تحلیل همدیدی- پویشی روزهای گرم فراگیر در ایران‌زمین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

یکی از حالات دمایی، دماهای بالا و رخداد روزهای گرم است. مطالعه‌ی روزهای گرم و سازوکارهای جوّی توأم با این رویداد با توجه به اهمیت این حالت دما، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. در پژوهش حاضر تلاش شد تا روزهای گرم فراگیر ایران، شناسایی، طبقه­بندی و تحلیل شوند. به این منظور از دو پایگاه داده استفاده شد. اول پایگاه داده­ شبکه­ای دمای بیشینه‌ی کشور، این داده­ها حاصل میان­یابی مشاهدات روزانه از ابتدای سال 1340 تا انتهای سال 1386 است. دوم داده­های جوّی شامل متغیّر­های فشار تراز دریا (هکتوپاسکال)، مؤلفه‌ی باد مداری و نصف‌النهاری (متر بر ثانیه) و ارتفاع ژئوپتانسیل (متر) است. به منظور بررسی این داده­ها محدوده‌ی بین 10 درجه طول غربی تا 120 درجه طول شرقی و از استوا تا 80 درجه‌ی عرض شمالی درنظر گرفته شد. در طول دوره‌ی آماری، 1539 روزِ گرم فراگیر شناسایی گردید. بر اساس تکنیک تحلیل خوشه­ای روزهای گرم در چهار گروه طبقه‌بندی شد. تحلیل شرایط جوی این روزها نشان داد که توأم با تکوین روزهای گرم استقرار کم‌فشارهای منطقه­ای و ناهنجاری منفی فشار بر روی کشور محتمل است. در این شرایط جهت‌گیری وزش باد از نواحی جنوب، به ویژه عربستان، عراق و افریقا در ترازهای زیرین و حتی میانه‌ی جو که حاصل افزایش ارتفاع  بر روی ایران می‌باشد، دیده شده است. گرمایش سطحی و تراز بالایی موجب تکوین پایداری جو شده است. زیرا تفاوت دمایی دو تراز کم و در نتیجه تخلیه‌ی حرارتی کاهش و ثبات شرایط دمایی مورد انتظار است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Synoptic and Dynamic Analysis of Widespread Hot Days in Iran

نویسندگان [English]

  • Hossein Asakereh
  • Seyed Abolfazl Masoudian
  • Hasan Shadman
چکیده [English]

One of temperature status is high temperatures and occurrence of hot days. Surveying hot days and their atmospheric mechanism together with this event is an inevitable necessity regarding the importance of this temperature status. In the present paper,  it is tried  to recognize, classify and analyze  the widespread hot days of Iran. For this purpose, two databases have been used in this study; Firstly, data base network of the state maximum temperature  , these data are the outcome of interpolation of the beginning of   1961 up to the end of  2007. The second is atmospheric data  including sea surface pressure( Hectopascal), zonal and meridian wind(M/S) and geopotential height(m). to study these data, an area  between 10 °  of West longitude  up to  120 ° of East longitude  and 0° up to 80 °  of north Latitude was considered.
During the statistical  period ,1539 hot days have been identified. These days has been classified in to 4 categories by using cluster analysis. Analysis of atmospheric conditions together with these days showed that together with  forming warm days , the  regional  low pressure and negative anomaly of pressure is possible in the country. So the wind  direction from southern areas especially Saudi Arabia, Iraq and Africa in lower levels of the earth and even middle of the atmosphere , which is due to the height increase on Iran, has been observed. Surface  and higher elevation heating  has made the atmospheric sustainability, because the temperature difference of the two elevations and consequently the thermal vacation is decreased and stability of temperature status is expected.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hot day
  • Temperature Advection
  • Widespread
  • Iran