تغییرات زمانی مکانی دوره‌ای روند تواتر و تداوم امواج سرمایشی مطالعه موردی: شمال غرب ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/gdij.2016.2728

چکیده

در این پژوهش برای تحلیل تغییرات زمانی- مکانی روند تداوم امواج سرمایشی شمال غرب ایران، از داده‌های دمای کمینه از سال 1360 شمسی معادل 1980 میلادی برای 42 ایستگاه سینوپتیکی و کلیماتولوژی که دارای بیشترین طول دوره‌ی آماری بوده­اند استفاده‌شده است. داده‌های استخراج ‌شده با استفاده از امکانات برنامه‌نویسی در محیط سرفر میان‌یابی انجام شد و ماتریسی به ابعاد 5082×11323 (یاخته × روز) برای یک دوره‌ی آماری 31 ساله به دست آمد. که به‌عنوان پایگاه داده­ای در مراحل بعد مورد استفاده قرار گرفت. برای انجام محاسبات از امکانات برنامه‌نویسی در محیط نرم‌افزار متلب و نیز برای انجام عملیات ترسیمی از نرم‌افزار سرفر استفاده گردید.
نتایج حاصل از مطالعه بیانگر این بوده است که ‌موج‌های سرمایی ضمن اینکه از تغییرات مکانی بالایی برخوردار بوده است، دارای افت و خیزهای شدید روزانه بوده است. این در حالی می­باشد که نواحی شرق و شمال شرق مورد مطالعه دارای بیشترین تغییرات مکانی بوده است. بااین‌وجود در تداوم­های شش و هفت‌روزه از تنوع مکانی ضریب تغییرات کاسته شده است. نتایج حاصل از تحلیل روند بیانگر این بوده است که‌ موج‌های سرمایی طیّ دوره­های مختلفی تغییرات متنوعی را تجربه کرده است بطوری‌که در دوره‌ی اول (1989-1980) و سوم (2010-2000) موج‌های سرمایشی در بیشتر مساحت منطقه‌ی مورد مطالعه (به‌ویژه نیمه‌های جنوب و جنوب شرق) روند کاهشی را تجربه کرده است. این در حالی می­باشد که در دوره‌ی دوم (1999-1990) موج‌های سرمایی شمال غرب روند افزایشی قابل‌توجهی داشته است. بطوری‌که این افزایشی در شرق و جنوب شرق منطقه‌ی مورد مطالعه قابل محسوس‌تر بوده است. با این‌وجود درمجموع می­توان گفت که علاوه بر اینکه از روند امواج سرمایشی کاسته شده است، به سمت دوره‌های اخیر از گستره پوششی کمتری برخوردار بوده است بطوری‌که در تداوم‌های دوروزه این ویژگی بیشتر نمایان می­باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Periodical Spatiotemporal Changes of the Frequency and Continuity of Cooling Waves (Case study: The North West of Iran)

چکیده [English]

In this study , for analyzing  the spatiotemporal changes of  the trend for continuity cooling waves of the North West of Iran, the minimum temperature data from year  1981 for 42 synoptic and Climatology stations, which have had  maximum  statistical length have been used. The extracted data, by using programming facilities in  Surfer  environment was interpolated and a  matrix of size 5082 × 11323 ( cell* day) for a 31-years  statistical period was obtained, which was used as a data base in the next stages. For the calculations, the programming facilities in Matlab software and for graphical operations, Surfer software have been used. The results obtained from the study showed that cooling waves, while having high spatial changes, has had sharp daily drops. While the under study areas at the east and north east regions has had the most spatial changes.
However, in the continuation of six and seven days, the  spatial variation  of coefficient variation is reduced. The results of the trend analysis indicate that the cold waves have experienced many changes during different periods,  so that in the first period (1989-1980) and the third (2010-2000), the cooling waves in most studied area has  experienced a decreasing trend( especially in the south and south east parts) , While in the second period (1999-1990) the cold waves of the north and north west  has had a  noticeable  increase. So that , this increase is more sensible in the east and the south east part of the study area. In total, it can be said that while the cooling wave trend has been decreased, to ward the recent periods, has had a low covering, so that in two days continuation, this feature is more visible. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cold waves
  • Continuity
  • Change the location
  • spatial distribution
  • North West of Iran