ارزیابی آثار کالبدی اجرای طرح ‌هادی روستایی از دیدگاه روستاییان مطالعه‌ی موردی: دهستان کرخه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه خوارزمی تهران

2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، مدرس دانشگاه پیام نور سوسنگرد

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه خوارزمی تهران، مدرس دانشگاه پیام نور جهرم

4 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، پیام نور بیرجند

چکیده

نزدیک به سه دهه از اجرای طرح‌های هادی در نواحی روستایی کشور می‌گذرد و صرف اعتبارات ملی در مراحل مختلف تهیه و اجرای آن، تحول گسترده در زمینه‌های کالبدی- فضایی، مانند دگرگونی در بافت کالبدی روستا، تغییر در الگوی ساخت مساکن، هماهنگی در شبکه‌ی معابر روستا و تسهیل در امر رفت و آمد روستاییان را فراهم آورده است. هدف از انجام این پژوهش، ارزیابی آثار کالبدی اجرای طرح‌هادی روستایی در دهستان کرخه در شهرستان اهواز است. این پژوهش، بر مبنای هدف از نوع کاربردی و از نظر ماهیّت و روش، توصیفی- تحلیلی است و در چهار بعد مسکن، شبکه‌ی معابر، کاربری اراضی و بهداشت محیط در نتیجه‌ی اجرای طرح‌های هادی روستایی انجام شده است. برای گردآوری اطلاعات، از تلفیق روش‌های اسنادی و میدانی استفاده شده و بر اساس آن با توجه  به حجم جامعه‌ی آماری (1333 خانوار)، حجم نمونه خانوارها بر پایه‌ی فرمول کوکران برابر 298 خانوار به دست آمده است. نتایج تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد، میزان اثرگذاری طرح‌هادی در روستاها در هر چهار بُعد رابطه‌ی معناداری دارند. بر این اساس می‌توان نتیجه گرفت که اجرای طرح‌هادی روستایی در عمل موجب بهبود در متغیّرهای مورد بررسی به ترتیب در مسکن روستایی، شبکه‌ی معابر، بهداشت محیط و کاربری اراضی در سطح دهستان کرخه شده  است که به معنای ایجاد  بافت فیزیکی نسبتاً منظم و مناسب  برای سکونتگاه‌های روستایی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Assess the Physical Effects of the Rural Hadi Plans from the View Point of Villagers Case Study: Karkhe District

نویسندگان [English]

  • Vahid Riyahi 1
  • Shima Salemizadeh 2
  • Sedighe Karami Nasab 3
  • Fatemeh Hatami 4
چکیده [English]

 
Nearly three decades have passed from performing Hadi Plans in rural areas. For these projects, the national credit has been spent in different stages and its performance has created  extensive changes  in the areas of physical – space such as change in the physical  texture of the village, change in the pattern of housing construction, coordination of rural road networks, and facilitate the traffic  of villagers. The aim of this study is to assess the physical effects of the projects in the rural areas of the Karkhe in the county of Ahvaz. This research ,  based on the purpose is of  functional type and from the nature  and method view  is of  descriptive analytical one . The study focused on four aspects of housing, road networks, land use and environmental health. Data collection was carried out through integration of documentary and field methods and based on it, with respect to volume of statistical society ( 1333 households), the number of households based on Cochranformula has been obtained equal to 298 households.  Analysis of the results showed that  the effect of Hadi plan in the villages has a significant meaning in all four dimensions. On this basis, it can be concluded that performing rural Hadi plan will improve in practice  the studied variables in rural housing, road networks, environment health and land use in Karkhe which means the creation of relatively appropriate and regular physical texture for rural settlements.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rural projects
  • Physical planning
  • Physical effects
  • Rural housing
  • Rural areas Karkhe

-   آسایش، حسین (1374). کارگاه برنامه‌ریزی روستایی (رشته جغرافیا). دانشگاه پیام نور.

-   ازکیا،مصطفی؛غلامرضاغفاری(1383).توسعه روستایی با تأکید بر جامعه روستایی ایران، نشر نی. تهران.

-   اصلانی،رضا (1378). ارزیابی رویکردهای توسعه روستایی ایران در پنجاه سال اخیر، مجموعه مقالات همایش پنجاه سال برنامه‌ریزی توسعه در ایران. مرکز تحقیقات اقتصاد ایران. تهران.

-   بحرینی،حسین(1370).مفهوم و مشخصات طرح‌ریزی کالبدی، مجموعه مقالات اولین کنفرانس بین‌المللی طرح ریزی کالبدی (ملّی و منطقه‌ای).

-   برزو،غلامرضا؛ایوب شاه‌حسینی؛کیومرث زرفشان (1389). ارزشیابی کیفی اجرای طرح‌ هادی در روستای کرناچی شهرستان کرمانشاه کاربرد نظریه بنیانی، فصلنامه‌ پژوهش‌های‌روستایی. سال 1.شماره 3.صفحات174-153.

