ارزیابی نگرش ساکنان مناطق روستایی نسبت‌به گسترش خانه‌های دوم مطالعۀ موردی: روستاهای پیرامون شهر سبزوار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار ، ایران

چکیده

درواکنش به مشکلات اقتصادی و کمبودهای رفاهی، طی سال های اخیر، بسیاری از مناطق روستایی مجاور شهرها از مزیت‌های گسترش خانه های دوم برای بالابردن درآمد و گذران امور زندگی استفاده کرده‌اند. گرچه خانه‌های دوم فرصت‌های جدیدی را یرای کمک به ساکنان محلی به وجود آورده، اما به استناد سوابق مطالعاتی حضور افراد شهرنشین در روستا زمینه‌ساز بروز بسیاری از اختلافات و درگیری‌ها نیز شده است: چرا که ساکنان محلی به دنبال آینده و توسعه روستا، و در مقابل مالکان خانه‌های دوم در مسیر گذشته و حفظ روستا قرار دارند. البته باید گفت، بازارهای بومی خانه های دوم- یعنی روستاهای مجاور شهرهای میانی و کوچک- چنین تضادهایی را کمتر تجربه کرده‌اند؛ شاخصه‌ای که در تفرجگاه‌های ییلاقی پیرامون شهر سبزوار به وضوح دیده می-شود. سوال کلیدی پژوهش این است که: اساسا چگونه ساکنان محلی و مالکان خانه‌های دوم با یکدیگر به اشتراک منافع می رسند؟ پژوهش حاضر به روش مطالعه موردی و تحلیل(محتوای) داده های کیفی انجام گرفته که از طریق مصاحبه‌های نیمه ساخت‌یافته و عمیق از 40 نفر از ساکنان محلی گردآوری و استخراج شده است. نتایج نشان می‌دهد که هر یک از طرفین محتوای نیمبی(توسعه و حفظ روستا) خود را به اشتراک گذاشته و ترجیحات سکونتی‌شان به موازات همدیگر است. ابعاد همبستگی این دو شامل بهبود کیفیت محیط سکونتگاهی، برگرداندن چهره گذشته روستا و زنده نگه‌داشتن ارزش‌های محلی می‌شود. گرچه هجمه‌های سنگینی علیه خانه‌های دوم وجود دارد، هنوز هم در برخی از مناطق ظرفیت‌های لازم برای گسترش خانه های دوم بدون چالش و عاری از هرگونه آسیب فراهم است. لذا، شناسایی جنبه‌های متمایز جغرافیایی، فرهنگی و اجتماعی گسترش خانه‌های دوم در سیاست‌گذاری های توسعه‌ای ضروری است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Rural residents’ opinions about second homes development

نویسندگان [English]

  • reza khosrobeigi 1
  • afsaneh bazgandei 2
چکیده [English]

In response to economic problems and shortcomings of welfare, in recent years, many rural areas surrounding the cities from the advantages second homes development for revenue raising and spending of life have used. Although second homes used to help local residents to the new opportunities created, the studies indicate the presence of urban people in the rural predispose many conflicts is: Local residents are looking to the future and development of the rural, the second homes owners in the past and preserve the countryside. It should be said, the endemic market second homes in the middle and small urban such conflicts have less experience; features that can be seen in Sabzevar summer resorts. The key question is this: basically how local residents and second homeowners come together to share the benefits? Current study method is case study and that qualitative data (content) analysis through semi-structured interviews and in-depth of 40 local residents have been extracted. The results show that each of the parties Nimbyism content (to develop and maintain the countryside) shared their preferences and their location parallel to each other. The correlation of these include improving the environmental quality of settlements, the return of the face value of the local village and keep it alive. Although heavy attack against second homes there, still in some regions to expand capacity for second homes is provided without challenge and without any damage. Therefore, identifying the distinctive aspects of geographical, cultural and social the second homes spread in policy development is essential.

کلیدواژه‌ها [English]

  • local residents
  • rural visions
  • interests
  • second homes tourism
  • Sabzevar

http://www.tabasvillage.ir/site.

