مقایسه‌ی تحلیلی الگوی سکونتگاه‌های غیررسمی مطالعه موردی: شهر مریوان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار جغرافیا، دانشگاه پیام نور

چکیده

سکونتگاه‌های غیررسمی یکی از چالش های اساسی مدیریت شهری است و شناخت الگوهای موجود در این سکونتگاهها کمک شایانی به مدیریت این نوع شیوه سکونتی می‌نماید. این مقاله بر آن است الگوهای موجود در سکونتگاه‌های غیررسمی شهر مریوان را تعیین و تحلیل نماید. پژوهش به شیوه‌ی توصیفی- تحلیلی انجام شده و محدوده‌ی مورد پژوهش شامل 4 منطقه‌ی حاشیه‌نشین شهر مریوان( کوثر،تپه موسک، سردشی، تفینی‌ها) می‌باشد. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 320 نمونه است که به صورت تصادفی و به نسبت سهم جمعیّتی از چهار محله انتخاب شده و ویژگی‌های اجتماعی، اقتصادی و کالبدی محلات مورد مطالعه، جمع‌آوری و تحلیل گردیده است.
نتایج نشان می‌دهد از نظر مبداء قبل از مهاجرت، بالاترین درصد مهاجران روستایی متعلق به محله تفینی (49 درصد) است و در بقیه محلات سردشی (67 درصد) کوثر (72 درصد) و تپه موسک 64 درصد ساکنان غیرمهاجر بوده و از سایر محلات به این سکونتگاههای غیررسمی آمده‌اند. از نظر شاخص‌های اجتماعی، اقتصادی و کالبدی دو گروه محله غیر رسمی تفینی و تپه موسک با کوثر و سردشی، ویژگی‌های متفاوتی دارند. در بخش آمار استنباطی نیز بر اساس آزمون تاوی- بی کندال، بین محله‌های تفینی و تپه‌موسک با هم  214R=. و محله‌های کوثر  و سردشی با هم  449/R=. از نظر ویژگی‌های اقتصادی، اجتماعی و کالبدی رابطه‌ی مستقیم و معناداری وجود دارد. همچنین آزمون یومن- ویتنی در مقایسه‌ی بین محله‌های تفینی و تپه‌موسک با محله‌های کوثر و سردشی  000sig=.، نشان داد که از نظر ویژگی‌های (اجتماعی و کالبدی) تفاوت آماری معناداری بین دو گروه وجود دارد. نتیجه اینکه محلات کوثر و سردشی‌‌ها ترکیبی از ویژگی بافت‌های رسمی و غیررسمی را همزمان دارند و محله‌ی تفینی‌ها و تپه موسک ویژگی مشابهی با سایر سکونتگاه‌های غیررسمی متداول دارند در واقع در این شهر با دو نوع الگو در سکونتگاههای غیررسمی مواجه هستیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparative Analysis of the Patterns of Informal Settlements Case study: Marivan city

نویسنده [English]

  • Farzad Veisi
چکیده [English]

 
Informal settlements is one of the fundamental challenges of urban management and identifying the existing patterns in these settlements will help to manage this type of style of residence. This article attempts to analyze  the existing patterns in informal settlements of Marivan city. Research method is  descriptive-analytical and research area includes four informal settlement areas of Marivan city (Kosar, Tape Musk, Sardoshi, Tfyny).  The sample size is 320 people which were selected randomly and  based on the population share of four  districts  and the social, economical and physical characteristics of  the under study locations were collected and analyzed. The results show that in terms of origin before migration, the highest percentage of rural migration was belong to  Tefyny (49%) and in other neighborhoods,  Sardoshi areas (%67 percent) Kosar (72% percent) and 64% percent were the  non-immigrant residents  and have come from other neighborhoods to this informal settlements. From the view point of social, economical and physical indices, the two informal neighborhoods of   tape Musk, Kosar and Sardoshi have different characteristics.  Also in inferential statistics based on Tavy- B Kendall test, the neighborhoods of Tefyny and Tapemvsk together R= .214  And neighborhoods of Kosar and Sardoshi together R =.449 From the point of view of economical, social and physical,  there is a direct and significant relationship.Also based on U- mann Whitney test, comparison between the neighborhoods of the Tfyny and tape musk with Kosar and Sardoshi sig =.000, Showed that in terms of the features of (social and physical) there are significant statistical differences between the two groups. As a result, Kosar and Sardoshi have simultaneously a mix of the features of  formal and informal textures and  at the same time TapeMusk neighborhood  and Tefyny have  similar features with the  other common  informal settlements. In fact,  we are faced with two types of pattern in informal settlements in this city

کلیدواژه‌ها [English]

  • Suburbia
  • Marivan city
  • Informal settlements
  • Suburbia patterns
  • Typology
  • Informal settlements pattern

-     استانداری کردستان (1393). سالنامه آماری 1392 استان کردستان. سنندج.