-   بنیاد مسکن انقلاب ‌اسلامی (1386). راهنمای مطالعات کاربری اراضی، نشر شریف. تهران.

-   بنیاد مسکن انقلاب اسلامی (1389). دستاوردهای پژوهش و فناوری بنیاد مسکن و شرکت‌های تابعه، روابط عمومی بنیاد مسکن. تهران.

-   باقلانی، کبری (1386). ارزیابی اجرای طرح‌های هادی ‌روستایی در شهرستانایلام، پایان‌نامه کارشناسی ارشد جغرافیا وبرنامه‌ریزی روستایی. استاد راهنما.سیدحسن‌ مطیعی‌لنگرودی.دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران.

-   پژوهشکده سوانح طبیعی (1388). ارزشیابی آثار اجرای طرح‌ هادی روستایی. تهران. بنیاد مسکن انقلاب اسلامی.

-   پورطاهری،مهدی؛ عبدالرضا رکن‌الدین افتخاری؛ سیدعلی بدری (1390). راهبردها و سیاست‌های توسعه‌ی کالبدی سکونتگاههای روستایی (با تأکید بر تجربیات جهانی و ایران)، بنیادمسکن انقلاب اسلامی. تهران.

-   تقیلو، علی‌اکبر؛ رضا خسروبیگی؛ یاسر خدایی (1388). ارزیابی آثار طرح‌ هادی در ابعاد کالبدی، اجتماعی، اقتصادی، نمونه موردی: شهرستان کمیجان، اولین‌ کنفرانس ملی مسکن و توسعه‌ی کالبدی روستا.

-   دارابی، حسن (1388). مروری بر تئوری‌های برنامه‌ریزی کالبدی، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی. معاونت عمران روستایی. تهران.

-   رضوانی،محمدرضا(1390).مقدمه‌ای‌بربرنامه‌ریزی‌توسعه ‌روستایی‌در ایران، نشر قومس.چاپ‌چهارم.‌تهران.

-   جمشیدیان، مجید؛ نرگس عظیمی (1384). بررسی آثار کالبدی اجرای طرح‌ هادی روستایی، نمونه موردی: غرب گیلان،نشریه‌ی هنرهای زیبا. شماره 22. صفحات 54- 34.

-   عزیزپور، فرهاد؛ صدیقه حسینی‌حاصل (1387). مروری بر روند تحولات کالبدی روستاهای کشور (با تأکید بر طرح‌ هادی روستایی)، فصلنامه مسکن و محیط روستا. شماره 27. تهران. صفحات 55-42.

-   عنابستانی، علی‌اکبر (1388). ارزیابی آثار کالبدی اجرای طرح‌های هادی روستایی،اولین کنفرانس ملی مسکن و توسعه‌ی کالبدی روستا.

-   عنابستانی،علی‌اکبر؛ محمدحسن اکبری (1391). ارزیابی طرح‌های هادی و نقش آن در توسعه‌ی کالبدی روستا از دیدگاه روستاییان(مطالعه ‌موردی: شهرستان جهرم)، نشریه پژوهش‌های جغرافیای انسانی. دوره‌ی‌44. شماره 4. صفحات110-93.

-   غفاری، رامین (1390). تغییر کاربری اراضی روستایی در طرح‌های هادی مصوب، مجموعه مقالات اولین کنفرانس بین‌المللی سکونتگاههای روستایی: مسکن و بافت، برنامه‌ریزی و طراحی بافت روستایی، جلد دوم. بنیاد مسکن انقلاب‌اسلامی. معاونت امور بازسازی و مسکن روستایی. چاپ اول.

-   سعیدی،عباس(1379).مبانی جغرافیای روستایی،انتشارات‌سمت.

-   سرتیپی‌پور،محسن (1387). دانشنامه مدیریت شهری و روستایی، سازمان دهیاری‌ها و شهرداری‌های کشور. تهران.

-   شماعی، علی؛ فرشته احمدآبادی؛ حسن احمدآبادی (1393). ارزیابی آثار اجرای طرح‌های هادی بر سکونتگاه روستایی (مطالعه‌ی‌موردی: شهرستان نیشابور)، نشریه پژوهش و برنامه‌ریزی روستایی سال 3. شماره 6. صفحات 88-75.

-   کلانتری، خلیل (1382). سنجش سطح توسعه روستایی در شهرستان تربت حیدریه 79.1365، نشریه پژوهش‌های جغرافیای انسانی. شماره 4. صفحات 54-41.

-   مظفر،فرهنگ؛ سیدباقر حسینی؛ محمد سلیمانی (1387). ارزیابی آثار اجرای طرح‌های هادی بر محیط زیست روستاهای ایران، نشریه علوم طبیعی. سال 5. شماره 3. صفحات 32-11.

-      Chery. M, Kelly,et al (2006).Promoting physical activity in communities: Approaches for successful eveuation of programs and polices, Evaluation and program planning 29,PP:280-292.

-      Isabel, p.et al (2009). Tourist preferences for rural house stays:evidence form discrete modeling in Spain,tourism management 30, PP:805-811.