تبیین پیامدهای ژئوپلیتیکی سرمایه‌گذاری چین، در گوادر بر بندر چابهار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیا، دانشگاه خوارزمی تهران

2 دانشجوی دکترای جغرافیای سیاسی، دانشگاه آزاد تهران

چکیده

ظهور قدرت‌های اقتصادی نوین در حاشیه اقیانوس هند این منطقه را تبدیل به عرصه ای از رقابت‌ها و کنش‌های ژئوپلیتیک بازیگران منطقه‌ای و فرا منطقه ای در سده 21 نموده است. در این راستا چین به عنوان قدرت نو ظهور جهانی در رقابت با قدرت‌های رقیب خود تلاش می کند با سرمایه گذاری در نقاط استراتژیک اقیانوس هند نظیر گوادر پاکستان از تنگناهای ارتباطی و ژئوپلیتیکی رهایی یافته و بتواند به برتری خود در عرصه اقتصاد جهانی ادامه دهد. این امر موجب می شود که وزن ژئوپلتیکی و اقتصادی پاکستان ارتقاء یافته و از طرفی پیامدهایی را بر منطقه از جمله بر بندر چابهار ایران به همراه داشته باشد. از این رو مساله پژوهش حاضر این امر می باشد که موضوع همکاری های اقتصادی چین و پاکستان در پروژه گوادر چه پیامدهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی برای ایران بویژه بندر چابهار به همراه خواهد داشت.  با عنایت به این موضوع این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی به بررسی جغرافیایی منطقه و ویژگی های ژئوپلیتیکی موثر در شکل گیری این قرارداد و اثرگذاری آن بر بندر چابهار و تجزیه و تحلیل آن می پردازد. روش جمع آوری داده ها مطالعات کتابخانه ای و اسنادی می باشد.  یافته های تحقیق نشان می دهد به مرور زمان پیامدهای راه اندازی بندر گوادر بر منافع ملی ایران، تأثیر خواهد گذاشت و موجب انزوای ژئوپلیتیک ایران در منطقه شده و فرصت های اقتصادی و امنیتی ایران در بندر چابهار را تبدیل به تهدید خواهد نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explanation of China's Investment Geopolitical Consequences, in Gwadar Port in Chabahar

نویسندگان [English]

  • Attaullah Abdi 1
  • Nasser Rajabnejad 2
چکیده [English]

 
The issue of economical competition between the powers is one of the main problems of China and for this purpose, this country for opposition against the threats and enjoying the  chances tries to release from the existing communication and geopolitical obstacles by investment  at the strategic points of the area including Gwadar in Pakistan and be able to maintain his priority in the global economy through coping with the internal problems.china's investment in Gwadar of Pakistan has caused the promotion of geopolitical and economical weight of Pakistan and also has some impacts on the area including Chabahar Port in Iran. With respect to this subject, in this research it is tried to , while studying the geographical situation  of the area and the effective geopolitical features in forming this contract ,  its effect on Chabahar port to be studied and analyzed. The research findings shows that the commissioning consequences of Gwadar port will impact on the national interest of Iran inside and outside of the country.  The effects of such investment will cause some changes in the area that seems, if the strategy for using competition between the powers is not been considered and no action is made for development of Chabahar port, the national power of the country will be weakened.

کلیدواژه‌ها [English]

  • China
  • Pakistan
  • Gwadar
  • Chabahar
  • Geopolitical

-   آسیا تایمز (1395). ایرنا به نقل از شبکه خبری آسیا تایمز، هنگ‌کنگ، اظهارات رییس کنگره جهانی ایغورها واکنش شدید چین را در پی داشت، مورخه 29/7/1395

-   ابراهیم‌زاده عیسی؛ میرنجف موسوی (1395). آمایش ژئوپلیتیک و ژئواکونومیکی مناطق مرزی جنوب شرق کشور و راهبردهای توسعه آن، مطالعه موردی: استان سیستان و بلوچستان، زاهدان: مجله فصلنامه جغرافیا و توسعه شماره 42.

-   اطلس گیتاشناسی ایران و جهان

-   افتاده، علی‌اصغر (1394). خواب ایرانی چابهار- بیداری چینی گوادر پاکستان، تهران: خبرگزاری جمهوری اسلامی، تلکس ویژه، مورخه 2/2/1394. 

-   اُوودوف، میخاییل (1394). خطر اسلامگرایان برای جمهوری‌های مسلمان نشین شوروی سابق، ترجمه کیوان خسروی.وبگاه حزب کمونیست‌روسیه.مورخه8/11/1394.

-   ایرنا (1395). حمایت‌ تمام‌قد چین از موافقت‌نامه چابهار، مورخه 13/3/1395. شماره 485.

-   بالی، آرتی (1395). کارشناس  هندی :چابهار به قطب صنعت و تجارت منطقه تبدیل می‌شود، خبرگزاری جمهوری اسلامی. مورخه 6/3/1395.

-   بوزان،باری (1388). مناطق و قدرت‌ها، تهران. پژوهشکده مطالعات راهبردی.

