راهبردهای توسعۀ پایدار در مناطق روستایی با استفاده از تکنیک AHP مطالعۀ موردی: روستاهای واقع در آران و بیدگل، کاشان و نطنز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری شهرسازی اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

2 دانشیار شهرسازی اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

چکیده

در مطالعات و برنامه‌ریزی نواحی روستایی، شناسایی نیازمندی ها و اولویت بندی آنها می‌تواند موفقیت برنامه‌ها را تضمین کند. از آنجایی که در اغلب برنامه های توسعه روستایی، به تنوع در فعالیت های اقتصادی کمتر توجه شده است، و با توجه به اینکه هر ناحیه روستایی از توان متفاوتی برای توسعه برخورداراست، توجه به تمامی توانمندی های بالقوه روستاها می تواند تا حد زیادی روستاها را از مشکلات متعددی که گریبان گیر آن هستند رهایی بخشد. پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی و ابزار آن پرسشنامه می باشد که توسط کارشناسان تکمیل شد.پس از تعیین راهبردهای توسعه پایدار روستایی در ناحیه مورد مطالعه 10 راهبرد به عنوان بهترین گزینه انتخاب شدند. سپس جهت سنجش راهبرد بهینه توسعه پایدار شاخص هایی انتخاب شد. برای این منظور طی سه مرحله شاخص های سنجش راهبرد بهینه توسعه پایدار روستاهای ناحیه مورد مطالعه در چهار دسته اقتصادی (دارای 6 زیرمعیار)، اجتماعی (دارای 5 زیر معیار)، کالبدی-فضایی (دارای 4 زیرمعیار)، زیست-محیطی (دارای 4 زیرمعیار) توسط کارشناسان انتخاب شدند و سپس ضریب تأثیر شاخص ها با تکنیک AHP مورد بررسی و وزن دهی قرار گرفت. در نهایت با روش پرومتی راهبرد بهینه توسعه پایدار روستاهای شمال غرب اصفهان انتخاب گشت. بررسی های صورت گرفته در این پژوهش نشان داد که از بین شاخص های بررسی شده شاخص ایجاد و گسترش شغل های جدید، شاخص تأسیسات و تجهیزات زیربنایی و نیز شاخص انطباق با استعداد منطقه دارای بیشترین اهمیت می باشند.از سوی دیگر راهبرد برنامه ریزی توسعه توریسم و نیز راهبرد مشارکت مردمی، بالاترین رتبه را در انتخاب بهینه ترین استراتژی توسعه روستایی کسب کرده اند. بدین معنا که در منطقه مورد مطالعه بهترین راهبرد توسعه، توجه به اصل گردشگری و فراهم کردن زیر ساختهای توسعه آن می باشد. ضمن آنکه بهره گیری از مشارکت مردم بومی می تواند تحقق توسعه پایدار روستایی ناحیه را فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Sustainable Development Strategies in the Rural Areas by AHP Technique (Case study: Rural Areas of Aran-Bidgol, Kashan and Natanz)

نویسندگان [English]

  • Masoud Asadi Mahal Chali 1
  • Mohammad Taghi Pirbabaei 2
چکیده [English]

Studies and planning in rural areas identify needs and prioritize them can guarantee the program's success. in most rural development programs, less attention has been paid to the diversification of economic activity and Agriculture is often emphasized as one-dimensional and Considering that each rural areas is to be different of sustainable development ,Given all the potential of rural they can get out of the problems. The method of this article is Descriptive and analytical type and its questionnaire was completed by experts. After determining strategies for sustainable rural development in the study, 10 were selected as the best option strategies. So the indicators were selected to evaluate the optimal strategy of sustainable development. For this purpose during the three rounds were selected indicators of measurement of optimal strategy of sustainable development in rural area by experts. These indicators are in 4 categories: Economic categories (with 6 sub criteria), social (5 sub criteria), physical-space (with 4 sub criteria), environmental (with 4 sub criteria). Then Impact factor indicators and weights were measured by AHP technique. Finally, the best strategy of sustainable rural development in the North West of Isfahan Province was selected by promethean method. The results of the research findings showed that among of the rural development strategies that choice with region experts, tourism development planning strategy is the first priority, and after that is the strategy of public participation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Strategy
  • Rural Areas
  • Tourism
  • Impact Factor
  • sustainable development

اصلانلو، علی (1386). توسعۀ پایدار روستایی با تأکیدبر بخش کشاورزی (مطالعۀ موردی: دهستان کرسف خدابنده)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه پیام نور. تهران.

بانک جهانی (1384). راهبرد توسعۀ روستایی؛ رویکرد نوین بانک جهانی، مؤسسۀ پژوهش‌های برنامه‌ریزی و اقتصاد کشاورزی.

پاپلی‌یزدی، محمدحسین؛ محمدامیر ابراهیمی (1386). نظریه‌های توسعۀ روستایی، تهران. انتشارات سمت.