-  افشار، زهره (1393). طرح‌های هادی روستایی چقدر در ویلاسازی نقش دارند؟ گزارش «ایران» از تأثیر برنامۀ عمران روستایی بر تغییر کاربری اراضی، روزنامۀ ایران. شماره 5752.

-    آمار، تیمور (1385). بررسی و تحلیل گسترش خانه‌های روستایی در نواحی روستایی (مطالعۀ موردی: بخش خورگام شهرستان رودبار)، فصلنامۀ چشم‌انداز جغرافیایی. دورۀ 1. شمارۀ 1. صفحات 78-65.

-    حسینی‌ابری، سی حسن (1380). مدخلی بر جغرافیای روستایی ایران، انتشارات دانشگاه اصفهان. اصفهان.

-  دادورخانی، فضیله؛ حمید زمانی؛ مجتبی قدیری‌معصوم؛ اسمعیل عاشری (1392). نقش گردشگری خانه‌های دوم در تغییرات کالبدی- فیزیکی نواحی روستایی (مطالعۀ موردی: دهستان برغان شهرستان ساوجبلاغ)، فصلنامۀ پژوهش‌های روستایی.دورۀ 9.شمارۀ 5. صفحات299-277.

-  رضوانی، محمدرضا (1382). بررسی روند ایجاد و گسترش خانه‌های دوم در نواحی روستایی شمال تهران، پژوهش‌های جغرافیایی. شمارۀ 45. صفحات 73-59.

-  رضوانی، محمدرضا؛ سیدعلی بدری؛ فرخنده سپهوند؛ سعیدرضا اکبریان‌رونیزی (1391). گردشگری خانه‌های دوم و اثرات آن بر بهبود کیفیت زندگی ساکنان روستایی (مطالعۀ موردی: بخش رودبار قصران، شهرستان شمیرانات)، فصلنامۀ مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای. دورۀ 4. شمارۀ 13. صفحات 40-23.

-  رضوانی، محمدرضا؛ جواد صفایی (1384). گردشگری خانه‌های دوم و آثار آن برنواحی روستایی:فرصت یا تهدید (مورد: نواحی روستایی شمال تهران)، پژوهش‌های جغرافیایی. دورۀ 37. شمارۀ 54. صفحات 122-109.

-  رضوانی،محمدرضا؛محمدرضا اکبریان؛ عبدالرضا رکن‌الدین افتخاری؛ سیدعلی بدری (1390). تحلیل مقایسه‌ای آثار اقتصادی گردشگری خانه‌های دوم با گردشگری روزانه بر نواحی روستایی با رویکرد توسعة پایدار (مورد: شهرستان شمیرانات، استان تهران)، پژوهش‌های روستایی. دورۀ 2. شمارۀ 4.صفحات 62-35.

-  رمضان‌زاده‌لسبویی، مهدی؛ محمدرضا رضوانی؛ محمد اکبرپور (1394)، تحلیل آثار زیست‌محیطی گردشگری خانه‌های دوم از دیدگاه جامعۀ میزبان و مهمان، فصلنامۀ پژوهش‌های جغرافیای انسانی. دورۀ 47. شمارۀ 4. صفحات 643-625.

-  ضیایی، محمود؛ زهرا صالحی‌نسب (1387). گونه‌شناسی گردشگران خانه‌های دوم و بررسی اثرات کالبدی آن‌ها بر نواحی روستایی (مطالعۀ موردی: رودبار قصران)، فصلنامۀ پژوهش‌های جغرافیای انسانی (پژوهش‌های جغرافیایی). دورۀ 40. شمارۀ 66. صفحات 84-71.

-    طبسی، علی (1394). روستای ییلاقی طبس بهشت طبیعت‌گردی غرب‌خراسان رضوی:طبشن، وبسایت رسمی روستای طبس.

-  عنابستانی، علی‌اکبر (1388). بررسی آثار کالبدی خانه‌های دوم بر توسعۀ سکونتگاه‌های روستایی، فصلنامۀ روستا و توسعه. دورۀ 12. شمارۀ 4. صفحات 166-149.

