مطالعه‌ی هواشناختی پدیده‌ی گرمباد در استان گیلان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

پدیده‌ی گرمباد یکی از پدیده‌های میان مقیاسی است که الگوهای بزرگ مقیاس میدان‌های  فشاری، نقش مهمی در ایجاد و کنترل آن دارد. در مناطق شمالی کشور شرایط برای رخداد این پدیده فراهم بوده و آثار قابل ملاحظه‌ای به جا می‌گذارد. این پدیده با بادهای شدید گرم و خشک همراه است که باعث افزایش قابل ملاحظه‌ی دما، کاهش نم نسبی و افت و تغییر دیگر فراسنج‌های هواشناختی شده و پیامدهای مختلفی از جمله آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراتع در این نواحی می‌گردد. در این مطالعه با استفاده از  داده‌ها و نقشه‌های هواشناسی طیّ دوره 2008-2000 برای ایستگاه‌های رشت، انزلی و آستارا یدیده گرمباد بررسی شد. نتایج حاصل نشان داد  این پدیده در ماه‌های سرد سال رخ داده و در ماه‌های دسامبر و ژانویه بیشترین فراوانی را دارد، از نظر توزیع مکانی در رشت بیشترین بسامد و شدت را دارا می‌باشد. در همه‌ی حالت‌های مطالعه شده، استقرار سامانه‌ی پرفشار در جنوب البرز  و سامانه‌ی کم فشار در نواحی جنوبی دریای مازندران از عوامل اصلی رخداد گرمباد در گیلان است. این شرایط با پشته‌ی ارتفاعی سرد و ناوه‌ی ارتفاعی گرم ترازهای پایین وردسپهر به ترتیب در جنوب و شمال البرز همراهی می‌شود. گرادیان افقی فشاری بین دو سامانه‌ی پرفشار و کم‌فشار، سبب واداشت هوای سرد کوهستان به سمت شمال می‌گردد که پس از عبور رشته‌کوه، به علت سنگینی هوای سرد، فرونشین شده و با حرکت به سمت ارتفاعات پایین‌تر ضمن گرم شدن، شتاب می‌گردد. سازوکار رخداد این پدیده در استان گیلان  ویژگی منحصر به فردی داشته، بطوری‌که استقرار هوای سرد بر روی ارتفاعات بلند البرز و نواحی جنوبی آن، همراه با گرادیان فشار بین نواحی جنوبی و شمالی البرز و وجود دره‌ی سفیدرود سبب شده تا ساز و کار پدیده‌ی گرمباد در گیلان، ترکیبی از فرونشینی هوا و باد دره‌ای[1] است.



[1]-Gap wind

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Meteorological Study of Foehn Phenomena in Guilan Province

نویسندگان [English]

  • Abbas Ranjbar Saadatabadi
  • Jamileh Pourmirza
چکیده [English]

Foehn phenomenon is one of Mesoscale phenomenon in which large scale patterns of pressure fields have a great and important role in its creation and control. In northern  part of the country, the condition is ready for occurrence of such events and remains a considerable effects. This phenomenon is typically associated with intense warm and dry winds which considerably increases temperature, decrease of relative humidity , drop and change of other meteorological parameters and has different consequences including firing the forests and meadows in these areas. In this study, by using meteorological data and maps during 2000-2008 for  , fohen parameter was investigated forr  Rasht, Anzali and Astara stations. The results showed that this phenomenon occurred in cold months and has the most frequency in the months of December and January . From spatial distribution view, Rasht has the most frequency and intensity, in all the studied cases, settlement of high pressure system in south part of Alborz and low pressure system in southern part of Mazandaran sea (Caspian sea) are the main factors of Foehn occurrence  in Guilan.
These conditions is accompanied respectively with cold height ridge and warm height trough  and low levels of troposphere. Pressure horizontal gradient between two low and high pressure systems force the mountainous cold air to the north part which due to cold air heaviness and after passing the mountain chains, descends and by moving to lower heights , while being warm , it will accelerate. Mechanism of this phenomenon occurrence in Guilan Province has a unique characteristics, so that settlement of cold air on Alborz heights and its southern parts together with pressure gradient between southern and northern areas  of Alborz and the presence of Sefidroud Valley has caused Foehn phenomenon mechanism in Guilan to be a combination of air settlement  and gap wind.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Foehn phenomena
  • pressure patterns
  • Temperature increase
  • Guilan province