تحلیلی بر میزان تحقق‌پذیری شاخص‌‌های توسعۀ پایدار شهری در شهرهای میانی مطالعۀ موردی: شهر ایرانشهر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد جغرافیا و برنامه‌‌‌ریزی شهری- منطقه‌ای، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

چکیده

امروزه عدم توجه به توسعه پایدار در اغلب کشورها، شهرها را با چرخه ی نامطلوبی از عدم تعادلهای اجتماعی- اقتصادی و زیست‌محیطی روبرو کرده و آنها را با چالش‌های بی‌سابقه‌ای همچون فقر، نزول کیفیت زندگی، شکاف‌های درآمدی، از هم گسیختگی‌های اجتماعی و بی عدالتی در توزیع خدمات شهری مواجه ساخته است. ازاین‌رو در این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحقیق توصیفی- تحلیلی وضعیت شاخص های توسعه شهر ایرانشهر از ابعاد اقتصادی، اجتماعی، زیستی و کالبدی و مقایسه آن با متوسط نظام شهری کشور با استفاده از آزمون ویلکاکسون بررسی، تحلیل و نتایج آن در این پژوهش ارائه و تبیین گردیده است. نتایج حاصل نشان می‌دهد که ایرانشهر به لحاظ شاخص‌های توسعه پایدار از تفاوت معناداری نسبت به متوسط نظام شهری کشور برخوردار نمی‌باشد. لیکن در راستای نوع پژوهش که کاربردی - توسعه ای است برای برنامه ریزی بهینه و حرکت به سمت توسعه پایدار شهری ایرانشهر، متغیرهای تأثیرگذار دراین‌ارتباط انتخاب و سپس با توجه به شرایط وضع موجود به ارزیابی و وزن دهی هر یک از متغیرها با بهره‌گیری از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و سپس با آزمون ویلکاکسون و نرم افزار ExpertChoice به تحلیل آنها اقدام گردید. نتایج نهایی این پژوهش بیانگر آن است که شاخص‌های کالبدی- نهادی و اقتصادی دارای اولویت بیشتری بوده و متغیرهای مسکن، بهداشت‌و‌درمان، آموزش، کاهش‌فقر، اختلافات‌اجتماعی، تسهیل سرمایه‌گذاری و اشتغال‌زایی بیشترین اهمیت جهت برنامه‌ریزی بمنظور توسعه پایدار شهری در ایرانشهر را دارا می باشند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Analysis on the Rate of Realization of Sustainable Urban Development indicators in Middle the Cities Case Study: Iranshahr City

نویسندگان [English]

  • Issa EbrahimZadeh 1
  • Maasume Barari 2
  • Ebrahim Dehani 3
چکیده [English]

Nowadays, due to negligence and inattention to sustainable development in most countries, cities are encountered with adverse cycle of socio-economic and environmental imbalances leading to unprecedented challenges such as poverty, quality of life decline, income gaps, social disruption and injustice in the social services and utilities distribution. Therefore, this study, the economic, social, environmental and physical (architectural) features of Iranshahr city in terms of development indicators were evaluated and analyzed and were compared with the average urban system in Iran using the Wilcoxon test, the results of which were presented and explained in this study. Compared to the average urban system, the results of the study showed that Iranshahr did not have any significant differences in terms of sustainable development indicators of the country. Therefore, consistent with the applied and developmental nature of the study, for the optimal planning and moving towards sustainable urban development in Iranshahr, the most significant and effective variables were selected, accordingly. Then, based on the existing conditions, each variable was assessed and weighed using Analytical Hierarchy Process (AHP)، using the Wilcoxon testand ExpertChoice . softwareThe final results of this research showed that Physical and economic indices has been a priorityand variables such as housing, healthcare, education, poverty reduction, social differences, and investment facilitating and job creation were of utmost importance to plan for sustainable urban development in Iranshahr.