-  عینالی، جمشید؛ احمد رومیانی (1392). نقش سرمایه‌گذاری‌های مالی در توسعۀ روستایی با تأکید بر گردشگری خانه‌های دوم، مورد: شهرستان بوئین‌زهرا، فصلنامۀ اقتصاد فضا و توسعۀ روستایی. دورۀ 3. شمارۀ 7 صفحات 91-75.

-  فاضل‌نیا، غریب؛ اکبر کیانی؛ مهدی رمضان‌زاده‌لسبویی (1390). تحلیل اثرات خانه‌های دوم بر ساختار روستاهای توریستی ازنظر جامعۀ میزبان (مطالعۀ موردی روستای برسه، شهرستان تنکابن)، فصلنامۀ چشم‌انداز جغرافیایی در مطالعات انسانی. دورۀ 6. شمارۀ 12. صفحات 119-102.

-    فشارکی، پریدخت (1373). جغرافیای روستایی عمومی، انتشارات دانشگاه پیام‌نور. تهران.

-  فیروزنیا، قدیر؛ عبدالرضا رکن‌الدین‌افتخاری؛ محبوبه ولی‌خانی (1390). پیامدهای گسترش ویلاسازی (خانه‌های دوم) درنواحی روستایی: دهستان تاررود شهرستان دماوند، فصلنامۀ جغرافیا. دورۀ 9. شمارۀ 31. صفحات170-149.

-  ملکشاهی، غلامرضا؛ سیده زهرا حسینیان (1393). نقش گردشگری خانه‌های دوم در تغییرات اقتصادی و زیست‌محیطی (نمونۀ موردی: منطقۀ چلاو آمل)، فصلنامۀ مطالعات برنامه‌ریزی شهری. سال 2. شماره 8. صفحات 148-133.

-     Alipour, H., Olya, H. G., Hassanzadeh, B., & Rezapouraghdam, H. (2017). Second home tourism impact and governance: Evidence from the Caspian Sea region of Iran. Ocean & Coastal Management, 136, 165-176.

-     Bell, M. M. (2007). The two-ness of rural life and the ends of rural scholarship. Journal of rural studies, 23(4), 402-415.

-     Brannen, J. (2005). Mixing methods: The entry of qualitative and quantitative approaches into the research process. International journal of social research methodology, 8(3), 173-184.

-     Brewer, D. D., Garrett, S. B., & Rinaldi, G. (2002). Free‐listed items are effective cues for eliciting additional items in semantic domains. Applied Cognitive Psychology, 16(3), 343-358.

-     Bunce, M. (2003). Reproducing rural idylls. Country visions, 14-30.

-     Bunce, M. F., & Bunce, M. (1994). The countryside ideal: Anglo-American images of landscape. Psychology Press.

-     Duenckmann, F. (2010). The village in the mind: applying Q-methodology to re-constructing constructions of rurality. Journal of Rural Studies, 26(3), 284-295.

-     Farstad, M. (2011). Rural residents’ opinions about second home owners’ pursuit of own interests in the host community. Norsk Geografisk Tidsskrift-Norwegian Journal of Geography, 65(3), 165-174.

-     Farstad, M., & Rye, J. F. (2013). Second home owners, locals and their perspectives on rural development. Journal of Rural Studies,30,41-51.

-     Fish, R., Phillips, M. (1997). Explorations in media country: political economic moments in British rural television drama. In third British French Rural Geography Symposium, Nantes, September.

-     Flyvbjerg, B. (2004). Phronetic planning research: Theoretical and methodological reflections. Planning Theory & Practice, 5(3), 283-306.

-     Halfacree, K. (2007). Trial by space for a ‘radical rural’: Introducing alternative localities, representations and lives. Journal of rural studies, 23(2), 125-141.

-     Halfacree, K. H. (1993). Locality and social representation: space, discourse and alternative definitions of the rural. Journal of rural studies, 9(1), 23-37.

-     Hall, C. M. (2005). Tourism: Rethinking the social science of mobility. Pearson Education.

