پراکندگی، منشأ، سن و آثار دیرینه اقلیم لُس‌ها در شمال مرکزی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

نقشه‌برداری کواترنر در شمال مرکزی ایران اولین مدرک را از نهشته‌های منطقه فراهم نمود. این لس‌ها از دشت‌های سیلابی مجاور، ناشی شده به‌وسیلة باد از فاصلة نسبتاً کوتاهی از مناطق کم‌ارتفاع حمل شده‌اند. میزان تجمع لس در حدودcm12 برای هر 1000 سال فرض شده است که به طور غیر مستقیم تشکیل مقطع لس‌های نوده (استان گلستان) را طی 208000 سال نشان می‌دهد. مدارک دیرینه اقلیم نشان می‌دهد که لس‌های شمال مرکزی ایران تحت شرایط سرد، خشک و بادی که به‌وسیلة تشکیلات خاک‌های فسیل در دوره‌های گرم و کوتاه قطع شده‌اند نهشته شده‌اند توالی لس و خاک‌های فسیل در مقطع نوده با دوره‌های یخچالی ریس ـ وورم و دوره‌های بین یخچالی ریس ـ وورم و عصر بین یخچالی حاضر مطابقت دارد. بازتاب تغییرات وسیع جهانی دیرینه اقلیم شاهد لس، در یک مقایسة نسبتاً خوب با داده‌های مغزه‌ی دریای عمیق نشان داده می‌شود. هم چینه‌نگاری لس و خاک‌های فسیل و هم‌منحنی بازسازی شدة kd.CL(نسبت سیلت درشت به رس) بازتابی از دوره‌های 20000 ساله و 100000 ساله را نشان می‌دهد که احتمال آغاز یک دورة بادی، سرد و خشک دیگر را می‌توان پیش‌بینی کرد که تقریباً در 6000 سال آینده رخ خواهد داد و حداکثر آن در 56000 سال خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Origin, Age, and Quaternary Effects of Loeses Region in Central North Iran

نویسندگان [English]

  • A. S. A. Lateef
  • M. R. Servaty
  • reza esmaeili
چکیده [English]

The Quaternary mapping of central North Iran has provided the first documentation of the loess deposits of the area. The loess is derived from the adjoining flood plains and has been transported by winds over relatively short distances at low altitudes. An accumulation rate of about 12 cm/1000 years has been assumed which implies that the investigated Nowdeh loess section, Mazandaran province, spans the last 208000 years. Paleoclmatic evidence indicates the loess of central North Iran was deposited under cold, dry and windy conditions interrupted by short, warm periods represented by paleosol formation.
The loess-paleosol sequence of the Nowdeh section corresponds to the Riss Glaciation, Riss-wilrm interglacial, wilrm Glaciation and the present interglacial. The reflection of world-wide paleoclimatic fluctuations in the loess record is demonstrated by a fairly good correlation with deep sea core data. Both the loess- paleosol stratigraphy and the reconstructed kd/cl (coarse silt/ clay ratio) curve seem to reflect the 20/000-year and the 100/000-year cycles which, tentatively, permit the prediction that the inception of the next windy, cold and dry phase will be in approximately 6/000 years time, while its major peak will be in 56000 years time.