-     ایراندوست، کیومرث ؛ محمد اعظمی؛ روح‌الله تولایی (1393). شاخص‌های تعیین و تعریف سکونتگاههای غیررسمی در ایران، مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای در ایران، سال ششم. شماره 21. تابستان 1393. 60-43.

-     ایراندوست، کیومرث؛ مظفر صرافی (1390). یأس و امید در سکونتگاههای غیررسمی، مطالعه موردی: شهر کرمانشاه. فصلنامه علمی- پژوهشی رفاه اجتماعی. سال  هفتم. شماره 26. صفحه 221-201.

-     ایراندوست، کیومرث؛ هوشمند علیزاده؛ لیلا خسروانی؛ روح‌الله تولایی (1392). گونه‌شناسی سکونتگاههای غیر رسمی در شهرهای ایران، مطالعه تطبیقی شهرهای سنندج و کرمانشاه. نامه معماری و شهرسازی. دانشگاه هنر. شماره 10. صفحات 104-91.

-     ایراندوست، کیومرث؛ مظفر صرافی (1386). یاس و امید در سکونتگاههای غیررسمی، نمونه موردی: شهر کرمانشاه. فصلنامه رفاه اجتماعی. شماره 26. سال هفتم. 221-201.

-     آمایش سرزمین وطن (1390). طرح توانمندسازی سکونتگاههای غیررسمی شهر مریوان، جلد اول. ویرایش اول. شناخت گستره فقر در شهر مریوان.

-     پاتر رابرت. ب ؛ ایوانز، سلی لوید (1384). شهر در جهان در حال توسعه ( ترجمه کیومرث ایراندوست و دیگران) انتشارات سازمان دهیاری‌ها و شهرداری‌های کشور.

-     پیران، پرویز (1373).آلونک‌نشینی در ایران،‌دیدگاههای نظری با نگاهی به شرایط ایران، مجله اطلاعات سیاسی- اقتصادی، شماره 87-88. صفحات 101-96.

-     پیران، پرویز (1368). تقدم و تسلط شهری در جهان سوم، اطلاعات سیاسی- اقتصادی، اسفند. شماره24. صفحات 37-34.

-     - پیران، پرویز (1377). شهر شهروندمدار، اطلاعات سیاسی- اقتصادی، مرداد و شهریور. شماره 132-131. صفحات 103-96.

-     پیران، پرویز (1381). بازهم در باب اسکان غیررسمی، مورد: شیرآباد زاهدان، مجله هفت شهر. اسفند 1381. صفحات 24-7.

-     پیران، پرویز ( 1387). از اسکان غیررسمی تا اسکان نایابی( در جستجوی راه حل)، مجله هفت شهر، شماره 23 و 24، بهار و تابستان ، صفحات 30-14.

-      حیدری‌نوشهر، مهری؛ اصغر نظریان (1390). بررسی عوامل موثر بر حاشیه‌نشینی و بازتاب‌های آن، با تاکید بر کاربری‌خدمات شهری، مورد: شهر یزد. فصلنامه جغرافیایی سرزمین.سال هشتم. شماره 31. پاییز1390. صفحات 49-31.

-     رضویان، محمدتقی (1381). برنامه‌ریزی کاربری اراضی شهری، تهران. انتشارات منشی.

-     - شیعه،اسماعیل؛ کیومرث حبیبی؛ حامد کمالی‌نسب (1389). الگوی شناسایی سکونتگاه‌های غیررسمی با بکارگیری مدل AHP در محیطGIS. مجله‌آرمانشهر. شماره 4. بهار و تابستان 1389. صفحات 85-77.

