مهاجرت جوانان، به ‌راستی مشکل کجاست؟ جوامع محلی و آینده‌نگری برای شکل‌دهی به سکونتگاه‌های روستایی مطالعه موردی: روستاهای شهرستان خوی، آذربایجان غربی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

2 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

چکیده

چرا مهاجرت جوانان روستایی به شهرها - به رغم پیشرفت‌های قابل توجهی که در دو دهۀ اخیر در روستاهای کشور صورت گرفته است- همچنان ادامه دارد؟ در سوابق مطالعاتی به وجوه فراوانی از دلایل مهاجرت اشاره شده است که دو وجه آن تازگی داشته و در شرایط کنونی می‌تواند مورد توجه قرار گیرد: پیش‌بینی و تجویز ملزومات خدماتی برای آیندۀ روستا مبتنی بر الگوهای کلیشه‌ای ساده و پیشین توسعه و بی‌‌توجهی به نقش مشارکت شهروندان در فرایند توسعه روستایی. در مقالۀ حاضر به شناسایی خواسته‌های جوانان شهرستان خوی از آینده روستایی برحسب الگوهای نوین خدمات‌رسانی و توسعه‌ای و تجربیات چندگانه و محیط‌های متفاوت سکونتگاهی در سه فاز معیشت، محل اقامت و شیوۀ زندگی و نواحی طبقه‌بندی شده شهر، حومه، مراکز روستایی و روستاهای دوردست پرداخته شده است. هدف ارائه راه‌حلی روش شناسانه برای تشخیص ذهنیات و ترجیحات سکونتی جوانان روستایی و در نتیجه جلوگیری از روند روز افزون مهاجرت است. روش پژوهش حاضر، کیفی و هدف آن کاربردی است. 87 مصاحبه از نوع ساخت یافته با جوانان روستایی در سنین 18تا 39 سال و به صورت هدفمند به عمل آمد. نتایج نشان می‌دهد که آینده شخصی جوانان خویی در پیوند با خواسته‌های چندبُعدی و متنوع است: گوناگونی اشتغال، محل اقامت و سبک زندگی که شامل کار در کارخانجات و اداره‌ها با حقوق و مزایای ثابت، داشتن شغل دوم و بیشتر خدماتی، رفت و آمد پی‌در‌پی به مرکز شهر، مجاورت و همسایگی، خانه‌های بزرگ و حیاط دار، خود معیشتی و کارخانگی و درگیری اجتماعی و با جامعه و دوستان بودن می‌شود. در عین حال، خواسته‌های بی‌شمار و بسیار پیچیده‌تر جوانان در نواحی روستایی دوردست در مقایسه با سایر نقاط، نتیجه‌ای فراتر از انتظار بود. در واقع، تصوّر از آینده در سطح خُرد با آنچه که در سطح عمومی ‌از زندگی روستایی روایت می‌شود فرق دارد. بدون شک، اثربخشی سیاست‌های خدمات‌رسانی و توسعه در روستاها به‌طور قابل توجهی با لحاظ کردن خواسته‌های مورد انتظار جوانان از آینده روستایی می‌تواند بالا رود؛ بر اساس شاخصه‌های چند بُعدی و متنوع اشتغال، محل اقامت و سبک زندگی و در انواع مختلفی در سکونتگاه‌های روستایی.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Youth Migration, Indeed, what's the Problem? Local Communities and Prospects for Shaping Rural Settlements (Case study: Khoy County, west Azerbaijan province)

نویسندگان [English]

  • Reza Khosrobeigi Bozchelouie 1
  • Seyed Hadi Tayyebnia 2
چکیده [English]

