بررسی الگوی مدیریت تعارض ذی‌نفعان و ذی‌نفوذان در ابرپروژه‌های شهر مشهد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

2 دانشیار دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

چکیده

ابرپروژه‌های شهری، کنشگران و ذی‌نفعان متعددی شامل مسؤولین امور شهری، سرمایه‌گذاران، طراحان، پیمانکاران، مالکین و شهروندان را بطور مستقیم و غیر مستقیم درگیر خود می‌سازند. لذا شناخت درست ذی‌نفعان و پذیرش اجتماعی از عوامل مهم موفقیت ابرپروژه‌های شهری است. شهر مشهد، پروژه‌های بزرگ مقیاس متعددی را طیّ دو دهه‌ی اخیر تجربه کرده است و با وجود طرح انتقادات نسبت به تفکر حاکم بر فرایند تعریف و تصویب الگوی نوسازی و توسعه در این پروژه‌ها، قلمرو و تعداد این پروژه‌ها در حال گسترش است. در این مقاله، با هدف بررسی وضعیت مدیریت تعارض در ابرپروژه‌های مشهد، از طریق نظریه زمینه‌ای به بررسی سه پروژه نوسازی شهدا، نوسازی مجد و پروژه منطقه‌ی گردشگری سپاد پرداخته شده است. اطلاعات مورد نیاز برای پاسخ‌گویی به سؤالات پژوهش که شامل چگونگی حضور و چگونگی الگوی مدیریت تعارض کنشگران مختلف در هر پروژه است، از طریق مصاحبه نیمه سازماندهی شده با کنشگران مختلف در این پروژه‌ها گردآوری شد. طبق نتایج پژوهش، الگوی مدیریت تعارض در ابرپروژه‌های مشهد بیش از همه مبتنی بر اجتناب از بروز تعارض یا رقابت با تعارض بوده و الگوی توافق عمدتاً در تعارضات با سازمان‌ها، سرمایه گذاران، سازندگان و مالکان عمده به کار گرفته شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Review the Conflict Management Pattern of Beneficiaries and Influentials in Megaprojects of Mashhad City

نویسندگان [English]

  • Elnaz Sarkheyli 1
  • Mojtaba Rafieian 2
  • Ali Akbar Taghvaee 2
چکیده [English]

Urban megaprojects has engaged directly or indirectly different activists and beneficiaries including urban authorities,  investors, developers, planners, designers, land owners, residents and citizens. Therefore, the appropriate  recognition of beneficiaries and social acceptance  is of the main important factors for success of Urban megaprojects. Mashhad has experienced several megaprojects since 1990s and while this kind of urban development has criticized due to their negative consequences, the area and the number of such projects are increasing.This paper aims to assess the conflict management methods in megaprojects of Mashhad, uses grounded theory and three case studies including Majd and Shohada redevelopment projects and Sepad Tourism Zone.. The required data for answering the research questions which include the manner of presence and also the conflict management pattern of different activists in each project,   were gathered by semi-structured interview with various activists in this project. The results show that the major conflict management method in Mashhad’s megaproject is mostly based on avoidance of conflict or competing with conflict and the agreement pattern has implemented organizations, manufacturers and major property owners.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban megaproject
  • Conflict management
  • Beneficiaries participation
  • Mashhad

اصغرپورماسوله، احمدرضا؛ حسین بهروان (1389). چارچوبی مفهومی برای تحلیل جامعه‌شناختی همکاری میان کنشگران در برنامه‌های نوسازی بافت فرسوده با تأکید بر منطقه ثامن مشهد. مشهد پژوهی، سال سوم. شماره پنجم. صفحات 56-35.

پیله‌ور، علی‌اصغر؛ عزت‌اله مافی؛ مهدی  وطن‌پرست؛ علی پسندیده (1393). تأثیر طرح‌های نوسازی و بهسازی بافت‌های فرسوده شهری از نظر اجتماعی، اقتصادی و کلبدی با رویکرد ساخت شهرهای آرمانی و خلاق- بافت فرسوده میدان ‌شهدا، ششمین کنفرانس ملّی برنامه‌ریزی و مدیریت شهری با تأکید بر مؤلفه‌های شهر اسلامی. 21 و 22 آبان. مشهد. 

پهلوان،سمیه(1392).بررسی تأثیرات ایجاد ابرپروژه‌های شهری بر فرایند توسعه اجتماعات محلی، مورد مطالعه پروژه الماس شرق مشهد. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تربیت مدرس. تهران.

جعفرزاده‌ نجار، مرتضی؛ مینا جنتی‌نمین (1392). بررسی شیوه‌های تامین منابع مالی در بافت فرسوده پیرامون حرم امام رضا (ع). هفت شهر. شماره43-44. صفحات 70-53.

درگاهی، حسین؛ سیدمحمدهادی موسوی؛ سمانه عراقیه فراهانی؛ گلسا شهام (1387). مدیریت تعارض و راهبردهای مرتبط، مجله دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران (پیاورد سلامت). دوره 2. شماره 1 و 2 بهار و تابستان. صفحات 72-63.

رفیعیان، مجتبی؛ سمیه پهلوان (1394). سنجش و ارزیابی تأثیرات ایجاد ابرپروژه شهری الماس شرق مشهد از دیدگاه نواحی سکونتی پیرامون با مدل Electre، انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران. شماره 9. صفحات 63-51.

