اولویّت‌بندی عوامل مؤثر بر پیاده‌سازی مدیریت زنجیره تأمین سبز در صنعت گردشگری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار مدیریت جهانگردی، دانشگاه علامه‌طباطبائی

2 استادیار مدیریت جهانگردی، دانشگاه علامه‌طباطبائی

3 کارشناس‌ ارشد مدیریت جهانگردی، دانشگاه علامه‌طباطبائی

چکیده

مطالعه‌ی آثار و پیامدهای نامطلوب توسعه‌ی اندیشیده نشده گردشگری بر محیط­زیست، بخش قابل توجهی از مطالعات جغرافیایی اخیر را به خود اختصاص داده است. اتخاذ رویکردهای نوین برای مدیریت و بهره‌برداری از منابع طبیعی فضاهای گردشگری بیش از پیش ضروری می‌نماید. اساس و بنیان این رویکردها باید به گونه‌ای باشد که با حداقل بهره‌برداری از منابع طبیعی، علاوه ‌بر تأمین نیازهای مختلف و رفاه مردم، پویایی و سلامت محیط طبیعی نیز برای نسل‌های آتی حفظ شود. توجه به "مدیریت زنجیره تأمین سبز" ناشی از درک اهمیّت و لزوم رعایت ملاحظات زیست‌محیطی در توسعه‌ی گردشگری است.
پیاده‌سازی مدیریت زنجیره تأمین سبز خود در گرو یکسری از عوامل داخلی و خارجی است. لذا هدف تحقیق شناسایی این عوامل و آگاهی از میزان اهمیّت هر یک از آنان است که این امرگام نخستین در مدیریت این زنجیره به شمار می‌آید. برای این منظور از روش تحقیق کاربردی_ توصیفی بهره گرفته شده ‌است. جامعه‌ی آماری تحقیق حاضر، خبرگان آشنا به مسائل زیست‌محیطی، مدیریت زنجیره تأمین سبز و گردشگری پایدار است. برای دستیابی به نتایج معتبر، تعداد اعضای گروه خبرگان 20 نفر تعیین شد. خبرگان به روش نمونه‌گیری گلوله برفی انتخاب شدند. در این راستا پرسشنامه‌ به صورت ماتریس‌های زوجی طراحی و برای امتیازدهی در اختیار خبرگان قرار گرفت. پس از طراحی اولیه پرسشنامه، جهت کاهش وابستگی متقابل مابین سؤالات و افزایش اعتبار و روایی صوری از نظر خبرگان دانشگاهی، صاحبنظران و متخصصان استفاده شد. برای سنجش پایایی پرسشنامه از ضریب سازگاری مقایسه‌های صورت گرفته توسط ماتریس­های زوجی استفاده شد. با توجه به نتایج به‌دست آمده از تحلیل داده‌ها، ضریب سازگاری همه مقایسههای انجام شده کوچکتر از 1/0 بود، بنابراین پرسشنامه از پایایی لازم برخوردار بود.
    داده‌های حاصل از پرسشنامه‌ها با استفاده از روش تصمیم‌گیری چند معیاره فرایند تحلیل شبکه­ای و به کمک نرم‌افزار سوپردسیژن مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج مبیّن آن است که بنا به نظر خبرگان، عوامل خارجی بیش از عوامل داخلی در پیاده‌سازی مدیریت زنجیره تأمین سبز در صنعت گردشگری اهمیّت دارند و از میان عوامل خارجی، عامل ساختار قانونی بیشترین اهمیّت را دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Prioritization of Factors Influencing on Implementing Green Supply Chain Management in Tourism Industry

نویسندگان [English]

  • Mahmood Ziaee 1
  • Seyed Mojtaba Mahmoudzade 2
  • Tahereh Shahi 3
چکیده [English]