Why migration of rural youth to cities - in spite of the significant progress that has been made in the past two decades in the country- continues? In the study records, many aspects of immigration have been mentioned, two aspects of which are new and can be considered in the current context: forecasting and prescribing service requirements for the village's future based on simple and past stereotypical patterns of development and disregarding  the role of citizens' participation in the process of rural development. In this article, the needs of young people of Khoy city for future of  rural areas according to the new models of servicing  and development ,multiple experiences , different residential settings in three phases of livelihood, residence and lifestyle , classified areas of the city, suburbs, Rural centers and remote villages have been identified . The goal is to provide a methodological solution for the identification of rural youth mentality and  their settlement preferences, and thereby preventing the increasing trend of immigration.The method of this study is qualitative and its purpose is applied. 87 structured interviews with rural youth aged 18-39 were targeted. The results show that the personal future of  Khoy young people is in line with the multidimensional and diverse demands: the diversity of employment, residence and lifestyle, including work in factories and offices with fixed salary,  having second job  and mostly service works, and frequent traffic to the city center, proximity and neighborhoods, large houses and gardens, self-livelihoods, and social engagement and friendship. At the same time, the countless and far more complex demands of young people in distant rural areas were far worse than others.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Youth
  • migration
  • Future expectations
  • New patterns
  • Local communities
  • Rural
  • Khoy County

احسانی، کاوه (1385). جامعۀ روستایی و گسترش کشاورزی در ایران پس از انقلاب: دو دهه اول، فصلنامه گفتگو. سال چهاردهم. شماره 46. صفحات 102-77.

پناهی، لیلا؛ حمدالله پیشرو (1390). بررسی عوامل مؤثر بر مهاجرت جوانان روستایی به شهر: مطالعه موردی: روستاهای بخش مرکزی شهرستان مرودشت، فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای. سال اول. شماره 2.صفحات50-14.

پورطاهری، مهدی (1381). بازشناسی عوامل مؤثر در مهاجرت‌های روستا- شهری با تأکید بر مهاجرت جوانان روستایی استان قزوین، فصلنامه مدرس علوم انسانی. سال ششم. شماره 2. صفحات 60-41.

تجدد، حسین (1387). پی‌آمدهای مثبت و منفی اجرای قانون اصلاحات ارضی در ایران، ماهنامه حافظ. شماره 54. صفحات 56-50.

خسروبیگی، رضا؛ جعفر جوان (1395). ضوابط تعادل بخشی به چندگانگی روستابودگی در ایران: تدوین چشم‌اندازی سازگار برای بازتعریف قلمروهای روستایی، نشریه مطالعات جغرافیایی مناطق خشک. سال ششم. شماره 23. صفحات  17-1.

رضوانی، محمدرضا (1383). مقدمه‌ای بر برنامه‌ریزی توسعۀ روستایی در ایران. انتشارات قومس. تهران.

رضوانی، محمدرضا؛ سیدعلی بدری؛ فرخنده سپهوند؛ سعیدرضا اکبریان رونیزی (1391). گردشگری خانه‌های دوم و اثرات آن بر بهبود کیفیت زندگی ساکنان روستایی (مطالعه‌موردی:بخش رودبار قصران، شهرستان‌شمیرانات)، فصلنامه مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای. سال چهارم. شماره 13. صفحات 40-23.

سازمان‌برنامه و بودجه آذربایجان غربی(1393). گزارش اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی استان آذربایجان غربی. معاونت هماهنگی برنامه و بودجه. ارومیه.

سقایی، مهدی؛ دکترعزت‌الله مافی؛ زهره جوانبخت قهفرخی (1390). روستا، واسازی و فضای جغرافیایی (با تأکید بر عدالت جغرافیایی)، مجموعه مقالات اولین همایش ملی جغرافیا و برنامه‌ریزی توسعه روستایی. دانشگاه فردوسی مشهد.

 علی‌بیگی، امیرحسین؛ عبدالحمید پاپ‌زن؛ محمد دره زرشکی (1388). دلایل و راهکارهای کاهش تمایل جوانان روستایی شهرستان کرمانشاه به مهاجرت، مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران (علوم کشاورزی ایران). سال چهلم. شماره 1. صفحات 49- 39.

غفاری، سیدرامین؛ معصومه  ترکی‌هرچگانی (1389). تحلیلی بر عوامل موثر در مهاجرت جوانان روستایی به شهر (موردپژوهی: روستای صادق‌آباد از توابع بخش سامان در استان چهارمحال و بختیاری)، فصلنامه مسکن و محیط روستا. سال بیست و نهم. شماره 123. صفحات 102-91.

فتحی، الهام (1394). روند شهرنشینی در ایران: جمعیت شهری در نیم‌ قرن اخیر 9 برابر شده است، روزنامه تعادل. کد خبر: 27850.

