سنجش و ارزیابی وضعیت شاخص های شهر خلاق مطالعه موردی: مناطق پنج گانه شهر زاهدان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد جغرافیا و برنامه‌‌‌ریزی شهری- منطقه‌ای، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

چکیده

شهرها همواره مکانی برای ابداع، نوآوری و خلاقیت هستند. در واقع شهر خلاق محیط مساعدی برای تربیت خلاقیت انسانی است که زمینه پرورش خلاقیت ساکنین خود را فراهم می‌آورد. پژوهش حاضر، در صدد ارزیابی وضعیت شاخص‌های شهرخلاق در مناطق پنج‌گانه شهر زاهدان می‌باشد. روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی و به لحاظ هدف کاربردی می‌باشد. اخذ داده‌ها و اطلاعات به دو صورت اسنادی و میدانی (پرسشنامه) در پنج شاخص؛ مشارکت، تنوع شهری، سرزندگی فضاهای شهری، تکنولوژی ارتباطی، کارایی و اثربخشی، صورت گرفته است. جامعه آماری پژوهش شامل ساکنان شهر زاهدان( 575116 نفر) بوده و حجم نمونه از طریق فرمول کوکران 323 نفر محاسبه و به صورت تصادفی ساده توزیع گردید. بمنظور تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار Spss و آزمون‌های آماری تی تک‌نمونه‌ای، تحلیل واریانس و تحلیل رگرسیون چندمتغیره بهره گرفته شد. نتایج حاصل از تحلیل واریانس حاکی است که در میان مناطق پنج‌گانه شهر زاهدان به لحاظ شاخص-های شهر خلاق تفاوت معنی‌داری وجود دارد. بطوریکه منطقه پنج و یک به ترتیب با میانگین (88/2) و (81/2) در رتبه‌ی اول و دوم و منطقه چهار و سه به ترتیب با میانگین (85/1) و (70/1) در بدترین وضعیت قرار دارند. همچنین، نتایج آزمون تی تک‌نمونه‌ای نشان می‌دهد از میان شاخص‌های مورد بررسی، بدترین وضعیت را شاخص مشارکت با میانگین (83/1) و شاخص سرزندگی فضاهای شهری با میانگین (20/2)، داشته‌اند، شاخص تنوع شهری با میانگین (44/2) و شاخص کارایی و اثربخشی با میانگین (53/2)، هم پایین‌تر از حد متوسط می‌باشند و شاخص تکنولوژی ارتباطی با میانگین (84/2) بالاترین امتیاز را در میان شاخص‌ها به خود اختصاص داده است. در جمع بندی نهایی، بر اساس میانگین کلی شاخص‌های شهر خلاق، شهر زاهدان، پایین‌تر از میانگین حد متوسط و دارای وضعیت نامطلوبی می‌باشد. اینک بمنظور تحقق شهرخلاق در زاهدان، متناسب با یافته های پژوهش، راهبردهای رهگشا در متن مقاله ارائه گردیده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Measure and assess the situation indexes creative city Case Study: regions 5 of Zahedan

نویسندگان [English]

  • issa ebrahimzadeh 1
  • naser nayeri 2
چکیده [English]

Cities have always been a place of invention, innovation and creativity. In fact, in a creative environment conducive to the training of human creativity that provide breeding grounds have delivered the creativity of their residents. Cities have always been a place of invention, innovation and creativity. In fact, in a creative environment conducive to the training of human creativity that provide breeding grounds have delivered the creativity of their residents. The present study sought to assess the situation in Zahedan is the creative city indices. The research method is the analytical and practical purpose. Obtaining data and information, both documentary and field (questionnaire) in five indicators: participation, urban diversity, the vibrancy of urban spaces and communication technologies, efficiency and effectiveness, has been made. The study population consisted of Zahedan residents (575,116 people) through the sample and the sample size of 323 was calculated and randomly distributed. Spss software for data analysis and statistical tests of analysis of variance and multiple regression analysis were used. The results of analysis of variance among regions creative city of Zahedan in terms of indices, there is a In the final classification, based on the average of indices creative city, Zahedan, lower than average, average and unfavorable respectively. Now in order to fulfill in Zahedan, according to research findings, helpful strategies presented in the paper.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Creative City Index
  • Lively urban spaces
  • Efficiency and effectiveness
  • Urban creativity
  • Zahedan

ابراهیم زاده، عیسی؛ مرتضی اسدیان (1392). تحلیل وارزیابی میزان تحقق­پذیری حکمروایی خوب شهری در ایران (موردشناسی: شهرکاشمر)، فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری- منطقه­ای. شماره 6. صفحات 30-17. 