پاداریامچی،‌ سارا (1384). ‌توسعۀ پایدار روستایی،‌نشریه علمی، ‌اقتصادی، اجتماعی جهاد. شمارۀ 268. (25).

جوان، جعفر؛ امیرمحمد علوی‌زاده؛ مهدی کرمانی (1390). نقش متنوع‌سازی فعالیت‌های اقتصادی در توسعۀ پایدار روستایی (مطالعۀ موردی: شهرستان سمیرم)، فصلنامۀ جغرافیا. سال نهم. شمارۀ 29.

حافظ‌نیا، محمدرضا (1393). مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی، تهران. انتشارات سمت.

خاتون‌آبادی، سیداحمد (1384). جنبه‌هایی از توسعۀ پایدار (از اندیشه تا کنش)، چاپ اول. انتشارات جهاد دانشگاهی. واحد صنعتی اصفهان.

خیر‌خواه‌آرانی، رضا (1386). توسعۀ پایدار روستایی در مناطق‌کوهستانی (مطالعۀ موردی: بخش قمصر کاشان)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه اصفهان.

رضوانی، محمدرضا (1383). مقدمه‌ای بر برنامه‌ریزی توسعۀ روستایی در ایران، تهران. نشر قومس.

سلطانی عربشاهی، سیمین (1383). مدیریت توسعه (رشتۀ مدیریت)، تهران. انتشارات استادی.

صادقی، محمدعلی (1384). نقش یکپارچه‌سازی اراضی کشاورزی در توسعۀ روستایی و ارائۀ راهکارهای اصلاحی با استفاده از GIS، (مطالعۀ موردی: روستای سه ده کاشان)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی. دانشگاه تربیت معلم. تهران.

طالشی، مصطفی (1383). پایداری سکونتگاه‌های کوچک کوهستانی (مطالعۀ موردی: ناحیۀ آلاداغ در شمال خراسان)،پایان‌نامۀ دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی. دانشگاه تربیت معلم. تهران.

طاهر‌خانی، مهدی (1379). صنعتی‌ شدن روستا، وزارت جهاد کشاورزی.

کشاورزی، سارا (1393). تأثیر کشاورزی پایدار در توسعۀ پایدار روستایی (مطالعۀ موردی: بخش زیاری شهرستان نور‌آباد ممسنی)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی. دانشگاه اصفهان.

کهرم، اسماعیل (1375). چهارچوب استراتژی ملی محیط زیست و توسعۀ پایدار در جمهوری اسلامی ایران، تهران. سازمان حفاظت محیط زیست.

گریفیت، کیت؛ جفری جیمز (1368). انتقال به توسعۀ عادلانه، سیاست‌های اقتصادی برای تغییر ساختاری در کشورهای جهان سوم، ترجمۀ محمدرضا رفعتی. تهران. وزارت امورخارجه جمهوری‌اسلامی ایران. دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.

مولدان، بدریچ؛ سوزان بیلهارز (1381). شاخص‌های توسعۀ پایدار، ترجمۀ حداد تهرانی و ناصر محرم‌نژاد. تهران. انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست.

AItieri, M.A., & Masera, O (1993). Sustainable rural development in Latin America: building from the bottom-up. journal of  Ecological  Economics, (7) 93-121.

Butler, R.; Hall, C. M., & Jenkins, J (1998). Tourism and recreation in rural areas.

Figueira, J., Smet, y., Brans, J. P (2004). MCDA methods for sorting and clustering problems: promethee TRI and  promethee cluster. University of  Bruxells.

.Gobattoni,F , Pelorosso,R, Leone,A., Ripa,M. N (2015). Sustainable rural development: The role of traditional activities in Central Italy.Land Use Policy, (48), 412–427.

Hwang ,J.H.,& Lee, S.W.(2014). The effect of the rural tourism policy on non-farm income in South Korea. Tourism Management. (46),
PP: 501–513.

Knaap, G. J & Chakraborty, A (2007). Comprehensive planning for sustainable rural development. Journal of Regional Analysis and Policy, 37(1), 18-20.

Noori, K., Zand, F (2013). The Role of Rural Tourism in Rural Sustainable Development According to the SWOT Method (Case Study: Kermanshah Province villages). International Research Journal of Applied and Basic Sciences, 4(9), 465-483.

Pašakarnis.G & Maliene, V (2010). Towards sustainable rural development in Central and Eastern Europe: Applying land consolidation, Land Use Policy,Vol 27, Issue 2, PP:545–549.

Wahab,S&Pigram,J (.2005). Sustainable Tourism in a Changing world,tourism, Development andgrowth; The Challenge of Sustainability,  London and New York.

Zasada, I. & Piorr, A (2015). The role of local framework conditions for the adoption of rural development policy: An example of diversification, tourism development and village renewal in Brandenburg, Germany. Ecological Indicators, (59) , 82-93.