تحلیل لرزه‌‌خیزی بخش آبپخش با استفاده از مدل‌‌های تحلیل سلسله‌مراتبی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید باهنرکرمان، کرمان، ایران

2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور اهواز، اهواز، ایران

چکیده

برنامه ریزی با هدف مدیریت بحران و ارزیابی شدت و میزان لرزه‌خیزی مناطق مختلف جهت مقابله با خسارت‌های ناشی از لرزه‌خیزی همواره یکی از دغدغه‌های اصلی برنامه ریزان و مدیران شهری بوده است. بخش آبپخش یکی از لرزه خیزترین بخش‌های استان بوشهر است که به علت وجود گسل‌های متعدد و فعال قطر- کازرون، برازجان، رگ سفید و زاگرس، همواره در معرض زمین لرزه‌های متعدد و گه گاه شدید با حداکثر بزرگای 5 ریشتر قرار گرفته است. به همین علت ﭘژوهش حاضر ﭘس از تهیه نقشه‌های ﭘایه لرزه خیزی چون، عمق کانون‌های لرزه خیزی، توان لرزه خیزی، شتاب و شدت زمین لرزه و عمق خاک اقدام به وزن دهی ﭘارامترها نموده و در نهایت با استفاده از سه مدل سیستم تحلیل سلسله مراتبی،Dematel و میانگین رتبه‌ها به بررسی، ارزیابی وضعیت لرزه خیزی بخش آبپخش و ترسیم نقشه پهنه بندی لرزه خیزی در این ناحیه پرداخته شد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که، توان لرزه زایی گسل و شدت زلزله به ترتیب با ( 086/0 و 063/0) تاثیر گذارترین عوامل و موادمادری و عمق خاک با (110/0) و شیب با (103/0) متعامل ترین ﭘارامترها در زمینه توان لرزه خیزی بخش آبپخش هستند. به عبارت دیگر در این ناحیه هر چه شیب زمین کمتر، مواد مادری مقاوم تر و عمق خاک کمتر باشد، تاثیر کمتری از ﭘارامترهای توان لرزه زایی گسل و شدت زلزله خواهد ﭘذیرفت و در نتیجه اراضی دارای این شرایط در بخش آبپخش در برابر زلزله مقاوم‌تر خواهند بود. البته در این زمینه نباید نقش عوامل انسانی را در تشدید شرایط لرزه خیزی نادیده گرفت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Seismic Analysis in Abpakhsh Region by using Analytical Hierarchy Models

نویسندگان [English]

  • mohsen pourkhosravani 1
  • s elham mosavi 2
چکیده [English]

Abpakhsh region is one of the most zeolite regions in Boushehr province that due to the existence of multiple active faults in Qatar, Kazeroon, Borazjan, Rege Sefid and Zagros always exposes the multiple and severe earthquakes with a maximum magnitude of 5 magnets. That is why study after preparing the base maps of seismicity such as the depth of seismicity zones, seismic power, acceleration and intensity of earthquakes and soil depth to the weighting of parameters, and finally using three analytical hierarchy systems, Dematel and average ranks reviews, assesses the seismic situation in Abpakhsh region and draws a map of seismicity zoning in this region. The results show that the seismic power of fault and intensity of earthquakes to 0.086 and 0.063, respectively, are the most influential factors and parent material and soil depth (0.110) and tilt (0.103) as the most interactive parameters in the area of seismicity power in Abpakhsh region. In other words, in this area, the less the slope of the land, the more resistant the parent material and the less soil depth than less influence of the parameters of the seismic potential formation of faults and earthquake intensity will be as a result of land with the situation in Abpakhsh region that will be earthquake-resistant . Of course, this should not ignore the role of human factors in exacerbating seismic conditions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Planning
  • zoning
  • Hierarchical Model
  • Seismicity
  • Abpakhsh

ادیب، احمد؛ پیمان افضل؛ معصومه زارع (1395). پهنه‌بندی لرزه‌‌ای شرق استان یزد براساس زلزله‌‌ها و گسل‌‌های کواترنر با استفاده از مدلسازی فرکتالی، مجله زمین‌شناسی کاربردی پیشرفته. دانشگاه شهید چمران اهواز. شمارۀ 22. صفحات 88-78.