ابراهیم­زاده، عیسی­؛ شمس‌اله کاظمی­زاد (1392). سنجش میزان رضایت‌مندی و تمایل به مشارکت شهروندان در اجرای پروژه­های زیربنایی شهرداری (مورد مطالعه: شهرداری زاهدان)، فصلنامه جغرافیا و توسعه. سال یازدهم. شماره 30. صفحات 22-1.

اسفندیاری­مهنی، حمیده (1394). ارزیابی نقش آموزش عالی در توسعه کالبدی شهر (نمونه موردی: شهر زاهدان)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده جغرافیا و برنامه­ریزی محیطی. دانشگاه سیستان و بلوچستان. استاد راهنما: دکتر اسماعیل آقایی.

اقبالی، ناصر؛ بشیر بیک­بابایی؛ ولی عبدالهی؛ محمد ‌حسین­زاده؛هوشنگ هندی(1394). بررسی شاخص‌های شکل­گیری شهرخلاق (مطالعۀ ­موردی: کلانشهر تبریز)، فصلنامه نگرش­های نو در جغرافیای انسانی. سال هشتم. شماره اول. صفحات 79-63.

ایراندوست، کیومرث؛ مصطفی غلامی­زارچی (1394). ارتقای فرصت حضور و مشارکت مردم با استفاده از معرفی گونه‌های فضای عمومی شهر خلاق (نمونه موردی: شهر یزد)، نشریه هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی. دوره 20. شماره 2. صفحات 58-47.

ایمان، فاطمه (1392). سطح­بندی مناطق پانزده­گانه شهر اصفهان با استفاده از شاخص­های شهر خلاق، پایان­نامه کارشناسی ارشد. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه پیام نور اصفهان. استاد راهنما: دکتر رضا مختاری ملک­آبادی.

بسته­نگار، مهرنوش (1395). نماد رنگ در برند گردشگری خلاق شهرهای ایران، فصلنامه هنر و تمدن شرق. سال چهارم. شماره یازدهم. صفحات 28-21.

بندرآباد، علیرضا (1390). شهر زیست­پذیر از مبانی تا مفاهیم، انتشارات آذرخش. تهران.

پوراحمد، احمد؛ اکبر حمیدی؛ ابراهیم فرهادی؛ مهدی حسین­پور (1395). ارزیابی چالش­ها و فرصت­های ایجاد شهر خلاق در مناطق ازاد تجاری (مطالعه موردی: منطقه ازاد تجاری ارس)، مطالعات برنامه­ریزی سکونت­گاههای انسانی.سال یازدهم. شماره 37. صفحات 18-1.

جاوید، محمدهادی؛ سیدعلی حسین­پور؛ مصطفی اکبری مطلق(1392). شهر خلاق، برنامه­ریزی راهبردی، جلد اول. انتشارات طحان. ناشر تخصصی معماری و شهرسازی.

حبیبی، آرش (1392). آموزش کاربردی نرم­افزار SPSS، ویرایش سوم. نشر الکترونیک. ناشر: پایگاه اینترنتی پارس­ مدیر.

ربانی­خوراسگانی، علی؛ رسول ربانی؛ مهدی ادیبی‌سده؛ احمد مؤذنی (1390). بررسی نقش تنوع اجتماعی در ایجاد شهرهای خلاق و نوآور (مورد مطالعه: شهر اصفهان)، فصلنامه جغرافیا و توسعه. شماره 21. صفحات 180-159.