زاهدی‌محبوب، آمنه؛ سیدایمان ملک‌آبادی (1392). تحلیل و واکاوی تجربه بهسازی و ساماندهی میدان شهدا مشهد، هفت شهر (43-44). صفحات 121-135.

سعیدی رضوانی، هادی؛ فرشاد نوریان (1388). بازخوانی عدالت در اجرای طرح‌های شهری کشور نمونه میدان شهدا در مشهد، پژوهش‌های جغرافیای انسانی. شماره 68.  صفحات 102-85.

طاش (شرکت مهندسین مشاور) (1391). طرح تفصیلی حوزه مرکزی شهر مشهد، بررسی و تحلیل ویژگی‌های گردشگری و زیارتی. 3-15/1-51-2. نهاد مطالعات و برنامه‌ریزی توسعه و عمران شهر مشهد. مشهد.

فرنهاد (مهندسین مشاور) (1388). چشم‌انداز توسعه و عمران، اهداف، راهبردها و سیاست‌ها، طرح توسعه و عمران (جامع) شهر مشهد مقدس، ویرایش سوم. نهاد مطالعات و برنامه‌ریزی توسعه و عمران شهر مشهد.

قائمی‌نیک، علی‌نقی (1392). بررسی برخی از روش‌های تامین مالی طرح‌ها و پروژه‌های شهری با تأکید بر روش سهام پروژه و بررسی نمونه موردی سهام پروژه مجد مشهد، هفت شهر. شماره 43-44. صفحات 104-95.

ناقدی‌مهر، احمد؛ سعید احدیان (1387). بررسی الگوهای مدیریتی نوسازی و بهسازی بافت‌های فرسوده، نمونه موردی: شهر مشهد، اولین همایش بهسازی و نوسازی بافت‌های فرسوده شهری، مشهد. 20 و 21 آذر ماه (10 و 11دسامبر 2008).

Altshuler, A., Luberoff, D. (2003). Mega-Projects: The Changing Politics of Urban Public Investment, Lincoln Institute of Land Policy, Washington, D.C. and Brookings Institution Press; Cambridge, Mass.

Amason, A. C., Thompson, K. R., Hochwarter, W. A., Harrison, A. W (1995). Conflict: An ]mportant Dimension in Successful Management Teams,Organizational Dynamics, 23(2), 20-36.

Ary, D., Jacobs, L. C., Sorensen, C., Razavieh, A. (2010). Introduction to Research in Education (eighth edition), Wadsworth, Belmont, CA, USA.

Biddulph, M (2011). Urban Design, Regeneration and the Entrepreneurial City. Progress in Planning, 76(2), 63-103.

Campbell, S. (1996). Green Cities, Growing Cities, Just Cities? Urban Planning and the Contradictions of Sustainable Development, Journal of American Planning Association, 62 (3), 296-312.

Creswell, J. W. (2007). Qualitative Inquiry Research Design, Choosing Among Five Approaches, Second Edition, Sage, Thousand Oaks, London, New Dehli.

Fisher, R. (2000). Sources of Conflict and Methods of Conflict Resolution, International Peace and Conflict, School of International Service, American University.

Flyvbjerg, B. (2007). Mega projects, Policy and Planning. Aslborg Universitet, Aslborg.

Flyvbjerg, B. (2012). Why Mass Media Matter to Planning Research: The Case of Megaprojects, Planning and Education research 32(2), 169-181.

Gellert, P. K., Lynch, B. D. (2003).Mega Projects as Displacement, UNESCO, Blackwell Publishing Ltd., Oxford, 15-25.

Jia, G., Yang, F., Wang, G., Hong, B., You, R. (2011). A study of mega project from a perspective of social conflict theory. International Journal of Project Management, 29(7), 817–827.

Kleniewski, Nancy; Thomas, Alezander R. (2011).Cities, Change and Conflict, Fourth edition, Wadsworth, Beimont.

Lehrer, U., Laidley, J (2009). Old Mega Projects Newly Packaged? Waterfront Redevelopment in Toronto, International Journal of Urban and Regional Research, 32 (4), 786-803.

Marrewijk, A. v. (2007). Managing project culture: The case of Environ Megaproject, International Journal of Project Management 25(3), 290–299.

Orueta, F. D., Fainstein, S. (2008). The New Mega-Projects: Genesis and Impacts. International Journal of Urban and Regional Research, 32(4), 759–767.

Peltonen, L., Sairinen, R. (2010). Integrating Impact Assessment and Conflict Management in Urban Planning: Experiences from Finland, Environmental Impact Assessment Review, 30, 328-337.

Rahim, A. &Magner, N. (1995). Confirmatory Factor Analysis of the Styles of Handling Interpersonal Conflict: First-order Factor Model and Its Invariance Across Groups. Journal of Applied Pyschology, 80(1),122-132.

Vilert, E. v. d., Kabanoff, B. (1990). Toward Theory-Based Measures of Conflict Management, Academy of Managemenl Journal, Vol. 33. No. 1, 199-209.

Zakharova, A.; Jager, T. (2013).Stakeholder Participation to Improve Societal Acceptance for Mega Projects, A Case Study of the Forum for the Coal-power Plant “Datteln 4” Project, Master Thesis,  Umeå School of Business and Economics, Umeå.

Zukin, S (1987). Gentrification: Culture and Capital in the Urban Core, Annual Review of Sociology, Vol. 13, 129-147.