تحلیل و ارزیابی تطبیقی دیدگاه ساکنان و مدیران محلی در رابطه با زیست‌پذیری روستاهای پیرامون شهری در شهرستان ورامین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

روستاهای پیرامون شهری همزمان صحنه شکل گیری، رشد و تداوم فرصت ها و تهدیدهایی هستند که کیفیت زیست و نحوه تامین نیازهای ساکنان را تحت تاثیر قرار می دهد. همین امر موجب می شود تا ارزیابی زیست پذیری در این روستاها به عنوان یکی از مفاهیم نوین در ادبیات برنامه ریزی سکونتگاهی از اهمیت خاصی برخوردار گردد. زیست پذیری، یک مفهوم کلی است که با تعدادی از مفاهیم و اصطلاحات دیگر مانند پایداری، کیفیت زندگی و کیفیت مکان، و اجتماعات سالم در ارتباط است. منطقه مورد مطالعه در این تحقیق، روستاهای پیرامون شهری در سطح شهرستان ورامین و در مجاورت چهار نقطه شهری واقع در آن است. هدف از این تحقیق، بررسی سطح زیست پذیری و عوامل موثر بر آن روستاهای پیرامون‌ شهری شهرستان ورامین به عنوان یکی از شهرستان های واقع در حوزه کلانشهری تهران است و نیز تفاوت دیدگاه های ساکنان و دهیاران در این رابطه است. روش تحقیق تحلیلی بوده و با استفاده از یافته های میدانی و ادبیات جهانی حوزه زیست پذیری صورت پذیرفته است. نتایج نشان می دهد که زیست پذیری در مجموع در این روستاها در شرایط متوسط است. همچنین ابعاد اقتصادی و اجتماعی زیست پذیری روستاها در سطح متوسط و بعد زیست محیطی در وضعیت نامطلوب است. همچنین نتابج تحقیق نشان می دهد که بین روستاهای مورد مطالعه از نظر سطح زیست پذیری تفاوت معناداری مشاهده می شود. یافته های تحقیق بیانگر این نکته است که زیست پذیری این روستاها از نظر ساکنان و مدیران محلی دارای تفاوت معنادار است. دهیاران با حجم بالایی از کارهای عمرانی، اجتماعی فرهنگی، اقتصادی، و سیاسی اداری در این روستاها مواجه هستند و این در حالی است که هر روز بر تعداد جمعیت و به دنبال آن مسائل و نیازهای این روستاها افزوده می گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparative analysis and evaluation of the views of residents and local managers on the issue of viability In the Villages around the city of Varamin

نویسنده [English]

  • Mohamadamin Khorasani
چکیده [English]

Peri urban villages are among settlements that are scenes of the formation, growth and continuity of the opportunities and threats that affect Environmental quality and way of supply the needs of residents. On the one hand access to existing services in cities and the other hand ecological threats from city and immigrant population attracted by the city and its complications creates a complex situation in these villages. This is to assess the livability of these villages as a new concept in the literature of settlement planning has a special importance. Livability is a concept which is associated with a number of concepts and terms such as sustainability, quality of life and quality of place, and healthy communities. Livable settlement for short has been defined as a suitable place to live and work. Study area in this research, are peri villages in Varamin Township and in the vicinity of four cities in this region. The purpose of this study was to evaluate the livability and effective factors in the peri urban villages of Varamin as one of the townships is located in the Tehran metropolitan area. Research method is Analytical with using the literature of the field of livability. The results show that the overall livability of these villages is in average condition. The level of economic and social livability is average and environmental conditions are unfavorable. Research results also show that there are significant differences between villages in the level of livability.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Explanation of Livability
  • Varamin Township
  • Peri Urban Villages
  • Dwellers
  • Locam Managers

افتخاری، عبدالرضا رکن‌الدین؛ حمدالله سجاسی قیداری (1395). بازآفرینی مدیریت توسعۀ روستایی در ایران، پایگاه اندیشۀ سبز (پایگاه اطلاع رسانی حوزۀ نمایندگی ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی، بازدید‌شده در 1/4/1395 قابل بازیابی در سایت: agrijahad.ir

خراسانی، محمدامین (1391). تبیین زیست‌پذیری روستاهای پیرامون شهری با رویکرد کیفیت زندگی (مطالعۀ موردی: شهرستان ورامین)، رساله دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی به راهنمایی دکتر محمدرضا رضوانی. دانشکده جغرافیا. دانشگاه تهران.

خسروی، کوروش (1393). نقش مدیریت محلی در توسعۀ سکونتگاه‌های روستایی کشور (مطالعۀ موردی: دهیاری‌های بخش مرکزی شهرستان کوهدشت)، مجموعه مقالات نخستین همایش علمی مدیریت روستایی و توسعۀ پایدار (محور نهادی). سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور. صفحات 80-67.

ریاحی، وحید؛ حسن یاوریان (1393). بررسی مدیریت روستایی و ارائۀ الگوی بهینۀ مدیریت روستاهای کوچک (مطالعۀ موردی: شهرستان بهار استان همدان)، مجموعه مقالات همایش ملی چشم‌انداز توسعۀ پایدار روستایی در برنامۀ ششم توسعۀ کشور (محور نهادی)، انجمن علمی جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی ایران.صفحات219- 205.

شادی‌طلب، ژاله؛ حسین ایمانی‌جاجرمی؛ مجتبی بیات (1390). تحلیلی جامعه‌شناختی از ویژگی‌های‌ روستاهای در‌حال گذار در منطقۀ کلان‌شهری تهران، مجلۀ بررسی مسائل اجتماعی ایران. سال دوم. شمارۀ پنجم و ششم. صفحات 40-23.