رحیمی، محمد؛ محسن مردعلی؛ الهام داها؛ عبدالرسول فلح­زاده (1392). شهر خلاق- مبانی نظری و شاخص­ها، مرکز مطالعات و برنامه­ریزی شهر تهران. دانش شهر. شماره 196. صفحات 38-9.

رضائیان قراگوزلو، علی؛ اسماعیل قادری؛ رمضان میرعباسی (1391). برنامه­ریزی شهر خلاق، انتشارات آذرخش. تهران.

رفیعیان، مجتبی؛ مرتضی شعبانی (1394). تحلیل شاخص­های خلاقیت شهری در نظام سکونت­گاهی استان مازندران، فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری- منطقه­ای. شماره 16. صفحات 34-19.

زنگنه‌شهرکی، سعید؛ باقر فتوحی‌مهربانی؛ محمد پوراکرمی؛ محمدرضا سلیمان­زاده (1395). تحلیل قابلیت­ها و جایگاه شهر تهران از نظر تحقق مفهوم شهر خلاق در مقایسه با سایر شهرهای دنیا، مجله جغرافیا و توسعه فضای شهری. سال سوم. شماره 2. شماره پیاپی 5. صفحات 85-62.

سرور، رحیم؛ مجید اکبری؛ مریم امانی؛ مرضیه طالشی‌انبوهی (1395). تحلیل کارایی محلات شهری از لحاظ شاخص­های شهر خلاق؛ مطالعه موردی: شهر بناب، فصلنامه جغرافیا. انجمن جغرافیای ایران. دوره جدید. سال چهاردهم. شماره 48. صفحات 351-321.

شفیع­پور­یوردشاهی، پریا؛ حمیدرضا طبی­مسرور؛ مریم محفوظیان؛ شهرام شریفی (1395). فراتحلیل تبیین نظریه­ها، الگوها، روش­ها و تکنیک­های خلاقیت در معماری و طراحی شهرهای خلاق، فصلنامه مدیریت شهری. شماره 44. صفحات 350-321.

شفیعی، زاهد؛ فیروزه فرخیان؛ لیلا میرقدر (1393). اصفهان به عنوان شهر خلاق صنایع دستی با رویکرد توسعه گردشگری، فصلنامه جغرافیا. انجمن جغرافیای ایران. دوره جدید. سال دوازدهم. شماره 43. صفحات 278-251.

 شهابیان، پویان؛ عرفانه رهگذر (1391). پیوند محیط خلاق باشهر، مجله منظر. شماره 19.صفحات 73-67.

 فتوحی­مهربانی، باقر؛ محسن کلانتری؛ سیدعباس رجایی (1395). شهرخلاق و شاخص­های شهر خلاق ایرانی، جغرافیا (فصلنامه علمی ـ‌ پژوهشی و بین­المللی انجمن جغرافیای ایران). شماره21.صفحات118-101.

قربانی، رسول؛ سعید حسین­آبادی؛ علی طورانی (1392). شهرهای خلاق، رویکردی فرهنگی در توسعه شهری، مطالعات جغرافیایی مناطق خشک. سال سوم. شماره یازدهم. صفحات  18-1.

 قورچی، مرتضی (1391). شهر خلاق، مجله منظر. شماره 19. صفحه 66.

لطفی، صدیقه؛ مجتبی شهابی‌شهمیری؛ الناز نیکبخت (1395). امکان­سنجی کاربست رویکرد کلان­شهرهای شبکه‌ای چند مرکزی خلاق در منطقه­ی کلان­شهری مازندران مرکزی، فصلنامه جغرافیا و توسعه. سال چهاردهم. شماره 43. صفحات 18-1.

مختاری­ملک­آبادی، رضا؛ محسن سقایی؛ فاطمه ایمان (1393). سطح­بندی مناطق پانزده­گانه شهر اصفهان از لحاظ شاخص­های شهر خلاق با استفاده از مدل­های برنامه­ریزی منطقه­ای، مجله پژوهش و برنامه­ریزی شهری. سال‌ پنجم. شماره شانزدهم. صفحات120-105.

