تحلیل همدیدی استخر هوای سرد سطوح فوقانی در ارتباط با شکل‌گیری و یا تشدید بارندگی استان آذربایجان شرقی در دوره‌ی گرم سال

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

 در هواشناسی همدیدی استقرار توده هوای سرد در تراز‌های میانی و فوقانی جو در اصطلاح علمی سلول هوای سردو یا استخر هوای سرد (Cold Pool) نامیده می‌شود. در این مطالعه آشکارسازی نقش استخر هوای سرد در ایجاد و یا تشدید بارندگی­ها،با بررسی نقشه­های همدیدی برای بازه‌ی سال‌های 2007 لغایت 2013، 118 مورد استخر هوای سرد شناسایی گردید. در راستای اهداف تحقیق نقشه‌های همدیدی، نمودار ترمودینامیکی (SkewT) و پراکندگی بارش در روزهای شناسایی شده در استان آذربایجان شرقی مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد استخرهای هوای سرد به صورت سه الگوی همدیدی متفاوت، تراف دمایی، سلول بسته­ای از هوای سرد و یا ترکیبی از تراف و سلول(در ترازهای مختلف) ظاهر می­گردد. هر چند که این عارضه همدیدی در همه‌‌ی ماههای دوره‌ی گرم سال مشاهده می­شود ولی بیشترین فراوانی وقوع آن در ماه مه (اردیبهشت) مشاهده شده است. بررسی مقادیر بارش ثبت شده در ایستگاههای هواشناسی در زمان استقرار استخر هوای سرد نشان داد که در 64% مواقع حضور استخر هوای سرد بارندگی رخ داده و در 2/12% موارد وقوع بارندگی شدید باعث ایجاد سیل شده است. نتایج حاصل از بررسی اطلاعات نمودارهای ترمودینامیکی نشان داد هر چند در اکثر موارد وجود ناپایداری در جو توسط شاخص‌های ناپایداری تأیید می‌شود ولی در مواردی هم ضعف‌هایی در تبیین شرایط ناپایدار جوی مشاهده گردید که نشان‌دهنده‌ی غلبه‌ی شرایط دینامیکی (در مقایسه با شرایط ترمودینامیکی) در هنگام استقرار این پدیده همدیدی می‌باشد. نهایتاً مشخص گردید هر قدر اختلاف دمایی تراز 850 با 500 میلی­باری در اثر استقرار استخر هوای سرد بیشتر باشد احتمال تشدید بارندگی­ها و وقوع تگرگ و سیل افزایش می­یابد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Synoptic Analysis of Upper- Cold Air Pool Effects on Generating or Intensifying Rainfall in the Warm Season in East Azerbaijan

نویسندگان [English]

  • Farnaz Pourasghar
  • Gholamhasan Mohamadi
  • Majid Soltani
  • Soheila Javanmard
  • Mohammad Omidfar
چکیده [English]

 


 
In synoptic meteorology, establishment of cold air masses  at the middle and upper levels of the atmosphere is called cold air cell or cold air pool (Cold Pool). In this study the role of the cold pool in developing or intensifying the precipitation was examined by studying the synoptic maps for the period from 2007 to 2013 and 118 cases were identified. Synoptic maps, thermodynamic diagram (SkewT) and the distribution of rainfall on the selected days were investigated over East Azerbaijan province.
The results showed that cold pool appears in three different synoptic patterns, temperature trough, closed cell or combination of trough and cell (at different levels). Although cold pool has been observed in warm season but the highest frequency appears in May. Investigation of rainfall recorded at the meteorological stations showed that 64% rainfall and 12.2% intense rainfall that has caused flood had been occurred in the establishment of cold pool. The results of thermodynamic diagrams' information indicated that although in most cases of atmospheric instabilities is confirmed by the indicator but in some cases weaknesses was observed in defining air instability which shows that dynamic condition (compared to the thermodynamic) is dominant during the establishment of cold pool. Finally, whenever the temperature difference in 850 and 500 level gets higher the probability of occurrence of intense rainfall, hail and flood are increased.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cold pool
  • Synoptic analysis
  • Thermodynamic diagram (SkewT)
  • Precipitation
  • Flood
  • East Azerbaijan