پهنه‌‌ بندی خطر زمین‌‌‌‌لرزه و زمین‌‌‌‌لغزش به روش منطق فازی در رشته‌ کوه باقران (جنوب بیرجند)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار زمین شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی طبس، طبس، ایران

2 استادیار زمین شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 استادیار زمین شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی طبس، طبس،ایران

چکیده

زمین لغزش و زمین لرزه از مخاطرات طبیعی هستند که هر ساله باعث ایجاد خسارتهای جانی و مالی فراوانی در سطح کشور شده است. در این تحقیق پس از تهیه نقشه زمین لغزشها با استفاده از کارهای میدانی و نقشه های زمین شناسی، عوامل موثر در وقوع زمین لرزه و زمین لغزش در کوه باقران تهیه شد. و تراکم سطح آنها(وزن داخلی) محاسبه گردید. مقایسات زوجی بین این پارامترها صورت گرفت در این زمینه پارامترهای موثر، اولویت بندی شد. در مرحله بعدی با استفاده از منطق فازی، درجه عضویت پارمترها مشخص شد و در پایان با هم تلفیق شدند. از بین عوامل موثر بر زمین لرزه، پارامتر هم شتاب بیشترین وزن را به خود اختصاص داد. و از بین عوامل موثر بر وقوع زمین لغزش پارامتر همشتاب لرزه ای و فاصله از گسل بیشترین وزن را به خود اختصاص دادند. براساس نقشه های خروجی فازی زمین لرزه مشخص شد که جمع جبری فازی بهترین تطابق را با پراکنش زمین لرزه در منطقه دارد طوری که 42 درصد منطقه در کلاس خطر زیاد و خیلی زیاد زمین لرزه قرار دارد. در پایان پس از تلفیق نقشه های حاصل از زمین لغزش و زمین لرزه مشخص شد که جمع جبری فازی بهترین تطابق را دارد که به ترتیب 26/0، 19/0، 22/0 ،21/0 و 12/0 درصد از منطقه در کلاسهای خطر خیلی کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد نهایی حاصل از تلفیق زمین لرزه و زمین لغزش قرار دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Earthquake and Landslide Hazard Zonation Using Fuzzy Logic in Bagheran Mountain (South of Birjand)

نویسندگان [English]

  • mehdi hoseinabadi 1
  • seyed morteza mousavi 2
  • mohammad nazemi 3
1 tabas university
3 tabas university
چکیده [English]

Earthquake and Landslide are geological events which cause enormous human and financial losses in country every year. In this research first map of landslides distribution in Bagheran Mountain was prepared by aerial photos, geological maps and field surveys. Then effective factors in both earthquake and landslide occurrence are identified ، their class density and binary comparison were calculated, effective parameters will prioritize, then determine fuzzy membership degree of parameters by fuzzy logic and finally combined together. Zoning studies suggest that seismic Isoacceleration factor has highest weight in occurrence of earthquakes in the region. Also seismic acceleration and distance from fault factors have highest weight in occurrence of landslide in the region. The export maps of earthquake zonation from fuzzy operators show fuzzy sum map has high correlation with real map Thereby 42% of area are in high and very high risk classes of earthquake. Finally, after combination of landslide and earthquake maps combination was showed that fuzzy sum map has high correlation respectively12, 21, 22, 19 and 26% of the area are at very high risk class, high, medium, low and very low

کلیدواژه‌ها [English]

  • binary comparison
  • Fuzzy logic
  • fuzzy membership degree
  • fuzzy operators
  • bagheran mountain

-  اوهانیان، ترگم؛ شاهین طاطوسیان؛ جمشید افتخارنژاد (1978). نقشه1:100000 زمین شناسی بیرجند. ورقه بیرجند.  

