نقش زون گسله منطقه‌ی خضرآباد یزد در ایجاد حرکت‌های توده‌ای

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار زمین‌شناسی ساختمانی گرایش زلزله، گروه عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد، یزد، ایران

چکیده

یکی از عوامل ایجادکننده‌ی حرکت­های توده­ای وجود گسل می­باشد. حوضه‌ی مورد مطالعه در این تحقیق، حوضه‌ی خضرآباد بوده که یکی از زیر حوضه­های دشت یزد اردکان در دامنه‌ی شمالی رشته‌کوه­های شیرکوه یزد بین ً30-َ41- ْ53 تا 00-12َ- ْ54 طول شرقی و 00-َ46- ْ31 تا 00-َ06- ْ32  عرض شمالی واقع گردیده است و بالغ بر 418 کیلومتر گسل در این حوضه وجود دارد. این حوضه بخشی از شهرستان صدوق بوده و در جنوب این شهرستان واقع شده است. همچنین مساحت حوضه برابر 105995 هکتار می­باشد. در این پژوهش زون گسله از طریق شاخص­های ژئومورفیک مورد شناسایی قرار گرفته و برای اثبات فعال بودن منطقه از شاخص سینوزیته جبهه کوهستان و با تشخیص خطوارگی سازندهای سنگی از طریق عکس­های هوایی، تصاویر ماهواره­ای (سنجش از دور) و نقشه­های زمین‌شناسی اقدام شد که این شاخص در پهنه‌ی شرقی 2/1 و در پهنه‌ی غربی3/1 شد که نشان از فعال بودن حوضه از نظر مورفوتکتونیکی می­باشد. سپس با شناسایی زون گسله در منطقه و شناخت گسل­های اصلی و فرعی و تهیه‌ی نقشه‌ی گسل­ها در محیط Arc GIS تأثیر زون گسله در ایجاد حرکت­های توده­ای مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین با تهیه‌ی نقشه DEMمنطقه و تلفیق آن با لایه­های دیگر و تهیه نقشه­های شیب و جهت در نهایت تعداد 44 مورد ریزش سنگی و 12 مورد ریزش بلوکی که همگی در نزدیکی گسل­های منطقه می­باشد شناسایی شده که نشان از نقش زون­های گسله و گسله‌ی اصلی در ایجاد حرکت­های توده­ای می­باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Fault Zone of Khezr Abad Area , Yazd on Creation of Mass Movements

نویسنده [English]

  • ahmad ali zareMehrjardi
چکیده [English]

One of the causes of mass movement is the presence of faults. The studied basin in this research was Khezr-Abad Basin, one of the sub-basins of Yazd-Ardakan plain on the northern slope of Shirkouh mountain range in Yazd which is located between 53 - 41'-30"  up to 54 - 12' of east longitude and 31- 46'-00 up to 32-06'-00 of  north latitude. and there are over 418 km of faults in the basin. This basin is part of the city of Sadukh and located in the south part  of the city. In this study, the fault weight were identified through the geomorphic indicators and In order to prove the region's activation, the mountain front sinuosity index and rock formations photo lineament recognition through areal photos, satellite photos (remote sensing) and Geology Maps has been performed that the index action in the East Zone was  1.2  and in the western zone was 1.3, which indicates that the basin is morph tectonically active. Then by identifying  the fault zone in the region and identifying  the main and minor faults and preparing faults maps in the Arc GIS, the effect of the fault zone on the formation of mass movements was evaluated.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mass movement
  • Fault
  • Rock fall
  • Block fall
  • Khezr Abad area

پورحسن، علی؛ حسن حاجی‌حسینلو (1389).  بررسی پدیده زمین‌لغزش در جنوب غربی خوی، شمال باختری ایران، چهاردهمین همایش انجمن زمین‌شناسی ایران و بیست و هشتمین گردهمایی علوم زمین. دانشگاه ارومیه.

پورحسین، سپیده؛ مرضیه قاسمی؛ عاطفه منتظم (1388).ارزیابی‌کارایی مدل‌پهنه‌بندی‌خطرزمین‌لغزش حائری- سمیعی در حوزه‌ی آبخیز قورچای رامیان. پنجمین همایش ملی علوم و مهندسی آبخیزداری ایران، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.