Studying the adverse effects of thoughtless development of tourism on the environment has allocated significant proportion of recent geographical studies. Adopting new approaches to the management and utilization of natural resources of tourism spaces is much more necessary. Foundation of these approaches should be in a way that besides providing various needs and welfare of the people, dynamics and the health of the natural environment should be maintained for future generations. Considering the "Green Supply Chain Management" is due to realization of the importance and necessity of environmental considerations in tourism development. Implementing green supply chain depends on internal and external factors. Identification of these factors and awareness of the importance of each of them is the first step for managing this chain. For this purpose the description- applied research methods were used .The population of the study, involves experts in environmental issues, green supply chain management and sustainable tourism. Achieving valid results, 20 experts were appointed. Experts were selected using snowball sampling. In this regard, the questionnaire was designed in paired matrices and was used for rating by experts. After initial design of the questionnaire, to reduce interdependence between questions and increase the reliability and validity, view of academic experts, scholars and professionals were asked. To assess the reliability, inconsistency ratio of paired comparison matrices was used. According to the results of the data analysis, the inconsistency ratio of all comparisons were smaller than 0.1, then the reliability of the questionnaire was approved. One of the multi-criteria decision methods named Analytic Network Process (ANP) was used for analyzing collected data by super decisions software. According to the experts, in the implementation of green supply chain management in tourism industry, the external factors are more important than internal factors, and legal structure is the most important factor as an external factor.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tourism green supply chain management
  • Tourism sustainable development
  • analytic network process (ANP)

الفت، لعیا؛ علی خاتمی‌فیروزآبادی؛ روح‌اله خداوردی (1390). مقتضیات تحقق مدیریت زنجیره تأمین سبز در صنعت خودروسازی ایران، فصلنامه علوم مدیریت ایران. شماره .1، صفحات. 123- 140.

امیری،مقصود؛ دارستانی فراهانی (1392). تصمیم‌گیری با معیارهای چندگانه، چاپ اول. تهران. انتشارات دانشگاهی کیان.

ایمانی، دین‌محمد؛ افسانه احمدی (1388). مدیریت زنجیره تأمین سبز راهبرد نوین کسب مزیت رقابتی، ماهنامه مهندسی خودرو و صنایع وابسته. شماره 10. صفحات 20-14.

بیات، ابوذر؛ محمد لشکری (1391). سبزسازی زنجیره تأمین گردشگری، بازاریابی و تبلیغات.

چینی فروش، حامد؛ حسین شیخ­زاده (1389). رابطه عملکرد سازمان و زنجیره تأمین سبز در پتروشیمی کشور، اکتشاف و تولید. شماره 69. صفحات 34-26.

خداوردی، روح­اله (1389). مقتضیات تحقق مدیریت زنجیره تأمین سبز در صنعت خودروسازی ایران، پایان­نامه کارشناسی ‌ارشد. گروه مدیریت صنعتی. دانشکده مدیریت‌وحسابداری.دانشگاه علامه­‌طباطبایی. تهران.

دادپور، رعنا (1388). راه‍ب‍رده‍ای‌ ب‍ازاری‍اب‍ی‌ ت‍وس‍ع‍ه‌ گ‍ردش‍گ‍ری‌ خ‍ارج‍ی‌ در م‍ق‍ص‍ده‍ای ‌م‍ذه‍ب‍ی‌، م‍ورد م‍طال‍ع‍ه‌: ش‍ه‍ر م‍ش‍ه‍د، پایان­نامه کارشناسی ارشد. گروه مدیریت جهانگردی. دانشکده مدیریت و حسابداری. دانشگاه علامه طباطبایی. تهران.

رضایی، امیر (1390).بررسی و ارائه‌ی راهکارهای تحقق مدیریت زنجیره تأمین سبز در صنعت ساختمان ایران، پایان­نامه کارشناسی ارشد.گروه مدیریت‌پروژه و ساخت. دانشکده معماری. دانشگاه تهران پردیس هنرهای زیبا. تهران.

 

 

رمضانیان، محمدرحیم؛ پدرام حیدرنیای‌کهن (1390). عوامل مؤثر بر مدیریت زنجیره تأمین سبز در صنعت گردشگری مورد مطالعه: آژانس‌های مسافرتی شهر تهران، فصلنامه مطالعات گردشگری. شماره 14. صفحات. 125-151.

زاهدی، شمس­السادات (1378). مقدمه‌ای بر نظریه عمومی سیستم‌ها، مجموعه مقالات نگرش سیستمی. مجموعه چهارم. نوشته جمعی از اساتید مدیریت.

زاهدی، شمس­السادات (1390). توسعه پایدار.چاپ چهارم، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه­ها (سمت).

زبردست، اسفندیار (1389). کاربرد فرآیند تحلیل شبکه­ای (ANP) در برنامه­ریزی شهری و منطقه­ای، نشریه هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی. شماره 41. صفحات. 90-79.