عبدالهی، مجید؛ اشکان جعفرکریمی (1393). عرصه‌های واجد اولویت برای سیاست‌گذاری در برنامۀ ششم توسعه کشور در زمینۀ مدیریت روستایی در ایران، مجموعه مقالات همایش ملی چشم‌انداز توسعۀ پایدار روستایی در برنامۀ ششم توسعۀ کشور (محور نهادی)، انجمن علمی جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی ایران.صفحات 511-496.

عبدی‌دانشپور، زهره (1385). تحلیل نابرابری فضایی در محیط‌های پیرا-شهری کوششی در استفاده از رهیافت برنامه‌ریزی و مدیریت راهبردی در تهران، هنرهای زیبا. شمارۀ 28. صفحات 14-5.

عنابستانی، علی اکبر؛ زهرا عنابستانی (1391). تأثیر عملکرد مدیریت شهری بر ارتقای کیفیت زندگی شهروندان (مطالعۀ موردی: شهر جدید گلبهار)، مجلۀ مطالعات توسعۀ اجتماعی ایران. سال چهارم. شمارۀ چهارم. صفحات 23-4.

عیسی‌لو، علی‌اصغر؛ مصطفی بیات؛ عبدالعلی بهرامی (1393). انگارۀ زیست‌پذیری رهیافتی نوین درجهت ارتقای کیفیت زندگی در جوامع روستایی (مطالعۀ موردی: شهرستان قم، بخش کهک)، فصلنامۀ مسکن و محیط روستا. شمارۀ 146. صفحات 120-107.

فاضل‌نیا، غریب (1393).تبیین جایگاه اصل رضایت‌مندی در مدیریت توسعۀ پایدار روستایی و ارزیابی عملکرد دهیاران، مجموعه مقالات نخستین همایش علمی مدیریت روستایی و توسعۀ پایدار (محور نهادی)، سازمان ‌شهرداری‌ها و دهیاری‌های‌کشور. صفحات 213-200.

لطفی‌مهروئیه، حبیب (1393). نقش مقاوم‌سازی مسکن روستایی در زیست‌پذیری روستاها (مورد مطالعه: دهستان مهروئیه)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد به راهنمایی دکتر رکن‌الدین افتخاری. دانشگاه تربیت مدرس. دانشکده علوم انسانی.

نعمتی، مرتضی (1386). ارزیابی عملکرد و نقش کارکردی دهیاری در روستاهای کوچک (مطالعۀ موردی: استان گلستان)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشتۀ جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی به راهنمایی دکتر سیدعلی بدری. دانشگاه پیام نور تهران.

یاری حصار، ارسطو؛ مجید پریشان (1393). نهادگرایی رویکردی نو درجهت توانمندسازی و دستیابی به مدیریت توسعۀ پایدار روستایی با تأکید بر نقش دهیاری‌ها، مجموعه مقالات همایش ملی چشم‌انداز توسعۀ پایدار روستایی در برنامۀ ششم توسعۀ کشور (محور نهادی)، انجمن علمی جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی ایران. صفحات 496-480.

Economist Intelligence Unit (2011). A Summary of the Liveability Ranking and Overview, EIU.

Florida, R (2002). The Rise of the Creative Class: And How It's Transforming Work, Leisure, Community and Everyday Life, NY: Basic books Publication.  

Godschalk, D. R (2004). Land use planning challenges with conflicts visions of sustainable development and livable communities”

Kotkin, J (2001). The new geography: How the digital revolution in reshaping the American landscape, NY: Random house paper Backs.

National Association of Regional Councils )2010). Rural benefits of The Livable Communities Act, available at: www.narc.com.

National Research Council (2002). Community and quality of life; data needs for informed decision-making, National Academy Press, Washington.

Phillips, D. Williams, K. Andrews, G. Clarke, J. Carter, M. Kinsman, P. Smith, D. Willis, K. Bradbury, I. Wu, K. and Hillyer, A (1999). Literature Review on Peri-Urban Natural Resource Conceptualization and Management Approaches, Final Technical Report, DFID Natural Resources Systems Program (NSRP), University of Nottingham and University of Liverpool.

Radcliff, Benjamin (2001). Politics, markets and life satisfaction: The Political economy of human happiness, American Political Science Review, Vol 95, No 4, PP: 939-955.

Southworth, M (2004). Measuring the Livable City, Built Environment.

Timmer Vanessa and Nola-Kate Seymoar ( 2005). The World Urban Forum 2006 Vancouver Working Group Discussion Paper, International Centre for Sustainable Cities.

Van Kamp, Irene. Leidelmeijer, Kees. Marsman, Gooitske and De Hollander (2003). Urban environmental quality and human well-being: Towards a conceptual framework and demarcation of concepts; a literature study, Landscape and Urban Planning, PP: 5-18.

Veenhoven. R & Ouweneel P (1995). Livability of the welfare-state: Appreciation-of-life and length-of-life in nations varying in state-welfare-effort,Social Indicators Research,Vol36,PP:1-49.

Vergunst, Petra (2003).Liveability and ecological land use the challenge of localization, PhD Thesis in Department of Rural Development Studies, Swedish University of Agriculture.

Wheeler, S. M (2001). Livable communities: Creating safe and livable neighborhoods, towns and regions in California (Working Paper 2001-2004). Berkeley: Institute of Urban and Regional Development, University of California.

http://www-iurd.ced.berkeley.edu/pub/WP-2001-04.PDF (accessed 8 July 2006).

http://www.dtnprogressivefarmer.com visited at 30 May 2016.

http://www.mercer.com/qualityofliving#city-rating- tables visited at 3 March 2016.