قاسمی‌اردهایی، علی؛ نیر رستمی؛ محمد شیری (1395). عوامل موثر بر گرایش به مهاجرت به شهر جوانان روستایی شهرستان اهر، فصلنامه فضای جغرافیایی. سال شانزدهم. شماره 53. صفحات 73- 192.

Aghion, P., Howitt, P., Brant-Collett, M., & García-Peñalosa, C (1998). Endogenous growth theory. MIT press.

Alasuutari, P (2011). Change &stability of images:rural conceptions in Finnish newspapers atthe21st century.‌Maaseutututkimuksen ja-politiikan aikakauslehti (1), 17-32.

Angus, A., Burgess, P. J., Morris, J., & Lingard, J (2009). Agriculture and land use: demand for and supply of agricultural commodities, characteristics of the farming and food industries, and implications for land use inthe UK. Land Use Policy,26,S230-S242.

Biddulph, R. (2015). Limits to mass tourism’s effects in rural peripheries. Annals of Tourism Research, 50, 98-112.

Bjaarstad, S (2003). Osloungdommers forestillinger om bygda. En studie av unges stedsforståelser, tilhørighet og identitet (Doctoral dissertation, Master’s thesis, Master 107, Department of Sociology and Human Geography, University of Oslo, Oslo).

Bjarnason, T., & Thorlindsson, T (2006). Should I stay or should I go? Migration expectations among youth in Icelandic fishing and farming communities. Journal of Rural Studies, 22(3), 290-300.

Cloke, P (1985). Counterurbanisation: a rural perspective. Geography, 13-23.

Cloke, P. (2007). Creativity and tourism in rural environments. Tourism, creativity and development, 23(4), 37-47.

Coffey, W. J., & Polese, M (1984). The concept of local development: a stages model of endogenous regional growth. Papers in Regional Science, 55(1), 1-12.

Cruickshank, J. A (2009). A play for rurality–Modernization versus local autonomy. Journal of Rural Studies, 25(1), 98-107.

Elbersen, B. S. (2002). Nature on the doorstep: the relationship between protected natural areas and residential activity in the European countryside (Doctoral dissertation).

Gilbert, J (1982). Rural theory: the grounding of rural sociology. Rural sociology, 47(4), 609-633.

Halfacree, K. (2006). Rural space: constructing a three-fold architecture. Handbook of rural studies, 44-62.

Halfacree, K. H. (1993). Locality and social representation: space, discourse and alternative definitions of the rural. Journal of rural studies, 9 (1), 23-37.

Halfacree, K. H. (1995). Talking about rurality: social representations of the rural as expressed by residents of six English parishes. Journal of Rural Studies, 11(1), 1-20.

Hedström, P. (2009). The analytical turn in Sociology. In Frontiers of sociology (PP: 331-342). Brill.

Hidle, K., Cruickshank, J., & Mari Nesje, L. (2006). Market, commodity, resource, and strength: Logics of Norwegian rurality. Norsk Geografisk Tidsskrift-Norwegian Journal of Geography, 60(3), 189-198.

Holmes, J. (2008). Impulses towards a multifunctional transition in rural Australia: Interpreting regional dynamics in landscapes, lifestyles and livelihoods. Landscape Research, 33(2), 211-223.

Hsieh, H. F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative health research, 15(9), 1277-1288.

Kay, C. (2008). Reflections on Latin American rural studies in the neoliberal globalization period: a new rurality?. Development and Change, 39(6), 915-943.

Kuhmonen, T., Kuhmonen, I., & Luoto, L. (2016). How do rural areas profile in the futures dreams by the Finnish youth?. Journal of Rural Studies, 44, 89-100.

Lawrence, A., & Turnhout, E. (2010). Personal meaning in the public sphere: The standardisation and rationalisation of biodiversity data in the UK and the Netherlands. Journal of Rural Studies, 26(4), 353-360.

López-i-Gelats, F., Tàbara, J. D., & Bartolomé, J. (2009). The rural in dispute: Discourses of rurality in the Pyrenees. Geoforum, 40(4), 602-612.

Marsden, T (1999). Rural futures: the consumption countryside and its regulation. Sociologia ruralis, 39(4), 501-526.

