهری (مطالعۀ موردی: باغشهر مراغه طی سال‌های 1380 تا 1390)، مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی، صفحات 84-73.

-   عالم، سارا (1393). راهکارهای ارتقاء هویت فضاهای باز شهری، همایش ملی معماری و شهرسازی در گذر زمان. صفحات 8-1.

-   کاشانی‌جو، خشایار (1389). بازشناخت رویکردهای نظری به فضاهای عمومی شهری، نشریۀ هویت شهر. سال چهارم. شمارۀ 6.

-   محمدزاده، رحمت (1390). بررسی کیفیت عوامل کیفیت عوامل فضایی و کالبدی فضاهای باز مجتمع‌های مسکونی شهر جدید سهند، نشریۀ هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی. 38-29.

-   مشیری، رحیم؛ آزیتا رجبی؛ سیده فضه جعفرنژاد شورکائی (1390). جایگاه عرصه‌های عمومی و همگانی در ایجاد هویت در شهرهای جدید (نمونۀ موردی: شهر جدید پرند)، فصلنامۀ جغرافیایی سرزمین. 17-1.

-   مظفر، فرهنگ؛ محسن فیضی؛ علی اسدپور (1392)، رویکردهای معاصر در پژوهش‌های محیطی فضاهای باز شهری، فصلنامۀ علمی پژوهشی آمایش محیط. 110-89.

-   مهندسین مشاور طرح و کاوش، (1388). کلیات ضوابط و مقررات ساختمانی و شهرسازی در شهر و مناطق خاص شهری، رشت: وزارت مسکن و شهرسازی. سازمان مسکن و شهرسازی استان گیلان.

-   نقصان‌محمدی، محمدرضا؛ فاطمه دهقان؛ فاطمه منتظری (1391). طراحی فضای شهری بوم‌گرا در توسعه‌های جدید شهری: آشتی توسعه و پایداری (با تأکید بر طراحی بوم‌گرا در خیابان‌های شهر یزد)، نشریۀ شهر و معماری بومی. 98-81.

-   هیراسکار، جی کی (1387). درآمدی بر مبانی برنامه‌ریزی شهری، محمد سلیمانی و احمدرضا یکانی‌فر. تهران. انتشارات جهاد دانشگاهی.

-    Chelkoff, G and Thibaud, JP (1992,1993)  L̉ espace Public, Modes Sensible. rbLes Annales de la Recherche Uanie, 57-58, 7-16.

-    Cybrwsky, Romani, Changing patterns of urban public space (Observations aassessments from the Tokyo and New York metropolitan areas) , 1999, All rights reserved Printed in Great Britain, PP.223-231.

-    Schüle, Andreas,  Gabriel, Katharina, Bolte,  Gabriele (2017). Relationship between neighbourhood socioeconomic position andneighbourhood public green space availability: An environmentalinequality analysis in a large German city applying generalized linearmodels, International Journal of Hygiene and Environmental Health, pp 1-8

-    Thompson, Catharine, Urban open space in the 21st century (2002). Landscape and Urban Planning, PP. 59-72.

-    Tenkel,S (1963).The importance of open space in  the urban pattern in wing L. citys and space the future use of the urbun spaces. Baltimore: Hopkins

-    Woolley, Helen (2003). Urban open space. Londen and New York: Spon Press.