بررسی روند تغییرات دمای شبانه‌ی استان کرمان و تأثیرپذیری آن از شدّت تابش خورشیدی (TSI) طیّ نیم قرن اخیر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

تحقیقات علمی در زمینه‌ی روندهای اقلیمی حاکی از آن است که هم اکنون تغییرات، سریع‌تر از دوره‌های گذشته درحال وقوع است. اغلب محققان جهان درجه‌ی حرارت هوا و نزولات آسمانی را شاهدی در جهت اثبات فرضیه‌های تغییرات اقلیمی خود می‌دانند. در این پژوهش به منظور آشکارسازی آماری تغییر اقلیم درگستره‌ی جغرافیایی استان کرمان از داده‌های میانگین دمای شبانه ماهانه 17 ایستگاه درداخل و خارج استان طیّ بازه‌ی زمانی 2010-1961 استفاده شده است. با به‌کارگیری میان‌یابی کریجینگ، داده‌های ایستگاهی به داده‌های یاخته‌ای با ابعاد 8×8 تبدیل شده و به کمک آزمون من- کندال وضعیت روند یاخته‌ای بررسی گردید. سپس با نرم‌افزار GISنقشه‌ی پهنه‌بندی روند برای هرماه  ترسیم گردید.  به منظور بررسی تأثیرگذاری فعالیّت خورشیدی بر تغییر اقلیم استان کرمان از داده‌های شدّت تابش کلی خورشیدی ماهانه، روش تحلیل موجک و مقایسه نمودارهای ترسیمی استفاده گردیده است. نتایج حکایت از آن دارد که درطول دوره‌ی آماری بطور میانگین سالانه66% از پهنه‌ی استان، تغییرات اقلیمی با روند افزایشی را تجربه نموده‌اند. بیشترین و کمترین گستردگی  حاکمیّت روند مثبت  به ترتیب در فصل تابستان و زمستان به وقوع پیوسته است. همچنین افزایش 62/2 درجه‌ای دمای شبانه را در پهنه‌ی استان کرمان شاهد بوده‌ایم. غالباً دشت‌های با ارتفاع کمتر از 2000 متر دارای روندافزایشی، کوهپایه‌های غربی استان با ارتفاع 3000-2000 متر دارای روند کاهشی و  نواری با امتداد شمال غربی- جنوب شرقی که از مرکز استان می‌گذرد از گزند تغییرات اقلیمی درامان بوده است. بیشترین تأثیرپذیری از سیکل 11 ساله فعالیّت‌های خورشیدی در ماه اکتبر رقم خورده به شکلی که می‌توان روند حادث شده در دمای شبانه‌ماه اکتبر را در سال‌های 2000-1961 با اطمینان 95% به سیکل اصلی فعالیّت‌های خورشیدی منسوب دانست. ماه ژولای در مرحله‌ی بعدی تأثیرپذیری و سپس ماه‌های دسامبر و سپتامبر هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study the Trend of Overnight Temperature Changes of Kerman Province and its Impressibility from Total Solar Irradiance (TSI) During the Past Half Century

نویسندگان [English]

  • Hooshmand Ataei
  • Behnam Yosefi far
چکیده [English]

Scientific investigations  in the field of climatic trends indicate that today, changes are happening faster than the previous periods. Most of the world researchers consider the air temperature and precipitation as an instance for proving their own hypothesis of climatic changes. In this research, for statistical clarification of climatic changes in geographical region in Kerman province, the data of average temperature of monthly night of 17 stations inside and outside of the province during the time interval of 1961-2010 have been used. Through using Kriging interpolation, the station data were converted to cells with dimension 8*8 and  by using Mann-Kendall test, the zoning plan of the trend was drawn for each month. To evaluate the impact of GIS activity, the cell's trend was studied. To study the impressibility of solar activity on climatic changes of Kerman province, monthly data of TotalSolarIrradiance, wavelet analysis method and comparing of drawn diagrams have been used. The results showed that during the statistical period, on average annually 66% of the province region have experienced climatic changes with increasing trend.The highest and lowest extent of dominant  positive trend was  occurred in summer and winter respectively. Also an increase of 2.62 degree of  overnight temperature have been seen in Kerman province regions. Plains  with a height of less than 2000 meters often have an increasing trend, western foothills  of the province with height 2000-3000 meters  have a decreasing trend and a strip along north west– south east direction which passes through the center of the province has not been affected by such climatic changes. The greatest influence of the 11-years cycle of solar activities has occurred in October, so that the occurred  trend in night temperature of October in 1961-2000 can be attributed with a confidence of 95% to the main activities of solar activities. July is at the next level of impressibility and then December and September.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Trend
  • Overnight's temperature
  • Kerman Province
  • Mann Kendall
  • Wavelet analysis
  • Intensity of solar radiation