-     Ilbery, B., & Bowler, I. (1998). From agricultural productivism to post-productivism (pp. 57-84). Addison Wesley Longman Ltd.

-     Jaakson, R (1986). Second-home domestic tourism.Annals of tourism research,13(3),367-391.

-     Jackson, P. (2001). Making sense of qualitative data. Qualitative methodologies for geographers: Issues and debates, 199-214.

-     Jeong, J. S., García-Moruno, L., Hernández-Blanco, J., & Jaraíz-Cabanillas, F. J. (2014). An operational method to supporting siting decisions for sustainable rural second home planning in ecotourism sites. Land use policy, 41, 550-560.

-     Jones, O (1995). Lay discourses of the rural: developments and implications for rural studies. Journal of rural studies, 11(1), 35-49.

-     Leitner, S., & Lessenich, S (2003). Assessing welfare state change: the German social insurance state between reciprocity &solidarity. Journal of Public Policy, 23(03), 325-347.

-     Malmsten, J (2004). Maaseutu mediassa. Maaseudun uusi aika, 1(2004), 5-19.

-     Marjavaara, R. (2008). Second home tourism: The root to displacement in Sweden?. Doctoral dissertation, GERUM 2008:1, Umeå University, Umeå.

-     Marsden, T (1999). Rural futures: the consumption countryside and its regulation. Sociologia ruralis, 39(4), 501-526.

-     Müller, D. K (2002). Reinventing the countryside: German second-home owners in Southern Sweden. Current Issues in Tourism, 5(5), 426-446.

-     Müller, D. K., Hall, C. M., & Keen, D. (2004). Second home tourism impact, planning and management. Tourism, mobility and second homes: Between elite landscape and common ground, 15-32.

-     Murdoch, J., & Pratt, A. C (1997). From the power of topography to the topography of power. Contested countryside cultures: otherness, marginalisation and rurality, Routledge, London, 51-69.

-     Murdoch,J & Marsden, T (1994). Reconstituting rurality UCL Press.

-     Overvåg, K. (2011). Second homes: Migration or circulation? Norsk Geografisk Tidsskrift-Norwegian Journal of Geography,65(3),154-164.

-     Overvåg, K., & Berg, N. G (2011). Second homes, rurality and contested space in Eastern Norway. Tourism Geographies, 13(3), 417-442.

-     Paris, C. (2014). Critical commentary: second homes. Annals of Leisure Research, 17(1), 4-9.

-     Perkins, H. C. (2006). Commodification: re-resourcing rural areas. Handbook of rural studies, 243-257.

-     Phillips, M. (1998). Investigations of the British rural middle classes-Part 1: From legislation to interpretation. Journal of rural studies, 14(4), 411-425.

-     Ryan, G. W., & Bernard, H. R. (2003). Techniques to identify themes. Field methods, 15(1), 85-109.

-     Ritchie, J., Spencer, L., & O’Connor, W. (2003). Carrying out qualitative analysis. Qualitative research practice: A guide for social science students and researchers, 219-262.

-     Rye, J. F. (2011). Conflicts and contestations. Rural populations’ perspectives on the second homes phenomenon. Journal of Rural Studies, 27(3), 263-274.

-     Rye, J. F., & Gunnerud Berg, N. (2011). The second home phenomenon and Norwegian rurality. Norsk Geografisk Tidsskrift-Norwegian Journal of Geography, 65(3), 126-136.

-     Saunders, M.N.K., Lewis, P., Thornhill, A (2003). Research Methods for Business Students, third ed. Financial Times Prentice Hall, London.

-     Stemler, S. (2001). An overview of content analysis. Practical assessment, research & evaluation, 7(17), 137-146.

-     Van Dam, F., Heins, S., & Elbersen, B. S. (2002). Lay discourses of the rural and stated and revealed preferences for rural living. Some evidence of the existence of a rural idyll in the Netherlands. Journal of Rural Studies, 18(4), 461-476.

-     Wolfe, R. I (1977). Summer cottages in Ontario: Purpose-built for an inessential purpose. Second homes: Curse or blessing, 17-34.