آمایش ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی مناطق مرزی جنوب شرق کشور و راهبردهای توسعه‌ی آن مطالعه‌ی موردی: استان سیستان و بلوچستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

مرزهای ایران به عنوان گلوگاه‌های ارتباطی، با دارا بودن ظرفیت­های ژئوپلیتیک فوق­العاده اقتصادی، امنیتی، دسترسی، ارتباطات منطقه‌ای و بین‌‌المللی واجد کارکردهای تولیدکننده­ی قدرت در کشور می‌باشند.  عدم توسعه‌یافتگی و وجود شکاف رفاهی میان شهرهای مرزی با شهرهای مرکزی که نوعی حاشیه و متن را ایجاد کرده است، بر ضرورت آمایش سرزمینی این مناطق می‌افزاید. در این راستا، هدف از این پژوهش، بررسی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر شرایط ژئواکونومیکی و ژئوپلیتیکی مناطق مرزی جنوب شرق کشور و تأثیرات آنها بر آمایش و توسعه‌ی سرزمین است. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و حجم نمونه 85 نفر از کارشناسان و متخصصان بر اساس روش نمونه‌گیری تصادفی و سیستماتیک بوده و شاخص‌های بررسی  مؤلفه‌های ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی استان، 22 شاخص اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی بوده است. بر اساس نتایج حاصل از مدل تحلیل مسیر، متغیّرهای ژئواکونومیک با میزان 764/0 دارای بیشترین تأثیرات در کاهش دوگانگی منطقه­ای و کاهش شکاف مرکز- پیرامون بوده‌اند؛ اما متغیّرهای ژئوپلیتیک قومی­- مذهبی با میزان 538/0- دارای اثر منفی و کاهنده بر آمایش استان بوده‌ است که بیشترین تأثیر آنها نیز از طریق تأثیرات مستقیم می‌باشد. در عین حال گسترش تنش­های قومی که همواره به علت تحریکات قدرت‌های فرامنطقه­ای و تحت تأثیر عوامل نزدیکی با مرز و متأثر از آن سوی مرزها است، منجر به ایجاد ناامنی در منطقه شده و این عوامل تمام فرصت‌های موجود در منطقه در زمینه‌ی توسعه‌ی اقتصادی را از بین می‌برد که در این راستا راهبردهایی جهت آمایش و توسعه‌ی مطلوب سرزمینی در این منطقه در متن اصلی مقاله ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Planning the Geo-economics and Geopolitics of Brder areas at the South-East Part of Iran and its Development Strategies, Case Study: Sistan and Baluchestan Province

نویسندگان [English]

  • Issa Ibrahimzadeh
  • Mirnajaf Mousavi
  • ali Baghery Kashkouli
چکیده [English]

 
Iran's borders as the communications' bottleneck and by having extra geopolitical capacities of economic, security, access, international and regional communications has the functions for creating power in the country, in which the lack of development and existence of welfare gap between the border cities and the central ones , which has created a kind of border , has increased the necessity of territorial planning of these areas. In this regard, the aim of this study was to evaluate the factors effective on Geo-economics and geopolitical conditions in border areas of South-East of the country and their effects on Territorial  development and Spatial Planning. The research method is descriptive- analytical method and the sample size is 85 experts and  professionals people and sampling method is   random and systematic , the indices for examination of geopolitical and Geo-economic factors of the province were 22 indicators of economical, social, political and cultural ones. Based on the findings of path analysis model, geo-economic variables with the value of 0.764 have the highest effect in reducing  the regional dichotomy and decreasing the center/periphery gap, but the ethnic -cultural geopolitics' variables with value - 0.538 has had negative and decreasing effect on the province planning, which their greatest effect is through the direct effects. Meanwhile, the increase of ethnic tensions due to the incitement of extra regional powers and under the effect of proximity with the border leading to insecurity in the region and these factors destroy all the existing opportunities in the area in the field of economical development , and in the main body of this study, some strategies have been presented for optima territorial   planning and development  in the region.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Territorial Spatial Planning
  • Geopolitics
  • Geo-economics
  • Borders Area
  • ethnicity
  • Sistan and Baluchestan