مختاری­ملک­آبادی، رضا؛ نفسیه مرصوصی؛ اسماعیل علی­اکبری؛ داوود امینی (1394). شاخص­های بومی شهر خلاق با رویکرد ایرانی اسلامی، فصلنامه جغرافیا. انجمن جغرافیای ایران. دوره جدید. سال سیزدهم. شماره 47. صفحات 177-161.

مرکز آمار ایران (1395-1335). سرشماری عمومی نفوس و مسکن شهر زاهدان.

ملکی، سعید؛ سمیرا مرادی­مفرد؛ اکبر حسین­زاده (1394). اولویت­بندی شاخص­های شهر خلاق با استفاده از مدل تحلیل شبکه ANP (مورد مطالعه: مناطق شهری 1 و 4 شهر زنجان)، شهر پایدار. دورۀ 2. شمارۀ 1. صفحات 98-78.

موسوی، میرنجف (1393). رتبه­بندی محلات شهر سردشت از نظر حرکت به سوی خلاقیت با تأکید بر تحقق شهر خلاق با استفاده از تاپسیس و ANP، جغرافیا و آمایش شهری- منطقه­ای. شماره 10. صفحات 38-19.

نظم­فر، حسین؛ احمد آفتاب؛ ناهید نظام­پور؛ علی مجنونی‌توتاخانه(1395). ارزیابی و اولویت­بندی مناطق شهری براساس شاخص­های شهر خلاق (نمونه موردی: شهر سنندج)، فصلنامه برنامه­ریزی و آمایش فضا. دوره بیستم. شماره 4. صفحات 286-259.

Comunian, Roberta (2011). Rethinking the Creative City: The Role of Complexity, Networks and Interactions in the Urban Creative Economy, Urban Studies, 48 (6) 1157-1179.

DOI: 10.1177/0042098010370626.

Editorial (2017). new horizons for culture, creativity and Cities City, Culture and Society xxx, 1-2.

-http://dx.doi.org/10.1016/j.ccs.2017.01.002.

Hahn, Julia (2010). Creative Cities and (UN) Sustainability- Cultural Perspectives.

http:// creative commons. Org/ licenses/ by-NC-sa/ 3.0/ de/ odderchicken sie einen briefa creative Commons, 171 Second Street, Suite 300, San Francisco.California94105,USA.Vol.3/Band 3.

http://magazin.cultura21.de/piazza/texte.

Kakiuchi, Emiko (2015). culturally creative cities in Japan: Reality and Prospects, city, culture and Society Volume 7, Issue 2, PP:1-8.

http://dx.doi.org/10.1016/j.ccs.2015.11.003.

Kuang-Hui PENG and Yuang-Miao Yang (2013). An Exploratory Study on Creative City from the Citizen's Point of View, International Journal of Cultural & Creative Industries, Volume1,Issue 1, 30-45.

Masayuki, Sasaki (2010). Uurban regeneration through cultural creativity and social inclusion: Rethinking creative city theory through a Japanese case study, Cities, Volume 27, 53-59.

https://doi.org/10.1016/j.cities.2010.03.002.

Ratiu, D (2013). Creative cities and/or sustainable cities: Discourse and practices, City, Culture and Society, Volume 4, 125-135.

https://doi.org/10.1016/j.ccs.2013.04.002.

Redaelli, E. (2011). Analyzing the ‘‘creative city" governance: Relational processes in Columbus, Ohio. City, Culture and Society. Volume 2, Issue 2, 85-91.

https://doi.org/10.1016/j.ccs.2011.05.001

Savini, Federico, Dembski, Sebastian (2016). Manufactures the creative city: Symbols and Politics of Amsterdam North, citie Volume 55, PP: 139-147.

https://doi.org/10.1016/j.cities.2016.02.013.

Shaw, Kate (2014). Melbourne’s Creative Spaces Program: Reclaiming the creative city (if not quite the rest of it), City, Culture and Society, Volume 5, Issue 3, 139-147.

https://doi.org/10.1016/j.ccs.2014.07.002.