Massey, D. (2004). Geographies of responsibility. Geografiska Annaler: Series B, Human Geography, 86(1), 5-18.

Mitchell, J. C. (1987). Cities, society, and social perception:a Central African perspective. Oxford University Press.

Murdoch, J&Pratt, A. C. (1993). Rural studies: modernism, postmodernism and the ‘post-rural’. Journal of rural studies, 9(4), 411-427.

Nilsson, B., & Lundgren, A. S. (2015). Logics of rurality: Political rhetoric about the Swedish North. Journal of Rural Studies, 37, 85-95.

Nimegeer, A & Farmer, J (2016). Prioritising rural authenticity: Community members' use of discourse in rural healthcare participation and why it matters. Journal of Rural Studies, 43, 94-103.

Nugin, R. (2014). “I think that they should go. Let them see something”. The context of rural youth's out-migration in post-socialist Estonia. Journal of Rural Studies, 34, 51-64.

OECD, 2008. OECD Rural Policy Reviews: Finland. Organisation for Economic Cooperation and Development, Paris.

Potter, C., & Tilzey, M. (2005). Agricultural policy discourses in the European post-Fordist transition: neoliberalism, neomercantilism and multifunctionality. Progress in Human geography,  29(5), 581-600.

Quivy, R., & Van Campenhoudt, L. (1998). Manual de investigação em ciências sociais.

Rye, J. F. (2006). Rural youths’ images of the rural. Journal of Rural Studies, 22(4), 409-421.

Rye, J. F. (2011). Youth migration, rurality and class: a Bourdieusian approach. European Urban and Regional Studies, 18(2), 170-183.

Shortall, S., & Shucksmith, M. (1998). Integrated rural development: issues arising from the Scottish experience. European Planning Studies, 6(1), 73-88.

Shucksmith, M. (2012). Class, power and inequality in rural areas: beyond social exclusion?. Sociologia Ruralis, 52(4),377-397.

Smith, D. P., & Phillips, D. A. (2001). Socio-cultural representations of greentrified Pennine rurality.Journal of rural studies,17(4),457-469.

Smith, L. T., Smith, G. H., Boler, M., Kempton, M., Ormond, A., Chueh, H. C., & Waetford, R. (2002). “Do you guys hate Aucklanders too?” Youth: voicing difference from the rural heartland. Journal of Rural Studies, 18(2), 169-178.

Sønvisen, S. A. (2013). Recruitment to the Norwegian fishing fleet: storylines, paradoxes, and pragmatism in Norwegian fisheries and recruitment policy. Maritime Studies, 12(1), 1.

Stockdale, A. (2006). Migration: Pre-requisite for rural economic regeneration?. Journal of Rural Studies, 22(3), 354-366.

Swinnen, J. F., Van Herck, K., & Vandemoortele, T. (2012). The experience economy as the future for European agriculture and food? Bio-based and Applied Economics, 1(1), 29-45.

Thissen, F., Fortuijn, J. D., Strijker, D., & Haartsen, T (2010). Migration intentions of rural youth in the Westhoek, Flanders, Belgium & the Veenkoloniën, The Netherlands. Journal of Rural Studies, 26(4), 428-436.

Thomson, R., & Taylor, R (2005). Between cosmopolitanism and the locals: Mobility as a resource in the transition to adulthood. Young, 13(4), 327-342.

Van der Ploeg, J. D (1992). Dynamics and mechanisms of endogenous development. CAMAR Seminar (Chania), European Commission DG VI.

Von Meyer, H., & Muheim, P (1996). Employment is a territorial issue. The OECD Observer, 203, 22.

Waara, P (1998). Rural young people in Norrbotten and Västerbotten in the north of Sweden.

Woods, M. (2005). Contesting rurality: politics in the British countryside. Ashgate Publishing Ltd..

Woods, M. (2007). Engaging the global countryside: globalization, hybridity and the reconstitution of rural place. Progress in Human Geography, 31(4), 485-507.

Woods, M (2011). Rural. London, UK: Routledge.

Woodward, R (1996). ‘Deprivation’and ‘the rural’: An investigation into contradictory discourses. Journal of Rural Studies, 12(1), 55-67.

Yin, R. K. (2003). Case study research design and methods third edition. Applied social research methods series, 5.