-   پورنجفی، وجیه‌سادات؛ شهروز شریعتی(1394). ظرفیت استراتژیک ایران در دکترین خیزش صلح‌آمیز چین، تهران. فصلنامه ژئوپلیتیک. پاییز 1394.

-   جمالدینی، دوستین‌خان (1395). چابهار و گوادر موقعیت راهبردی و مکمل یکدیگرند، تهران. خبرگزاری جمهوری اسلامی. تلکس ویژه. مورخه 31/1/1395.

-   حافظ‌نیا، محمدرضا (1385). اصول و مفاهیم جغرافیای سیاسی، مشهد. نشریه پاپولی.

-   حافظ‌نیا، محمدرضا (1394). سخنرانی دکتر محمدرضا حافظ‌نیا، تهران. گزارش روابط عمومی پژوهشگاه شاخص پژوه. 22/9/1394.

-   خبرگزاری جمهوری اسلامی (1394). تلکس ویژه، حضور چین در اقتصاد پاکستان به سود ایران است، مورخه 1/2/1394.

-   خبرگزاری جمهوری اسلامی 1(1394). تلکس ویژه، مرکز آمار دولتی چین، مورخه 11/7/1394.

-   خبرگزاری مهر (1394). سرمایه‌گذاری 45 میلیارد دلاری چین در کریدور کاشغر- گوادر، به نقل از داون نیوز. مورخه 11/8/1394.

-   خبرگزاری جمهوری اسلامی(1395). تلکس ویژه، بندر گوادر  پاکستان تا پایان امسال با تمام ظرفیت شروع به فعالیت می‌کند، مورخه 24/1/95.

-   خبرگزاری جمهوری اسلامی(1) (1395). تلکس ویژه،  به نقل از رسانه‌های چین ، مورخه 1/5/1395.

-   روزنامه افغانستان (1395). موافقتنامه چابهار: از ایجاد فرصت جدید تا رقابت‌ جدید در سطح منطقه، خبرگزاری جمهوری اسلامی. تلکس ویژه. مورخه 5/3/1395.

-   روزنامه مردم (1394). چین به عنوان دومین اقتصاد بزرگ جهان از امروز این بندر را به اجاره خود در آورده است، چاپ پاکستان. مورخه 20/8/1394.

-   سلطانی، علیرضا (1381). همکاری منطقه‌ای؛ توسعه‌ی بندر آزاد گوادر، تهران. معاونت پژوهش‌های سیاست خارجی، گروه مطالعات اقتصاد سیاسی بین‌الملل مجمع تشخیص مصلحت نظام.

-   شرکت مخابرات ایران- سامانه مدیریت ضریب نفوذ اینترنت کشور.

-   عسگریان، حسین (1390). کتاب آسیا 7 ویژه روابط ایران و چین، تهران. مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.

 

-   فرانکلین، دانیل، پارکر،جان، هوارد، شارلوت، بک، باربارا، گلیلت، مارتین، لین گرین،رابرت، گاتلیب،آنتونی، مورتن، اولیور، سیمندز،متیو، لوکاس،ادوارد، وارلاس، پال، کاکس، سایمون، ککیج، لازا، مینتون بدوس،زانی، وولدریج، آدرین، کاگن، فیلیپ، کار،جفری، کراس،تین، گوهکیر، کنت، ارگل، لودویک، ریبلی، مت (1394). بیست تغییر بزرگ جهان در سال 2050، تهران. آینده‌نگر (اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران).

-   قاسمی، فرهاد (1391).جهانی شدن و مدل‌های امنیت منطقه‌ای در سیستم جهانی، فصلنامه ژئوپلیتیک. سال هشتم. شماره سوم.

-   کریمی‌پور، یدالله (1379). مقدمه‌ای بر ایران و همسایگان (منابع و تهدید)، تهران. انتشارات دانشگاه تربیت معلم.

-   کریمی‌پور، یدالله (1393). سخنرانی علمی ایران و اقیانوس‌هند در سالن دکترشکوئی دانشگاه تربیت مدرس. مورخه 19/11/93.

-   کریمی‌پور، یدالله (1394). جغرافیا، نخست در خدمت صلح، تهراننشر انتخاب.

-   کمپ، جفری؛ رابرت هارکاوی (1384). جغرافیای استراتژیک خاورمیانه، ترجمه: سید مهدی حسینی متین. تهران. پژوهشکده مطالعات راهبردی.

-    لوتواک ادوارد (1990). از ژئوپلیتیک تا ژئواکونومی، ترجمه: محمدرضا حافظ‌نیا و هاشم نصیری، تهران. دفتر مطالعات سیاسی بین‌المللی.

-    لیم، کوین (1394). اهمیّت ایران برای چین از زبان کارشناس مسایل خاورمیانه، خبرگزاری جمهوری اسلامی، مورخه 23/3/1394.

-   مجتهدزاده،پیروز (1386). جغرافیای سیاسی و سیاست جغرافیایی، تهران. سمت.

-   مؤسسه تحقیقاتی تدبیر اقتصاد (1394). راه‌آهن چابهار، فرصتی برای ترانزیت کالا به آسیای میانه و افغانستان، تهران. مؤسسه تحقیقاتی تدبیر اقتصاد. شماره 35. مورخه 2/9/94.