اسفندیاری، فریبا؛ عطا غفای‌گیلانده؛ خداداد لطفی (1393). بررسی توان لرزه‌زایی گسل‌ها و برآورد تلفات انسانی ناشی از زلزله در مناطق شهری (مطالعۀ موردی: شهر اردبیل)، پژوهش‌‌‌های ژئومورفولوژی کمی. سال دوم. شمارۀ 4. صفحات 36-17.

آقانباتی، سیدعلی (1389). زمین‌شناسی و توان معدنی استان بوشهر،مجلۀ رشد آموزش زمین‌شناسی. شمارۀ 62. صفحات 17-10.

حکمت‌نیا، حسن؛ میرنجف موسوی (1392). کاربرد مدل در جغرافیا با تأکید بر برنامه‌ریزی شهری و ناحیه‌ای، چاﭖ سوم. تهران. انتشارات آزاد‌پیما

بوستان، الهام؛ نادیا طاهرنیا (1393). پهنه‌بندی لرزه‌‌ای شهر کرج و نواحی مجاور، فصلنامۀ زمین. سال نهم. شمارۀ 34. صفحات 41-27.

رامشت، محمدحسین؛ سمیه‌السادات شاهزیدی (1390). کاربرد ژئومورفولوژی در برنامه‌ریزی (ملی، منطقه‌ای، ناحیه‌‌ای)، تهران. انتشارات سمت.

رزاقیان، غزاله؛ علی بیت‌‌الهی؛ محسن پورکرمانی؛ مهران آرین (1392). پهنه‌‌بندی گسترۀ ایران بر پایۀ ضرایب لرزه‌‌‌خیزی، مجلۀ علوم زمین. سال 23. شمارۀ 90. صفحات 104- 90.

سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی‌ کشور (1394). نقشۀ لرزه‌زمین‌ساخت ایران، وزارت صنعت، معدن و تجارت.

سلیمانی‌ساردو، مهدیه (1395). ارزیابی وضعیت لرزه‌خیزی و آسیب‌‌پذیری کالبدی و جمعیتی شهر رفسنجان با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. رشتۀ جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری. دانشگاه شهید باهنر کرمان.

شهابی، هیمن؛ محمدحسین قلی‌زاده؛ هادی نیری (1390). پهنه‌‌بندی خطر زمین‌لرزه با روش تحلیل چندمعیارۀ فضایی، مجلۀ جغرافیا و توسعه. شمارۀ 21. صفحات 80-65.

صیامی، غدیر؛ کاظم  تقی‌نژاد؛ علی زاهدی‌کلاکی (1394). آسیب‌شناسی لرزه‌ای پهنه‌‌های شهری با استفاده از تحلیل سلسله‌مراتبی معکوس و GIS (مطالعۀ موردی: شهر گرگان)، فصلنامۀ مطالعات برنامه‌ریزی شهری. سال سوم. شمارۀ نهم. صفحات 63-43.

عظیمی‌حسینی، محمد (1390). کاربرد GIS در مکان‌یابی، تهران. انتشارات مهرگان قلم. چاپ دوم.

فخری، فرهاد؛ سیدمحی‌الدین‌ جعفری؛ محمد خسروشاهی (1386). بررسی عوامل زمین شناختی مؤثر بر تشکیل بیابان‌های استان بوشهر و تعیین قلمرو آن، فصلنامه علمی- پژوهشی تحقیقات مرتع و بیابان ایران. سال چهاردهم. شماره سوم. صفحات‌ 402- 391. 

Bonini, M., Giacomo, C., Sokoutis, D., Vannucci, G., Gasperini, P. & Cloetingh, S (2003). Insights from scaled analogue modelling into theseismotectonics of the Iranian region, Tectonophysics 376, 137-149.

Bacudio, L.R (2016). Analyzing barriers for implementing industrial symbiotic, Sustainable Production and Consumption, PP. 1-9

Celik, Erkan, Akyuz, Emre (2015). A fuzzy DEMATEL method to evaluate critical operational hazards during gas freeing process in crude oil tankers, Journal of Loss Prevention in the Process Industries, Volume 38, PP. 243-253

Kolat, C. Ulusay, R., Lutfi Suzen, M (2012). Developmentof geotechnical micro zonation model forYenisehir (Bursa, Turkey) located at a seismically activeregion Original. Engineering Geology, Vol.127, 24,36-53.

Masashi, M. and Saburoh. M (2003). GIS based integrated seismic hazard mapping for a large metropolitanarea, proceeding of earthquake engineering spin,302-225.