ضیایی، محمود؛مژگان تراب­احمدی (1392). شناخت صنعت گردشگری با رویکرد سیستمی، چاپ سوم. تهران. نشر علوم اجتماعی.

کهزادی،سالار؛ نسترن رسولی؛ جعفر کریمی (1390). نگرش‌سیستمی راهبردی مناسب جهت مدیریت کارآمد گردشگری، اولین کنفرانس ملی رویکرد سیستمی. انتشارات دانشگاه شهید چمران اهواز.

گرجی­چالباری، معصومه (1387). اولویّت­بندی عوامل محیطی مؤثر بر توسعه کارآفرینی گردشگری در مقصد، مطالعه موردی: ماسوله، پایان­نامه کارشناسی‌ ارشد. گروه مدیریت‌جهانگردی.دانشکده مدیریت و حسابداری. دانشگاه علامه طباطبایی. تهران.

نیک­نژاد، مریم (1390). زنجیره تأمین سبز (به همراه مطالعه موردی)، فصلنامه مدیریت زنجیره تأمین. شماره 34. صفحات. 28-20.

 

 

 

 

Adriana, B (2009). Environmental supply chain management in tourism: The case of large tour operators, Journal of Cleaner Production. No.17, 1385–1392.

Ageron, B. & Gunasekaran, A. & Spalanzani,A (2012). Sustainable supply management: An empirical study, Production Economics. No.140, 168 –182.

Chien, M.K. & Shih, L. H (2007). An empirical study of the implementation of green supply chain management practices in the electrical and electronic industry and their relation to organizational performances, Int. J. Environ. Sci. Tech. No. 4 (3), 383-394.

Dordevic, M (2010). Supply Chain Management in Tourism,4th International Quality Conference, Center for Quality, Faculty of Mechanical Engineering, University of Kragujevac.

Huang, Y. & Song, H. & Huang, G.Q. & Lou, J. (2012). A Comparative Study of Tourism Supply Chains with Quantity Competition, Journal of Travel Research. NO.51, 717–729.

Kaliyan, M. & Govindan, K. & NoorulHaq, A. & Yong, G. (2013). An ISM approach for the barrier analysis in implementing green supply chain management, Journal of Cleaner Production.

Muduli, K. & Govindan, K. & Barve, A. & Geng, Y (2012). Barriers to green supply chain management in Indian mining industries: a graph theoretic approach, Journal of Cleaner Production.1-10.

Mung’onye, P.B. (2008). What Impels Service Innovation in the Tourism Industry in Europe’s Northern Periphery? Supply Chain Management in Tourism Sector, Master’s degree thesis. Molde University College.

 

Quesada, G. & Bailey, C. & Woodfin, B. (2011). An Analysis of Drivers and Barriers to Innovations in Green Supply Chain Practices in Mexico.

Saaty,T.L (1999). Fundamentals of the Analytic Network Process. Proceedings of ISAHP1999. Kobe. Japan.

TOI & CELB (2003). Supply chain management for tour operators: a handbook on integrating sustainability into the tour operators' supply chain systems. Tour Operators’ Initiative for Sustainable Tourism Development.

Walker, H & Di Sisto, L. & Mc Bain, D (2008). Drivers and barriers to environmental supply chain management practices: Lessons from the public and private sectors, Journal of Purchasing & Supply Management. No. 14, 69 – 85.

Wu, G.C. & Ding, J.H. & Chen, P.S (2012). The effects of GSCM drivers and institutional pressures on GSCM practices in Taiwan’s textile and apparel industry, Int. J. Production Economics. No. 135, 618–636.

Ying, J. & Li-jun, Zh. (2012). Study on Green Supply Chain Management Based on Circular Economy, Physics Procedia.No.25, 1682– 1688.

Zhang, X. & Song, H. & Huang, G.Q. (2009). Tourism supply chain management: A new research agenda, Tourism Management. No.30, 345–358.

Zhang, Y. & Murphy, P. (2009). Supply-chain considerations in marketing underdeveloped regional destinations: A case study of Chinese tourism to the Goldfields region of Victoria, Tourism Management. No. 30, 278–287.

Zhu, Q. & Sarkis, J. (2006). An inter-sectoral comparison of green supply chain management in China: Drivers and practices, Journal of Cleaner Production. No.14, 472-486.