ارزیابی نئوتکتونیک گسل کلمرد با استفاده از GIS، منطقه شیرگشت (ایران مرکزی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد تکتونیک، دانشگاه خوارزمی، تهران

2 استادیار زمین‌شناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران

3 استادیار زمین‌شناسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، قزوین

4 دانشیار تکتونیک، دانشکده علوم، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

چکیده

به‌منظور تعیین میزان فعالیّت تکتونیکی جوان هر منطقه می­توان به کمک اندازه­گیری‌های کمی، چشم­اندازهای سطح زمین را بررسی و شاخص‌های مورفولوژیک را محاسبه کرد. از جمله مهم‌ترین عناصری که در طبیعت متأثر از فعالیّت­های زمین‌ساختی هستند، رودخانه‌ها و شبکه­های زهکشی می‌باشند. در این مطالعه نیز به‌ منظور بررسی سطح فعالیّت تکتونیکی اخیر منطقه شیرگشت، 6 اندیس مورفومتریک شامل گرادیان طولی رودخانه‌ای (SL)، میزان کج‌­شدگی حوضه (Af)، انتگرال هیپسومتری و نمودار هیپسومتری (Hiنسبت پهنای کف دره به ارتفاع دره (Vf)، نسبت شکل حوضه (Bs)و سینوسیته پیشانی کوهستان (J)اندازه­گیری شده و نتایج آن با مطالعات لرزه­خیزی بر روی گسل کلمرد در شمال بلوک طبس (ایران مرکزی) تلفیق شده است. به همین جهت در ابتدا بر روی مدل رقومی‌ارتفاعی Aster DEM با وضوح 30متر در محیط ArcGISآماده­سازی لازم صورت گرفته و 89 حوضه‌های آبریز و نیز طولانی‌ترین مسیر احتمالی عبور رودخانه برای هر حوضه استخراج گردیده و سپس اندیس­های مورفومتریک مذکور اندازه­گیری شده است. نتایج حاصل از اندازه­گیری­های صورت گرفته پس از تدقیق با بررسی صحرایی نشانگر فعالیّت بالای تکتونیکی در ناحیه‌ی نِوِنگ­کوه، کوه پیرحاجت می‌باشد.گسل کلمرد نیز دارای فعالیّت بعد از نئوژن می­باشد. وقوع زلزله­های 100 سال اخیر بر روی گسل­های نام برده گواهی بر این مدعا می­باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Neo Tectonic Assessment of Kalmard Fault by Using GIS, Shirgasht District (Central Iran)

نویسندگان [English]

  • Rana Samadi Moghadam 1
  • Maryam Dehbozorgi 2
  • Reza Nozaem 3
  • Mohamad Mohajjel 4
چکیده [English]

 
Neo tectonic activity is determined by Quantitative measurements of morphologic Indexes and analysis of landscapes. Streams and drainage basins are the most important feature which are affected by the recent tectonic activities. In this study six morphologic Indexes were measured on Kalmard Fault in north of Tabas block (central Iran), including the stream-gradient index (SL), drainage basin asymmetry (Af), hypsometric integral (Hi), valley floor width-valley height ratio (Vf), drainage basin shape (Bs) and mountain-front sinuosity (J). and its result combined with seismologic study of the Kalmrad fault. These process were carried out on Aster DEM with 30 meters resolution in ArcGIS 10.1 and 89 catchment and longest flow path of each basin  were extracted. According to field data and result of measurements, Neveng-Kuh, Pirhajat-Kuh are the most active regions and Kalmard Fault has post Neogene tectonic activity. Earthquakes occurrence on these faults and magnetic faults shows recent activity of this area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tectonic activity
  • Geomorphologic Index
  • GIS
  • Kalmard Fault
  • Central Iran

آقانباتی، علی (1383). زمین­شناسی ایران، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی ایران، 708 صفحه.

نبوی، محمدحسین (1355). دیباچه­ای بر زمین‌شناسی ایران، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی ایران، 155 صفحه.

سعیدی، عبدالله؛ محمدرضا قاسمی؛ منوچهر قریشی؛ پیمان نواب­پور؛ محمد فریدی؛ نگار حقی­پور؛ مهناز رضائیان(1381). بررسی زمین­ساخت و لرزه‌زمین‌ساخت بلوک‌طبس،گزارش داخلی، سازمان زمین‌شناسی کشور، 162 صفحه.

