ارزیابی دیدگاه برنامه‌های پنج‌ساله‌ی توسعه‌ی کشور به کاهش آسیب‌پذیری در برابر زلزله

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

     کاهش آسیب‌پذیری در برابر زلزله نیازمند برنامه‌های روشن و هدفمند می‌باشد. لازمه‌ی آن نیز داشتن نگرشی همه‌جانبه در مورد علل و ابعاد آسیب‌پذیری می‌باشد. در این ارتباط، این پژوهش با هدف ارزیابی برنامه‌های توسعه‌ی پنج‌ساله‌ی بعد از انقلاب، به دنبال پاسخ به دو سؤال است: 1) آیا برنامه‌های توسعه‌ی پنج‌ساله نسبت به آسیب‌پذیری در برابر زلزله دیدگاه همه‌جانبه و کل‌نگری داشته‌اند؟ 2) چه تغییراتی در دیدگاه برنامه‌های پنج‌ساله به آسیب‌پذیری حاصل شده است؟ در پاسخ، با تدوین چارچوب نظری مناسب، دو فرضیه ارائه شد. جهت آزمون فضیه‌ها، در چارچوب روش تحقیق توصیفی- تحلیلی، متغیّر "کیفیت دیدگاه برنامه‌های توسعه به آسیب‌پذیری" در 4 بعد، 16 شاخص و 64 گویه در قالب طیف 5گانه لیکرت و با استفاده از روش‌های SAW و AHP تعریف عملیاتی شد. داده‌های مورد نیاز نیز با روش کتابخانه‌ای گردآوری و با روش کمی- توصیفی تحلیل گردید. نتایج در تأیید فرضیه‌ی اول نشان داد که درجه‌ی ملاحظه‌ی ابعاد اجتماعی- اقتصادی آسیب‌پذیری در همه‌ی برنامه‌ها بسیار پایین و نامناسب است. بعلاوه، درجه‌ی ملاحظه‌ی جنبه‌های مشارکتی- فرهنگی نیز هنوز پایین و نامناسب می‌باشد. در مقابل، درجه‌ی ملاحظه جنبه‌های مدیریتی- فرماندهی و نیز ابعاد فنی- فیزیکی از برنامه‌ی دوم به بعد به شدت افزایش یافته است. این امر بیانگر غلبه‌ی‌ دیدگاه مدیریتی و فنی- فیزیکی و فقدان دیدگاه همه‌جانبه و کل‌نگر به آسیب‌پذیری می‌باشد. همچنین نتایج در تأیید فرضیه‌ی دوم نشان داد که وسعت‌یابی توجه به مدیریت بحران و کاهش آسیب‌پذیری از نظر کمی از برنامه‌ی اول تا پنجم عمدتاً در شاخص‌های مرتبط با دیدگاه مدیریتی و فنی- فیزیکی افزایش یافته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Assessing the Approach of Iran's 5-Years Development Plans About Vulnerability Reduction Against Earthquake

نویسنده [English]

  • Mahmoud Ghadiry
چکیده [English]

Vulnerability reduction against earthquake needs clear and targeted Plans and  It necessitates an integrated approach regarding the  dimensions and causes of vulnerability. So, this research is aimed to assess Iran 5-years development plans and answering to these questions: 1) Do Iran 5-years development plans have integrated approach to earthquake vulnerability? 2) What changes have happened in the approach of Iran 5-years development plans to vulnerability? for answering these questions, theoretical framework has made and two hypothesis offered. For testing hypothesis, at the framework of descriptive- analytical research method, the operational definition of "quality of the approach of development plans to vulnerability" offered in 4 dimensions, 16 indexes and 64 indicators, based on the Likert scaleand by SAW AND AHP methods . Data was gathered with library method. Analysis the data were done with quantitative and descriptive method. Results for confirming the first hypothesis suggested that the degree of socio- economic dimension of vulnerability is low and unsuitable in all plans.Also the degree of the participatory- cultural aspects is low and unsuitable. But, in contrast the degree of management- commandership aspects and technical-physical dimensions has increased strongly after the  second plan. Results indicates the dominance of  management, technical- physical approach and lack of an integrated approach. Also, the results for approving the second hypothesis  showed that the expanding of attention to disaster management and vulnerability reduction has  increased quantitatively from the  first plan up to the fifth plan, mostly in indexes related with management and technical- physical dimensions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Earthquake
  • Iran
  • Development Plans
  • Vulnerability
  • Approach