حسن‌زاده نفوتی، محمد؛ مسلم چابک؛ زهره ابراهیمی خوسفی (1390). پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با استفاده از روش ارزیابی چند معیاره مکانی (SMCE) (مطالعه ‌موردی: حوزه‌ی آبخیز شلمان‌رود)، مجله پژوهش‌های حفاظت آب و خاک. جلد نوزدهم. شماره اول. صفحات 116-99.

زارع‌مهرجردی، احمدعلی (1373). تحلیل دگر شکلی گسل دهشیر- بافت در عرض جغرافیایی 30/32-30، پایان نامه کارشناسی ارشد. صفحات  107- 95.

زارع مهرجردی، احمدعلی (1389). پهنه‌بندی ناحیه البرز باختری براساس شاخص‌های‌ریخت زمین‌ساخت. مجله جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی. شماره 1. صفحات 187- 167.

صالحی‌پور، علیرضا (1380). بررسی پارامترهای هیدرومورفیک مؤثر در حرکات دامنه‌ای حوضه‌ی آبریز قوری‌چای با استفاده از GIS،  پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران.

عبدالخانی، علی؛ علی‌اکبر جمالی (1388). کاربرد GIS و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی در پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش و مقایسه ارجحیت عوامل مؤثر در ایجاد لغزش (مطالعه موردی: حوضه آبخیز منشاد یزد)، همایش و نمایشگاه ژئوماتیک.

فیض‌نیا، سادات؛ حسن احمدی؛ محمد حسن‌زاده‌نفوتی (1380). پهنه‌بندی خطر زمین لغزش حوضه­ی آبخیز شلمان‌رود در استان گیلان، مجله منابع طبیعی ایران.  جلد 54. شماره 4. صفحات 219-207.

محمودی، فرج ا... (1382). ژئومورفولوژی دینامیک، انتشارات دانشگاه تهران.

مرتضوی‌چمچالی، منوچهر؛ شهروز حق‌نظر (1388). بررسی خطر حرکات دامنه‌ای و زمین‌شناسی مهندسی روستای‌ دولت‌آباد در شمال‌شرق رودبار، فصلنامه‌ تخصصی زمین و منابع. پیش‌ شماره 2. صفحات 103- 87.

مطهری‌نیا، محمدمهدی (1390). بررسی وضعیت و عوامل مؤثر در ایجاد حرکت­های توده­ای در منطقه سانیج یزد، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد.

نصیری، شهرام (1383). نگرشی بر زمین‌لغزش‌های ایران (بررسی موردی ناپایداری شیب‌ها در جاده هراز)، پایگاه ملی علوم زمین کشور. آدرس سایت:

Ambraseys N. N (1974) . Historical seismicity of North-Centeral Iran . In materials for the study of seismotectonics of Iran؛ North-Centeral Iran Geol,Surv,Iran, Rep,29. PP:47-95.

 Blachowski J, Milczark W,and Cacon S (2010). Project of a rock mass surface deformation monitoring system in the Walbrzych coal basin. Acta Geodyn , Geomater, Vol, 7,No.3,349-354.

Bouissou S, Darnault R. Chemenda A. Rolland Y (2011). Evolution of gravity-driven rock slope failure and associated fracturing: Geological analysis and numerical modeling . journal Tectonophysics, 526, 157-166.

Cacon S, Wojewoda J, and Kaplon J (2009). Geodynamic studies in the gory stolowe national park area. Acta Geodyn, Geomater, Vol .6, No 3, 331- 338.

Cooper R.G (2007). Mass Movements in Great Britain.Geological Conservation Review Series. No.33, 348-377.

Evans S.G. , Guthrie R. H. , Roberts N. J., and Bishop N.F) 2007). The disastrous 17 February 2007 rockslide-debris avalanche on Leyte Island, Philippines: a catastrophic landslide in tropical mountain terrain . Nat. Hazards Earth Syst. Sci.,7, 89-101.

Glade T (2003). Vulnerability assessment in landslide risk analysis.DIE ERDE134,123-146.

LarsenM.G,Parkes J.E (1997). The association of roads and mass wasting in a forested mountaion,Ear.Sur,Pro & Abstract: Landforms, Vol ,22, 836.