پیش‌بینی فرسایش کناری بخش‌های پیچانرودی رودخانه‌ی کشکان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

رودخانه‌ی کشکان یکی از زیر شاخه­های مهم و پرآب رودخانه‌ی کرخه می‌باشد که آب­های منطقه‌ی وسیعی از استان لرستان را جمع‌آوری می­نماید. این رودخانه درجنوب غربی پلدختر در منطقه‌ی موسوم به کل سفید به رودخانه‌ی سیمره ملحق شده و رودخانه‌ی کرخه را به وجود می­آورد. طول رودخانه‌ی کشکان حدود 270 کیلومتر و مساحت حوضه‌ی آبریز آن در بالادست ایستگاه کشکان-  پلدختر 9400 کیلومتر مربع می­باشد.این رودخانه در بازه­هایی به علت خصوصیات مورفولوژیکی، مئاندری و حتی در بعضی نقاط سیلابدشتی، شریانی می­باشد. در نواحی مئاندری  مشکل فرسایش کناری و جابجایی پلان رودخانه وجود دارد. از آنجایی‌که یافتن راهکارهای فنی مناسب، مستلزم شناخت نحوه‌ی رفتار رودخانه و عوامل هندسی و هیدرولیکی مؤثر بر فرایند فرسایش و رسوبگذاری آن می­باشد، در تحقیق حاضر به منظور بررسی تغییرات زمانی پلان رودخانه‌ی کشکان از نقشه­های توپوگرافی و عکس­های ماهواره­ای استفاده گردید. با انجام بازدیدهای میدانی و مقایسه‌ی پلان جدید و قدیم رودخانه با استفاده از نرم‌افزار GIS، تغییرات رودخانه در طیّ دوره‌ی 52 ساله مورد بررسی و بازه­های بحرانی رودخانه مشخص گردید. همچنین خصوصیات پیچانرودی رودخانه و میزان توسعه‌یافتگی مئاندرها در وضعیت فعلی در 49 قوس رودخانه در یک بازه‌ی 108 کیلومتری در حد فاصل مناطق ورپل و تیمورآباد، بررسی گردید.  نتایج نشان می­دهد 6 درصد از قوس‌ها توسعه‌نیافته، 51 درصد توسعه‌یافته و 43 درصد بیش از حد توسعه‌یافته می‌باشند در نهایت با توجه به مشخصات هندسی رودخانه و به کمک روابط تجربی، میزان فرسایش کناری در بازه‌های بحرانی در آینده پیش­بینی گردید. نتایج
پیش­بینی نشان می­دهد  رودخانه در منطقه کلهو سفلی و چرخستان 657 متر، در منطقه‌ی خاطره، دوآب و دول بزرگ 1035 متر و در منطقه‌ی بالا دست چم پلک 1297 متر پیشروی نماید تا بطور طبیعی تثبیت گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Prediction of Bank Erosion in Kashkan River Meanders

نویسندگان [English]

  • Amir Hamze Haghiabi
  • Samad Emamgholizadeh
چکیده [English]

Kashkan River is one of the important and water logged tributaries of Karkheh River which collects waters of a vast area of ​​Lorestan province. This river at the south-west part of Poldokhtar in a region known as the Gel-Sefid River  is joined to Seymare River and creates Karkheh River. Length of Kashkan river  is about  270km, and the water basin area of this river at upstream of Kashkan - Poledokhtar station is 9400 km2. This river due to its morphological and meandering characteristics and even in some floodplain points is arterial. There exists the problem of side erosion and displacement of river plan. Since, finding the appropriate technical method requires the recognition of the river behavior and effective geometric and hydraulic factors on the erosion and sedimentation process, therefore in the present research , topographic maps and satellite images have been used for reviewing and studying  the temporal variations of Kashkan river plan.For this purpose, through performing a field survey and comparison of the  new and old plan of the river by GIS software ,  the variation of river was investigated during a 52 years period and critical periods waere identified. Also the meander characteristics of the river and development rate of meandering  in the current status in 49 of river bends  at the reach of 108 km, between Varpo; and Teymorabad were  investigated. The results showed that 6% of bends are undeveloped, 51% are developed and 43% are more developed. Finally, with respect to the geometrical characteristics of the river and using empirical relationships, the rate of bank erosion at critical reach in the future was anticipated. The prediction results show that at ,Upper Kalho and  Chrkhstan, river will move 657 m. Also at Khatere, Doab, Dovale Bozorg  and at upstream of  Chame Pelk, its movement will be 1035m and 1297 m respectively to stabilize it naturally.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geomorphology
  • Bank erosion
  • Kashkan-River