-  حیدری‌آقاگل، مسعود (1394). بررسی ساختاری زیرکوه با نگرشی بر لرزه‌‌خیزی منطقه (حاجی‌آباد- شرق ایران)، پایان‌نامۀ تحصیلی کارشناسی ارشد. دانشگاه بیرجند. 186 ص.

-  تاناکا، کازوئو (1383). مقدمه‌‌ای بر منطق فازی برای کاربردهای عملی آن، ترجمه علی وحیدیان‌کامیاد؛ و حامدرضا طارقیان. انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد. صفحه 141.

-  پورکرمانی، محسن؛ مهران آرین (1376). لرزه‌‌‌‌خیزی ایران، دانشگاه شهید بهشتی.

-  خطیب، محمدمهدی(1368). تحلیل ساختاری کوه‌‌های جنوب بیرجند، پایان‌‌نامۀ کارشناسی ‌‌ارشد. گروه زمین‌‌شناسی. دانشگاه تربیت مدرس.

-  خطیب، محمدمهدی (1377). هندسۀ پایانۀ گسل‌‌های امتداد لغز، پایان‌نامۀ دکتری. دانشگاه شهید بهشتی. 224 ص.

-  سوری، سلمان (1390). پهنه‌‌بندی خطر زمین‌‌‌‌لغزش با استفاده از منطق فازی و شبکۀ عصبی مصنوعی (مطالعۀ موردی: حوضۀ کشوری (نوژیان)، پایان‌‌نامۀ کارشناسی ارشد. گروه زمین‌‌شناسی. دانشگاه فردوسی.

 

-  قهرمانی، محترم (1395). تحلیل هندسی- جنبشی و برآورد خطر زمین‌‌‌‌لرزه پهنۀ گسلی دهک در غرب سهل‌آباد (جنوب‌شرق بیرجند)، پایان‌نامۀ تحصیلی کارشناسی ارشد. دانشگاه بیرجند  119 ص.

-  کوره‌پزان‌دزفولی، امین (1384). اصول تئوری مجموعه‌‌های فازی و کاربرد آن در مدل‌سازی مسائل مهندسی آب، انتشارات جهاد دانشگاهی واحد صنعتی امیرکبیر. 261 ص

-  محمدی، مجتبی (1391). شناسایی و ارزیابی ریسک زمین‌‌لغزش روستای‌‌ هاونان جنوب بیرجند، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد زاهدان.

-  منصوری، هاشم؛ فاطمه وکیلی‌اوندری؛ محمدمهدی خطیب (1395). پهنه‌‌بندی خطر زمین‌‌لغزش به روش تحلیل سلسله‌مراتبی و منطق بولین در کوه باقران (جنوب بیرجند)، مجلۀ یافته‌‌های نوین زمین‌‌شناسی کاربردی همدان.دورۀ دهم.شمارۀ 20. صفحات 61-49.

-   Allen, M., Walker, R., Jackson, J., Talebian, M and Ghasemi, M. (2006). Contrasting styles of convergence in the Arabia-Eurasia collision: Why escape tectonics does not occur in Iran, Mem. Geol. Soc. Am., Special paper,409, 579-589.

-   Champati-ray, P.K., Dimri, S., Lakhera, R.C., and Sati, S (2007). Fuzzy- based method for landslide hazard assessment in active seismic zone of Himalaya, Landslides, 4: P. 101-111.

-   Tirrule, R., Bell, L.R., Griffis, R.J., and Camp, V.E (1983). The Sistan suture zone of eastern Iran., G.S.A, V.94,P.134-156.

-   Walker, R.and Jackson, J (2004). Active tectonic and late Cenozoic strain distribution in central and eastern Iran. Tectonics 23.

-   Walker, R., Jackson J. & Baker, C (2004). Active faulting and seismicity of the Dasht-e-Bayaz region, eastern Iran, Geophys. J. Int., 157: 265- 282.

-   Walker, R. & Khatib.M.M (2006). Active faulting in the Birjand region of NE Iran,Tectonics, ,V.25: TC4016(1-17).