بررسی میزان فرسایش خاک و رسوب‌دهی در حوضه‌ی آبخیز مشکین¬چای به روش EPM دکتر موسی عابدینی ، شنو شبرنگ ، دکتر اباذر اسمعلی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/gdij.2014.245

چکیده

حوضه­ی آبخیز مشکین­چای با وسعتی معادل 9/521 کیلومترمربع، بخشی از دامنه­ی شمالی سبلان- قوشه­داغ و قسمتی از فرورفتگی ساختمان مشکین- اهر می‌باشد. حاکمیت اقلیم نیمه مرطوب سرد با متوسط بارش سالانه 9/372 میلی‌متر، شیب نسبتاً زیاد دامنه­ها و سازند های حساس به فرسایش موجب شده تا حوضه‌ی مورد مطالعه به شدت فرسایش‌پذیر باشد. علاوه بر عوامل طبیعی ذکر شده آثار فعالیّت­های انسانی به صورت تغییر کاربری اراضی در حوضه‌ی مورد مطالعه فرسایش را شدت بخشیده است. هدف از این تحقیق مشخص نمودن وضعیت رسوبدهی حوضه‌ی آبخیز مشکین­چای در ارتباط با عوامل مؤثر در تولید رسوب می­باشد. در این راستا از نرم‌افزار ARC GIS، تصاویر ماهواره­ای IRS، داده­های ایستگاههای هیدرومتری، هواشناسی، نقشه­های توپوگرافی، زمین‌شناسی در اجرای مدل  EPMمورد استفاده قرار گرفت. بررسی نتایج حاصل نشان می­دهد که سه عامل مهم توپوگرافی، لیتولوژی و تغییرات کاربری اراضی در کنترل فرسایش و رسوب نقش مهمی ایفا نموده­اند. مقدار ضریب شدت فرسایش (Z) عدد 2، میانگین مقدار کل رسوب 10123764 متر مکعب در سال، دبی رسوب ویژه 9/19397 و فرسایش ویژه 3/21553 به دست آمد که نشان‌دهنده‌ی فرسایش خیلی شدید در حوضه‌ی آبخیز  مورد مطالعه است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Review on Soil Erosion and Sedimentation in Meshkin Chai Catchment Area by EPM Method Dr. Mousa Abedini Associate Professor of Geomorphology University of Mohaghegh Ardabili Sheno Shabrang M. Sc of Geomorphology University of Mohaghegh Ardabili Dr. Abazar Esmaeli Assistant Professor of Pasture and Watershed Treatment University of Mohaghegh Ardabili

چکیده [English]

MeshkinChaie watershed basin with an area of 521.9 km2are including some parts of northern slope of Sabalan-Ghusha Dagh and located some parts of the structural subsidence valley of Meshkin-Ahar. According to dominating of semi cold-moist climate with average rainfall of 372.9mm annually, the slope’s almost high gradient slope, and sensitive formation to erosion, caused the study basin area to strongly prone to soil erosion. In addition to in spite to the mentioned natural factors, the effects of human activities (Impact) by changing the land use caused the erosion to be intense in the basin by different ways. The main purpose of this research is to study and recognizing the sediment situation of MeshkinChaie watershed basin in related to effective factors in producing sediment. In this direction, Arc GIS software, Indian satellite pictures (IRS), dates of hydrometric stations, climatology, topographic maps, geology, have been used to do the EPM model. The result of this Study is shows topographic; litology and land use those three important factors s in controlling and intensifying soil erosion. The amount of coefficient of erosion (Z) is number 2, these in formations were enhanced that:
The average of total amount of sediment is 10123764 cube meter per year, discharge of special sediment is 19397.9 and special erosions 21553/3, that shows the very intense erosion in the study watershed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Meshkin Chaie basin
  • Soil erosion
  • EPM model
  • GIS