کلیدواژه‌ها [English]

  • development indicators
  • sustainable urban development
  • medium-sized cities
  • Iranshahr
آهنگری، نوید؛ سمیه محمدی‌حمیدی؛ فخرالدین حسین‌زاده (1394). بررسی عملکرد شهرهای میانه‌اندام در فرایند توسعۀ پایدار میانه‌‌ای (مورد مطالعه: شهر بوکان)، مجلۀ آمایش جغرافیایی فضا. فصلنامۀ علمی- پژوهشی دانشگاه گلستان.‌سال پنجم. شمارۀ 17. پاییز 1394. صفحات 113- 99.

ابراهیم‌زاده، عیسی؛ محمدحسین سرایی؛ محمد اسکندری‌ثانی (1388). تحلیل و سنجش سطوح توسعۀ برخورداری شهری (مطالعۀ موردی مشهد)، تحقیقات جغرافیایی اصفهان. سال بیست و چهارم. شماره 4. شمارۀ پیاپی 95. صفحات 54-30.

ادارۀ منابع طبیعی شهرستان ایرانشهر (1387). مجله داخلی اداره منابع طبیعی ایرانشهر، شماره 3.

امکچی، حمیده (1383). شهرهای ‌‌میانی و نقش‌‌ آنها در چارچوب توسعۀ ‌‌ملی، مرکز مطالعات‌‌ و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران.

ایتپاس، زاکس (1375). نگاهی به تعاریف توسعۀ پایدار از دیدگاه‌های‌‌‌مختلف، ویکتوریا ‌‌جمالی، خبرنامۀ ‌‌انجمن متخصصان محیط زیست ایران. سال دوم. شماره‌های 3 و 4. صفحات 10-2.

 تقوایی، مسعود؛ حمیدرضا وارثی؛ حجت شیخی (1387). تحلیل جایگاه و ثقل شهر میانی همدان در توسعۀ منطقه‌ای، مجلۀ جغرافیا و توسعۀ ناحیه‌ای. سال ششم. شمارۀ 11. صفحات 64-38.

تقوایی، مسعود (1379). کاربرد مدل رتبه- اندازه در ارزیابی ‌‌و تعادل‌بخشی نظام سیستم شهری در ایران، مجلۀ علمی- پژوهشی دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه اصفهان. دورۀ دوم. شمارۀ 22 و 23. صفحات 114- 103.

حاتمی‌نژاد، حسین؛ حسین حمیدپور؛ صابر محمدپور؛ ایوب منوچهری ‌میاندوآب (1390) .تحلیل عملکرد فضایی شهر میانی مرند در سطح شهرستان مرند، فصلنامۀ پژوهش‌های جغرافیای انسانی. شمارۀ 78. صفحات 43- 23.

حسین‌زاده دلیر، کریم؛ محمد اکبرپور سراسکان رود؛ محمدحسین حسینی (1391). مدیریت شهری در شهرهای میانی ایران، فصلنامۀ علمی-پژوهشی فضای جغرافیایی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهر. سال 12. شمارۀ 37. صفحات 181-159.

رحیمی، حسین (1383). مقدمه‌‌ای بر جغرافیا و توسعۀ پایدار، انتشارات اقلیدس. مشهد.

رهنمایی، محمدتقی؛ سیدموسی پور‌موسوی (1385). بررسی ناپایداری‌های امنیتی کلان‌شهر تهران بر ‌اساس شاخص‌های توسعۀ پایدار شهری، مجلۀ پژوهش‌های جغرافیایی. شمارۀ 57. پاییز 1385. صفحات 193-177.

زیاری، کرامت‌اله (1380). توسعۀ پایدار و مسئولیت برنامه‌ریزی شهری در قرن 21، مجلۀ علمی- پژوهشی دانشکده ادبیات و علوم انسانی. تهران. شمارۀ 16. صفحات 386-371.

زیاری، کرامت‌الله؛ جعفر تقی‌اقدام (‌‌1387). عملکرد شهر میانی خوی در توسعۀ فضایی استان آذربایجان غربی، پژوهش‌های جغرافیایی. شمارۀ 63. صفحات 28- 15.