-     صرافی، مظفر (1379). جهانی شدن، شهر و شهری شدن جهان: طرح مسأله‌ای برای جنوب، فصلنامه اطلاعات سیاسی اقتصادی. شماره 156-155. صفحات 167-164.

-     صرافی، مظفر ( a1381). به سوی نظریه‌ای برای ساماندهی اسکان غیررسمی- از حاشیه‌نشینی تا متن شهرنشینی، مجله هفت شهر.دوره 1. شماره 8. تابستان 1381. صفحه 11-5.

-     صرافی، مظفر (b 1381). به سوی تدوین راهبرد ملی از پراکنده‌کاری گزینشی تا همسویی فراگیر، هفت شهر شماره 9 و 10. پاییز و زمستان 1381. صفحات 7-3.

-     صرافی، مظفر (1382). بازنگری ویژگی‌های اسکان خودانگیخته در ایران،در جستجوی راهکارهای توانمند- سازی، در حاشیه‌نشینی و اسکان غیررسمی، (مجموعه مقالات) دانشگاه علوم بهزیستی. جلد دوم.

-     صرافی، مظفر؛ علیرضا محمدی (1384). شکل‌گیری و گسترش اسکان غیررسمی، علل، چالش‌ها و راهبردها، مطالعه موردی: محله ترانس در شهر زنجان، نشریه علوم زمین شماره 11. صفحات 79-59.

-     صرافی، مظفر (1387). ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی کشور در پرتو حکمروایی خوب شهری، هفت شهر شماره 23 و 24. بهار و تابستان 1387. صفحات 14-4.

-     گیلبرت، آلن؛ ژوزف گالکر (1375). شهرها، فقر و توسعه (ترجمه پرویزکریمی ناصری)، شهرداری تهران.

-     مرکز آمار ایران (1385). سرشماری عمومی نفوس و مسکن، نتایج تفصیلی شهرستان مریوان.

-     Divyani Kohli  and Richard Sliuzas and Norman Kerle and Alfred Stein )2012(. An ontology of slums for image-based classification, Computers, Environment & Urban Systems 36(2012)154-163

-     B.W. Wekesa and G.S. Steyn and F.A.O. (Fred) Otieno  (2011). A review of physical and socio-economic characteristics and intervention Approaches of informal settlements, Habitat International 35 (2011) 238-245

-     Bogdan Suditu  and Daniel-Gabriel  Vâlceanu (2013(. Informal settlements and squatting in Romania: socio-spatial patterns and typologies, Human Geographies-Journal of Studies & Research in Human Geography7.2(2013)65-75.

-     Divyani kohli )2015(. Identifying & classification slum areas using remote sensing, supervisor, H.Brinksma, dissertation faculty of geo- information science and earth observation. Twente University Netherland.

 

-     Flix oriena sirueri )2015(. Comparing spatial patterns of informal settlement between Nairobi and Dar al salaam, master of science dissertation, twente university of Netherlands.

-     Hall, Peter and Ulrich, prefier  (2000). Urban future 21, a global agenda for twenty first century Cities, E&FN span London

-     M.ishtiyaq and Sunil Kumar  )2011(. Typology of Informal Settlements and Distribution of Slums in the NCT, Delhi, Journal of Contemporary India Studies: Space and Society, Hiroshima University, Vol.1: 37-46, 2011

-     Perlman, Janice E  (2004). "Marginality: From Myth to Reality in the Favelas of Rio de Janeiro, 1969-2002", in: Roy, Ananya & Nezar Alsayyad (Eds.).

-     Piran, p (2002). Poverty alleviation in sistan and baluchestan: the case of shirabad, UNDP

-     Tsenkova,Sasha )2009(. SELF- MADE CITIES. united nation economic commission for Europe region, Geneva, Switzerland.

-     UN Habitat  (2012). Urban planning for leaders, UN habitat for a better urban future.

-     Un- habitat  (2012(. State of worlds cities, 2012-2013, Nairobi, Kenya, United nation human settlements program.

-     Un- habitat )2014(. Street as tools for urban transformation in slums: a street- led approach to city-wide slum upgrading. Nairobi, Kenya: United Nation human settlement program.

-     UN, Habitat (2003). The challenge of slums; global report on human settlements and metropolitanisation. Available at

-     UN-Habitat (2004).State of world’s cities: trends in sub-Saharan Africa urbanization.UN habitat series.