شیخ­الاسلامی، محمدرضا؛ مسعود زمانی (1378). نقشه زمین‌شناسی حلوان، مقیاس 1:100000. سازمان زمین‌شناسی کشور.

Aghanabati, seyed.Ali (1975). Etude geologique de la region de Kalmard (W. Tabas) Central Iran,Stratgraphie et tectonique. Thesis,Grenoble, 249 Pages.

Allen, M.B., and Armstrong, H.A (2008). Arabia-Eurasia collision and the forcing of mid-Cenozoic global cooling, Palaeoecology, 265, PP: 52–58.

Azor, A., Keller, E.A., Yeats, R.S (2002). Geomorphic indicators of active fold growth: South Mountain–Oak Ridge Ventura basin, Southern California. Geological Society of America Bulletin 114, PP:745–753.

Bull,William. B(2007).Tectonic geomorphology of mountains: a new approach to paleoseismology. Blackwell, Malden,289 pages.

Bull, William. B  (2009). Tectonically Active Landscapes:a new approach to paleoseismology. Blackwell, Malden, 333 Pages.

Bull, William. B., McFadden, L.D (1977). Tectonic geomorphology north and south of the Garlock fault, California. In: Doehring, D. O. (Ed.), Geomorphology in Arid Regions. Proceedings of the Eighth Annual Geomorphology Symposium. State University of New York, Binghamton, PP:115–138.

Cannon, P.J (1976). Generation of explicit parameters for a quantitative geomorphic study of Mill Creek drainage basin. Oklahoma Geology Notes 36 (1), PP:.3–16.

El Hamdouni, R., Irigaray, C., Fernandez, T., Chacón, J., Keller, E.A (2007). Assessment of relative active tectonics, southwest border of Sierra Nevada(southern Spain). Geomorphology 96, PP: 150–173.

Hack, J.T (1982). Physiographic division and differential uplift in the piedmont and Blue Ridge. U.S.Geological Survey Professional,1265,PP:1-49.

Haghipour, A (1974). Etude Geologique de la region de Bibanak-Bafgh (Central Iran), Petrologie et tectonique du socle precambrian et de sa couverture. Thesis, Grenoble, 223 Pages.

Hare, P.W., Gardner, T.W (1985). Geomorphic indicators of vertical neotectonism along converging plate margins, Nicoya Peninsula, Costa Rica. In: Morisawa, M., Hack, J.T. (Eds.), Tectonic Geomorphology. Proceedings of the 15th Annual Binghamton Geomorphology Symposium.Allen&Unwin,Boston, PP:123-134.

Keller,E. A., Pinter, N (2002). Active Tectonics: Earthquakes, Uplift, and Landscape (2ndEd.) Prentice Hall, New Jersey,  319 Pages.

Mayer, L (1990). Introduction to Quantitative Geomorphology. Prentice Hall, Englewood, Cliffs,NJ.Tectonic Geomorphology, PP:135-149

Molin, P., Pazzaglia, F.J., Dramis, F (2004). Geomorphic expression of active tectonics in a rapidly-deforming  forearc, sila massif, Calabria, southern Italy. American Journal of Science 304, PP: 559–589.

Nogol-sadat,mir.Ali. Aakbar, Mohsen, Almasian (1993). Tectonic map of Iran, Geological Survey of Iran.

Pike, R.J., Wilson, S.E (1971). Elevation–relief ratio, hypsometric integral and geomorphic area–altitude analysis. Geological Society of America Bulletin 82, PP.1079–1084.

Rockwell, T.K., Keller, E.A., Johnson, D.L (1985). Tectonic geomorphology of alluvial fans&mountain fronts near Ventura, California. In:Morisawa,M(Ed.), Tectonic Geomorphology. P.183-207.

Ruttner, A., Nabavi, M.H., Hajian, J (1968). Geology of Shirgesht area (Tabas area, East Iran).  Geological survey of Iran, Report no.4, 142 Pages.

Silva, P.G., Goy, J.L., Zazo, C., Bardajm, Tm (2003). Fault generated mountain fronts in Southeast Spain: geomorphologic assessment of tectonic & earthquake activity. Geomorphology 250, P: 203–226.

Strahler, A. N (1952). Hypsometric (area–altitude) analysis of erosional topography. Geological Society of America Bulletin 63, PP: 1117–1142.