سازمان مسکن و شهرسازی استان سیستان و بلوچستان (1385). طرح جامع شهرستان ایرانشهر، زاهدان. شرکت مهندسان مشاور بعد تکنیک.

سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی (1390). سالنامۀ آماری استان سیستان و بلوچستان .

فیروز‌بخت، علی (1391). ارزیابی ساختار اجتماعی- فرهنگی شهر با رویکرد توسعۀ پایدار شهری (نمونۀ موردی: شهر کرج)، نشریۀ پژوهش و برنامه‌ریزی شهری. دورۀ 30. شمارۀ 9. صفحات 78-57.

کلانتری‌خلیل‌آباد، حسن؛ طاهر ابوبکری؛ محمدعلی پورعلی؛ انور سعیدی (1391). ارزیابی میزان تحقق‌پذیری شاخص‌های توسعۀ پایدار شهری در مناطق مرزی (نمونۀ موردی: شهر پیرانشهر)، مجلۀ مدیریت شهری. شمارۀ 30. پاییز و زمستان. صفحات 221- 208.

محمدزاده‌تیتکانلو، حمیده (۱۳۸۱). شهرهای متوسط و شهری‌شدن جهان، فصلنامۀ مدیریت شهری. شمارۀ 5. صفحات 87-80.

مرکز آمار ایران (1390). سالنامۀ آماری استان سیستان و بلوچستان، سال‌های 1385 تا 1389. زاهدان.

مرکز آمار ایران (1385- 1335). سرشماری‌‌ عمومی نفوس و مسکن استان سیستان و بلوچستان، شهرستان‌‌ایرانشهر، زاهدان. انتشارات سازمان‌مدیریت.

موحد، علی؛ ماندانا مسعودی‌راد (1388). بررسی نقش و کارکرد شهرهای میانی در توسعۀ اقتصاد منطقه‌ای (مطالعۀ موردی: شهر بروجرد)، دورۀ 7. شمارۀ 13. صفحات 145- 125.

 نصیری، حسین (1378). توسعه و توسعۀ پایدار، چشم‌انداز جهان سوم، پایان‌نامۀ دورۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران. دانشکده علوم انسانی.

هادیانی، زهره؛ وحید رحیمی (1392). نقش شهرهای میانی در توسعۀ منطقه‌ای (مطالعۀ موردی؛ شهر ایرانشهر)،  نشریۀ تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. دورۀ 13. شمارۀ 30. صفحات 47-27.

یغفوری، حسین (1387). برنامه‌ریزی توسعۀ پایدار (مطالعۀ موردی: شهر زاهدان)، رسالۀ دکتری. دانشگاه اصفهان.

Alfonso, E.G.L. and Medina, J. S (2010). Medium-Sized Cities: Polycentric Strategies vs the Dynamics of Metropolitan AreaGrowth, Journal of Urban Studies Journal 3:2-13.

Adedayo, A and Afolayan, G. P (2012). Implication Of Community Infrastructure Journal of Enviromental Studies and Management EJESM Vol.5. No 4(supp1.2): 620-627.

Bartonm, Hugh. Grant Marcus. Guise, Richard (2003). Shaping, neighbourhood: Aguid for Health sustainability and vitally, sponpress, London and new York.

Chwesiuka, K., Kijewskaa, K. and Stanisław, I (2011). Urban consolidation centres for medium-size touristic cities in the Westpomeranian Region of Poland, Journal of Procedia Social and Behavioral Sciences 2: 6264-6273.

Doughlas,  I  (1983). The urban envaironment London, Edvard Arnold.

Maclaren, V (1996). Urban sustainability reporting-journal of the American planning Association 62 (2) 184-202.

Qiping, R (2011). Circular Economy Action Programs and Countermeasures for Small and Medium-sized Resource-based Cities of China- Case Study of Zibo City of Shandong Province Energy, Journal of Energy  Procedia Vol. 5, Part 6, PP. 2183-2188.

Redcliff, Michael (2000). Sustainability: life chances and livelihood, routlegae, London.