ارزیابی توسعه‌ی کارست با استفاده از ویژگی‌های هیدرودینامیکی و هیدروژئوشیمیایی چشمه‌های کارستی در زاگرس (منطقه مورد مطالعه: تاقدیس قلاجه و توده پراو بیستون)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

بررسی خصوصیات هیدرودینامیکی و هیدروژئوشیمیایی چشمه‌ها در لندفرم‌های کارستی زاگرس می‌تواند راهنمای مناسبی برای تعیین میزان تکامل کارست باشد. هدف این پژوهش مقایسه‌ی توسعه‌یافتگی کارست به کمک ویژگی‌های هیدرودینامیک، هیدروژئوشیمیایی چشمه‌های کارستی در زاگرس چین‌خورده و زاگرس مرتفع است. در این تحقیق، منحنی فرود هیدروگراف چشمه‌های کارستی، مهمترین اکسیدهای موجود در سازند‌های آهکی، داده‌های هیدرولوژی چشمه‌ها، مورد بررسی قرار گرفت. ابتدا با استفاده از نقشه‌های توپوگرافی، زمین‌شناسی و تصاویر ماهواره‌ای لندفرم‌های کارستی دو ناحیه شناسایی گردید. بعد از بررسی ویژگی‌های ژئومورفولوژی کارست و زمین‌شناسی در دو محدوده، منحنی فرود هیدروگراف 4 چشمه در محدوده‌ی زاگرس چین‌خورده و 7 چشمه در محدوده‌ی پراو - بیستون محاسبه شد. نتایج نشان‌دهنده‌ی ارتباط نزدیک بین لیتولژی و شکستگی‌ها با رفتار هیدرولوژی سیستم آب زیر زمینی در زاگرس چین‌خورده، و عدم ارتباط نزدیک بین شکستگی و لیتولژی در سیستم رورانده است. با استفاده از ویژگی‌های هیدرودینامیک و منحنی فرود چشمه‌ها، درجه‌ی توسعه‌یافتگی کارست در محدوده‌ی پراو- بیستون 5 تا 6 تعیین شد. برای آبخوان کارستی قلاجه درجه‌ی توسعه‌یافتگی کارست 2.5 تا 3 تعیین شد. جریان چشمه‌ها در پراو – بیستون دارای چند زیر رژیم خطی و آشفته است در حالی‌که در چشمه‌های قلاجه تنها یک زیر رژیم یکنواخت است. تجزیه و تحلیل آهک‌های دو محدوده و نیز آنالیز شیمیایی آب چشمه نشان‌دهنده‌ی خلوص بالای آهک بیستون نسبت به آهک

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of Karst Development Based on Hydrodynamic and Hydro Geochemical Characteristics of Karstic Springs (Study area: Qalajeh Anticline and Parav Biston Block)

نویسندگان [English]

  • Shahram Bahrami
  • Mohamad Ali Zangane Asadi
  • Ali jahanfar
چکیده [English]

Assessment of hydrodynamic and hydro geochemical characteristics of springs in karstic landforms of Zagros can be appropriate guide for determination of karst development. The aim of this study is to compare the karst development by hydrodynamic and hydro geochemical characteristics of karstic springs in Folded and High thrusted Zagros belt. In this research, recession coefficient of karstic spring hydrographs,the most important oxides existed in calcareous formations, hydrological data of springs were analyzed. First, study area landforms were identified using satellite imagery and topographic and geological maps.  After assessing the karst geomorphology and geology of the study area, the hydrograph recession coefficients of 4 springs in Folded zagros belt and 7 springs in High thrusted Zagros were calculated. Results show the close relation of litho logy/fractures with hydrological behavior of groundwater system in Zagros Folded belt  and the lack of meaningful relations between litho logy/fractures and hydrological behavior of groundwater system in High thrusted Zagros. Based on hydrodynamic and recession coefficient of springs, the enlargement degree of karst in Parav Biston block was determined 5-6. The enlargement degree of karst in Qalajeh karstic aquifer was determined 2.5 to 3. The springs flow in Parav Biston block has linear and turbulent sub regimes while Qalajeh springs have only invariable regime. Evaluation of limestone and chemical analysis of spring's waters of the  study area reveal higher purity of Biston limestone compared to Asmari limestone, hence implying that there are conduit and diffuse flow in Biston and there is diffuse flow in Qalajeh.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Karst
  • hydrodynamic
  • Hydro chemical
  • Karst springs
  • Qalajeh
  • Prav-Biston